Top

Uma-kain 190 iha Nítibe-Pante Makasar hetan ona tulun vasina animál

Uma-kain 190 iha Nítibe-Pante Makasar hetan ona tulun vasina animál. Imajen espesiál

OÉ-CUSSE, 05 juñu 2023 (TATOLI) – Uma-kain 190 hosi sub-rejiaun Nítibe no Pante Pante Makasar, hetan ona tulun hosi Diresaun Rejionál Agrikultura liuhosi Departamentu Pekuária, hodi vásina animál ba manu no hetan asistensia ba moras fahi iha trimestre dahuluk 2023 ne’e.

Xefe Departamentu Pekuária, Cipriano Agostinho Daos, hatete, iha trimestre dahuluk hahú janeiru to’o marsu 2023 tinan ne’e, Departamentu Pekuária, hala’o vasinasaun manu iha uma-kain 57 no tratamentu inklui vasina ba fahi iha uma-kain 115 ba sub-rejiaun Pante Makasar no Nítibe.

“Vásinasaun  ba manu ho ai-moruk newcastle Disease (ND) peste ba manu vijilánsia tratamentu ona ba sub-rejiaun Pante Makasar ho Nítibe, iha uma-kain 57, mak rejista manu atu tuir vásina iha 860, maibé 720 mak konsege vasina ona, hela 140, seidauk tanba komunidade haki’ak ho sistema semi intensivu, bainhira atu simu,  manu la konsege kaer, tanba halai sai hosi luhan,” Cipriano Daos, hatete iha Oé-Cusse, segunda ne’e.

Kona-bá vijilánsia tratamentu ba moras fahi ho ai-moruk Hemorrhagic Septicemia (HSF) peste karau, hala’o ona iha suku ualu pertense sub-rejiaun Pante Makasar, ba uma-kain 115, no tratamentu vasina ba fahi ne’ebé moras iha 602 maibé 226 lakonsege salva vida tanba moras grave, ida-ne’e rejista mai hosi komunidade haki’ak ne’e hamutuk 614.

“Durante ne’e ita iha kooperasaun di’ak ho agrikultór sira hanesan haki’ak na’in, kada fulan haat hala’o vasinasaun dala ida, tanba oráriu klaru ona, no iha antuziásmu tanba taxa mortalidade ba manu hahú menús, maibé ba fahi nia vasinasaun seidauk iha maibé asistensia hanesan bio-seguransa, tratamentu iha, primeiru haree liu fatin no hahán persiza seguru,” nia afirma.

Tuir Xefe Departamentu ne’e katak, rezultadu monitorizasuan durante ne’e iha pontu tolu, tenke konsidera, primeiru husu ba agrikultór sira hanesan haki’ak na’in, presiza kolabora hamutuk tanba durante ne’e, parte pekuária observa maioria haki’ak ho sistema estensivu, husik livre tanba laiha luhan,  daruak hahán la saudavél no ikusliu mak la iha kondisaun ijiéniku.

Nia esplika tuir téknika, sistema haki’ak ba haki’ak na’in-sira durante ne’e parte pekuária observa, di’akliu uza sistema semi intensivu, dadeer bele hasai no kalan bele hatama, ida-ne’e presiza muda nune’e fasil bele kontrola, bainhira nia hetan moras.

“Iha futuru ami sei konsiensializa agrikultór sira, oinsa prevene moras animál ne’e, no hatudu ezemplu, liuhosi haki’ak semi intensivu atu hanorin oinsá fasilita hahán seguru ba animal oinsa kontribui ba nutrisaun,” nia fó hanoin.

Tuir nia haree, tanba durante ne’e maioria oferese hahán ho batar de’it, maibé loloos hahán bele iha, tan ne’e Departamentu Pekuária daudaun ne’e, esforsa hala’o hela formasaun, ba futuru bele enkoraja komunidade sira bele muda.

“Hanesan fahi no manu, presiza hahán pursentu 16, nune’e materiál lokál ne’ebé ejiste iha Oé-Cusse, bele uza hodi atinje pursentu ne’e, tan ne’e maka durante ne’e ami uza materiál lokál, hanesan hudi kain, batar, nú no harre uut, ida-ne’e kahur hamutuk mak hetan pursentu 16 ne’e, sistema ne’e, uza ona no komunidade sira mós uza ona,”  nia katak.

Nia hatete, liuhosi hahán lokál sira-ne’e, la’os prevene virus ba animál maibé importante liu ba sira-nia hela fatin luhan persiza moos, no hahán seguru, sé bainhira han-hemu no fatin di’ak, entaun, nia imunizasaun iha isin ne’e forte bele kontra virus ne’e.

Durante ne’e Departamentu Pekuária iha kooperasaun di’ak ho parte sosiedade sivíl parsériu sira, hanesan programa Hasa’e Produtividade Agrikultura sustentavél (HAPAS), PRADET, hodi fokuliu ba sistema fornese hahán ba animál, tanba durante ne’e haki’ak na’in-sira iha koñesimentu kona-bá fornese hahán iha luhan, entaun maneira seluk bele fornese ho pakan.

Notísia relevante: Pekuária RAEOA vasina ona karau 819

 Jornalista: Abílio Elo Nini

Editor: Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!