DILI, 04 jullu 2023 (TATOLI)—Primeiru-Ministru (PM), Kayrala Xanana Gusmão lidera reuniaun Konsellu Ministru (KM) dahuluk IX Governu Konstitusionál, ne’ebé hala’o iha Palásiu Governu, tersa ne’e.
Xanana Gusmão to’o iha Palásiu Governu iha tuku 07:41 dadeer no prezide reuniaun ezekutivu iha tuku 08:20, akompaña hosi membru Governu hamutuk 46, kompostu hosi Ministru na’in-21, Vise-Ministru na’in-10 no Sekretáriu Estadu na’in-15.
Membru Governu sira halo serbisu loron dahuluk iha segunda (03/07), iha ida-idak ninia ministériu, akompaña ho serimónia transferénsia knaar hosi membru VIII Governu ba membru Governu foun. Nune’e Konsellu Ministru dahuluk loloos atu realiza horiseik, maibé tenke adia ba ohin loron.
Notísia relevante : Loron dahuluk hala’o knaar, Xanana to’o iha Palásiu Governu tuku 08:15
Durante reuniaun KM, IX Governu afirma kompromisu serbisu loron 120 nian, ne’ebé hato’o ona liuhosi diskursu Primeiru-Ministru, Kayrala Xanana Gusmão, hafoin simu pose iha loron 01 juñu 2023. Serbisu ne’ebé ezekutivu sira sei halo maka :
- Repoen fali normalidade demokrátika liuhosi Parlamentu lejítimu ida, ne’ebé hahú ona ninia VI lejislatura, no hosi Governu legál atu aprova programa Governu ba tinan-lima, aprova Orsamentu Retifikativu ba tinan 2023 no aprova Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024.
- Revoga lei númeru 3/2014, ne’ebé kria Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (RAEOA) no Zona Espesiál Ekonomia Sosiál Merkadu Timor-Leste ( ZEESM) atu subordina fali Autoridade RAEOA nian ba kontrola ne’ebé di’ak liuhosi Govenu sentrál.
- Anula tiha lei nebé kria munisípiu Ataúro tanba falta kondisaun infraestrutura nian no lojístika, nebé la iha liu iha illa Ataúro hanesan estrada, eletrisidade, bee, portu no aeroportu.
- Hala’o auditoria ba Tribunál Konta, ba Komisaun Antí-Korrupsaun (CAC, sigla portugés) no ba Ministériu Públiku (MP) kona-ba irregularidade barak iha relatóriu anuál, programa oin-oin no falta prosesu konkursu ba projetu barak tebes.
- Hala’o auditoria ba Komisaun Funsaun Públika (CFP, sigla portugés) no ba Inspesaun Jerál Estadu (IGE, sigla portugés) kona-ba rekrutamentu ilegál no hapara kontratu sein justifikasaun.
- Hala’o auditoria ba fraude eleitorál, ne’ebé Administrasaun eleitorál komete iha Eleisaun Parlamentár foin daudaun ne’e.
- Re-estrutura ho lalais, diresaun Timor Gás no Petróleu, Empreza Públika (Timor GAP, E.P) no Autoridade Nasionál Petóleu no Minerál (ANPM) nian, atubele garante efisiénsia iha setór petróleu, ne’ebé krusiál ba dezenvolvimentu país nian.
- Re-estrutura Polisia Sientífika Investigasaun kriminál (PCIC) tanba la hatudu liu integridade no profisionalizmu.
- Konsolida pás no seguransa nesesária ba dezenvolvimentu nasionál hodi garante direitu liberdade no garantia fundamentál ba sidadaun hotu.
- Haree fali ho lalais prosesu ilegál ba aposentasaun forsada ne’ebé afeta ajente Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) barak tebes.
- Reforma no re-estrutura lalais kedas, Servisu Nasional Intelijénsia (SNI) atubele garante integridade no profisionalizmu.
- Alerta ba ajente PNTL hotu nebé ba jura atu serbí partidu ida, atu sira renúnsia tiha ba lasu juramentu ne’e ou entaun sai hosi PNTL. Halo auditoria no revee fali, karik presiza duni ‘negósiu’ boot sira ne’ebé Governu halo ona.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina





