MS-Parseiru atribui formasaun ba profisionál saúde hodi responde mortalidade inan no oan

DILI,05 setembru 2023 (TATOLI)—Ministériu Saúde hamutuk ho parseiru sira husi Fundu Nasaun Unidas ba Populasaun (UNFPA) Fundu Nasaun Unidas ba Labarik (UNICEF), Departamentu Relasaun Esteriór no Komérsiu (DFAT) fó treinamentu ba profisonál saúde sira husi Hospitál Referál no Hospitál Nasionál kona ba survilénsia no responde ba mortalidade inan no oan iha Timor-Leste.
“Ohin Ministériu Saúde liuhosi programa Saúde Maternál Infantil hamutuk ho UNFPA, UNICEF, DFAT fó kapasitasaun ba profisionál saúde sira hanesan médiku, enfermeiru, parteira ne’ebé mai husi ospitál referál no ospitál nasionál no sentru saúde sira kona-ba estabelesimentu komisaun ba maternál hodi haree ba inan no oan ne’ebé mak mate no oinsá atu responde ba situasaun inan ho bebé mate iha komunidade no mate iha fasilidade saúde sira”, Diretora Jerál Servisu Saúde iha MS, odete da Silva Viegas, informa iha Hotel Timor, ohin.
Nia rekorda, sistema estabelesimentu komisaun maternál ne’e hahú kedas iha 2014, hodi responde ba inan mate depois 2017 komesa fila fali ba bebé sira ne’ebé mak mate iha fasilidade saúde sira, depois tempu mós halo verbal autopsia ka entervista ba inan ka família ne’ebé mak iha.
“Ita-nia komisaun ida ne’e estabelese ona iha nivél nasionál no munisípiu sira hodi haree ba kazu sira ne’ebé mak akontese ba inan no bebé iha fasilidade saúde sira”, nia hateten.
Nia esplika, bainhira atu hadiak di’ak liután komisaun sira ne’e mak presiza haree buat lubuk ida mak mekanizmu koordenasaun entre profisionál saúde ho autoridade lokál, tanba família ne’e iha autoridade lokál sira-nia responsabilidade, entaun tenke kria mekanizmu kordenasaun no komunikasaun ne’ebé mak regulár atu bele hatene katak iha suku ida ne’e inan isin rua ho problema hanesan ne’e.
“Ita mós presiza haree kapasidade hodi responde rekursu umanus, rekursu finanseiru, rekursu apoiu diagnóstiku no aimoruk tanba dalabarak sistema ne’e estabelese maibé aimoruk la iha entaun ida ne’e mós problema ba ita”, nia subliña.
Nia rekoñese, sistema referál mós durante ne’e hetan kazu ruma iha sentru saúde no postu saúde atu prosesa ba referál dala ruma tarde, entaun ne’e sai mós fatór determinante ida ba populasaun sira tanba ne’e husu ba dirijente sira husi munisípiu no nivél nasionál tenke haree didiak hodi responde ba preokupasaun sira ne’e.
Iha fatin hanesan, Adjunta UNFPA iha Timor Leste, Domingas Bernardo, hateten treinamentu ida ne’e importante tebes ba profisionál saúde sira, ne’ebé mai husi ospitál referál ospitál nasionál sira atu hametin nafatin sistema estabelesimentu komisaun maternál ne’ebé haree liubá kazu mortalidade inan no oan iha Timor-Leste.
“Sistema ida ne’e, Ministériu Saude harii iha 2014, maibé tenke hametin liután hodi haree liubá kazu mortalidade inan no oan iha Timor-Leste. Tanba inan sira bainhira isin rua mak ita la atende ho di’ak, entaun sira bele mate banhira sira partu no depois partu, entaun programa ida nee sei ajuda sentru saúde no ospitál sira atu haree didiak no tenke rezolve lalais para labele akontese tan ba inan sira ne’ebé mak sei tuir mai”, Domingas Bernardo informa.
Tanba ne’e, UNFPA nafatin apoiu másimu ba programa maternál infantil ida ne’e iha Timor-Leste atu ba futuru sai di’ak liután.
Profisionál saúde sira ne’ebé mak tuir treinamentu kona-ba survilénsia no responde ba mortalidade inan no oan mai husi Hopsitál Referál Horex Baucau, Hospitál Referál Maliana, Hospitál Nasionál Guido Valadares, Programa Nasionál Saúde Maternál Infantil no Sentru Saúde Gleno Ermera.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva

