iklan

NASIONÁL, EKONOMIA, HEADLINE

Timor-Leste alerta seguransa ai-han kauza hosi bailoro naruk

Timor-Leste alerta seguransa ai-han kauza hosi bailoro naruk

Mapa Timor-Leste. Imajen/Espesiál

DILI, 06 novembru 2023 (TATOLI)-Governu Timor-Leste, kolabora ho Organizasaun Nasaun Unida ba Programa Alimentár Mundiál (WFP, sigla inglés) inklui Organizasaun Alimentasaun no Agrikultura (FAO, sigla inglés), hato’o alerta urjente ba seguransa ai-han ne’ebé hatudu risku a’as tanba falta ai-han kauza hosi El Niño la apár iha kontestu dependénsia agrikultura iha rai-laran, ne’ebé depende de’it ba udan-been.

Ho kondisaun nível ai-han la seguru ne’ebé aumenta, Timor-Leste hatudu ona sinál klaru katak bailoro naruk iha munisípiu 12, hosi munisípiu 14 bazeia ba Índise Bailoro Konjunta, prodús hosi Governu Timor-Leste no FAO. Nune’e mós, nasaun ne’e daudaun hasoru hela posibilidade bailoro naruk a’as kauza hosi El Niño ho predisaun udan been ki’ik to’o iha inísiu tinan 2024, ne’ebé sei afeta gravemente ba setór agríkola.

“Nível seguransa ai-han iha Timor-Leste daudaun afeta ona populasaun 22%, ne’ebé afeta ema rihun 300. Ne’e hanesan konsekuésia inundasaun iha tinan barak, impaktu hosi pandemia COVID-19 no folin foos a’as iha nível nasionál no internasionál, signifika impaktu antesipada ba El Niño bele hamo’ut populasaun kle’an liu ba risku hamlaha boot liután. Ne’e duni tempu atu halo asaun no mitigasaun ba impaktu El Niño mak agora,” Reprezentante no Diretora WFP, Alba Cecilia Garzon Olivares, hateten liuhosi nota ne’ebé Agência Tatoli asesu, segunda ne’e.

Notísia relevante : DNMG alerta Timor-Leste hetan ameasadu bailoro naruk to’o tinan oin

Antes ne’e, bailoro naruk ne’ebé kauza hosi El Niño hamosu ona impaktu ba uma-kain 33%, ne’ebé kada ema na’in-tolu hosi na’in-10 iha rai-laran mak sofre ba falta ai-han entre tinan 2015-2016.

Alerta outubru deskreve kona-ba asaun sira ne’ebé sei halo hodi prepara komunidade iha rai-laran inklui mós análize data atuál no dadus ba munisípiu sira ne’ebé hetan risku, ho avaliasaun atuál Oé-cusse, Viqueque no Liquiçá mak iha nível risku a’as liu.

To’o ohin loron Autoridade Protesaun Sivil no FAO fahe ona mensajen alerta antesipada ba agrikultór sira, ne’ebé sei lidera treinamentu planeadu kona-ba oinsá atu jere agrikultura iha tempu bailoro no prodús produtu agríkola ne’ebé di’ak liu iha munisípiu sira iha fulan tuir mai.

Alerta ne’e determina númeru medida mitigasaun imediatu no médiu-prazu inklui nesesidade urjente ba prontidaun operasionál hodi sosa foos tuir eskala, aumenta rezerva fini nasionál, atu asegura armazenamentu ne’ebé seguru ho aruma ai-han, no apoiu agrikultór sira liuhosi melloramentu bee no agrikultura.

Jornalista     : Antónia Gusmão 

Editora          : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!