Top

MS-MAP no Menzies lansa projetu Brucelose iha TL

sar

DILI, 20 juñu 2023 (TATOLI) – Ministériu Saúde (MS), Ministériu Agrikultura no Peska (MAP) no Menzies School of Health Research halo ona lansamentu ba projetu Brucelose iha Timor-Leste.

“Ohin Ministériu Saúde kolabora ho Ministériu Agrikultura no Peska no Menzies School of Health Research halo lansamentu ba projetu Brucelose ida ne’e hanesan etapa inisiál ida em termos kontrolu diagnóstiku no tratamentu ba brucelose tanba moras ne’e bele hadaet liuhosi animál ba ema liuliu animál hakiak sira hanesan karau vaka sira”, Prezidente Institutu Nasionál Saúde Publika (INSP-TL), Merita Monteiro, dehan bainhira konklui lansamentu iha salaun INSP-TL Comoro, ohin.

Nia dehan, MS seidauk iha kazu Brucelose ba ema afetadu sira tanba MS seidauk relata signifika moras ne’e seidauk iha.

“Ita seidauk iha kazu Brucelose ba ema afetadu sira no ita seidauk iha diagnóstiku ba laboratóriu nian ba teste serlojia atu konfirma moras ne’e maibé dalabarak pesoál saúde mak la halo diagnóstiku loloos katak moras brucelose hanesan diagnóstiku diferénsia ba moras sira ne’ebé mak sira deteta iha terenu hanesan ita boot sira hatene katak dalabarak brucelose afeta ema sira ne’ebé mak iha área rurál liuliu sira ne’ebé mak hakiak animál barak hanesan karau vaka talvez sira afetadu maibé ita lahatene entaun dalabark sira moras hanesan ho sintoma ida isin manas, di’ak tiha depois isin manas fila fali”, nia esplika.

Nia subliña, durante ne’e MS seidauk iha polítiku ida kona-ba brucelose atu hanoin katak liuhosi estudu ita kolaborasaun konseptuál one health no kolabora hamutuk ho MAP no parseiru sira atu estudu ida ne’e atu depois nia rezultadu bele fó MS se karik moras brucelose ida-ne’e sai hanesan problema ida iha nasaun ida ne’e.

“Moras Brucelose hanesan moras ida ne’ebé baibain afeta ba animál maibé bele mós hadaet ba ema liuliu ema sira ne’ebé iha kontatu besik liuba animál no moras ne’e fó impaktu lubuk ida la’os ba animál de’it maibé mós ba ema”, nia dehan.

Nia transmisaun liuhosi transmisaun direta husi animál ne’ebé afetadu bainhira ema halo manipulasaun besik liu ho animál nia bele hadaet moras ida ne’e no perigu ba inan isin rua bele abortu.

Iha fatin hanesan, Diretora Nasionál Veterenaria iha MAP, Joanita Bendita da Costa, hateten projetu Bruce-TL ne’e apoiu husi Australian Center for Internasional (ACIAR) ne’ebé hetan fundus husi Governu Austrália liuhosi Menzies ne’ebé mak agora daudaun kolabora ho MAP saúde hodi haree ba projetu Bruce-TL tanba durante ne’e haree katak globalmente moras Brucelose  ne’e hanesan moras ida ne’ebé daet entre animál ba ema.

“Ba futuru kuandu ita nasaun hahú dezenvolve di’ak hodi hasa’e tan produtu entaun ita mós halo tratamentu ba animál ho di’ak problema ba ita mak tanba moras ne’e hadaet husi animál ba ema tanba ne’e mak ita kolabora ho MS no médiku espesialista sira husi Menzies atu tau hamutuk hanoin ba oin atu projetu kiikoan ida ne’e nia rezultadu no planu ba oin bele lao ho di’ak”, Joanita esplika.

Tanba ne’e, planu ba oin atu halo prevensaun mak liu husi programa vasinasaun hodi redúz transmisaun direta ba ema.

“Ita haree rezultadu katak moras ne’e sai problema entaun planu ba oin atu halo prevensaun mak liuhosi programa vasinasaun hodi redúz transmisaun direta ba ema”, nia informa.

Project Co Lead Menzies iha Timor Leste, Jennifer Yan, kontente tebes hamutuk ho MAP atu halo servisu ida kona-ba moras Brucellecios no oinsá halo diagnóstiku ba moras ida ne’e.

“Ami kontente tebes bele hetan oportunidade hodi servisu iha área ida ne’e tanba ami mós preokupadu ho ema nia moris ho oportunidade ida ne’e bele suporta timoroan tomak oinsá mak bele haree liuba problema kona-ba moras Brucelose iha projetu ida ne’e rasik”, Jennifer Yan afirma.

Nia informa, projetu ida ne’e sei foka ba komunidade sira iha Munisípiu Bobonaro liuliu atu haree no komprende kona-ba moras Brucellecios depois iha rezultadu mak sei kontinua ba munsípiu sira seluk.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!