Top

CAMSTL sai sentru prezerva-peskiza istória luta libertasaun nasionál

Ekipamentus Max Stahl iha expozisaun Aniversariu 20/10 CMSTL ho seminariu intrenasional no expozisaun, iha Fundasaun Oriente, tersa 7 novembru 2023.Foto Tatoli/Antonio Daciparu

DILI, 07 novembru 2023 (TATOLI)— Centro Audiovizuál Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL) mak fundasaun Audiovisuál ne’ebé harí husi Saudozu Max Stahl iha tinan 2003. UNESCO rekoñese CAMSTL iha “Memória do Mundo” no rejistu iha tinan 2013, ho titulu, On the Birth of the Nations: Turining Point!.

CAMSTL nia servisu mak atu arkiva no dokumenta prosesu no istória bo’ot ida ne’ebé bele fó naran Nasimentu nasaun – ninia povu livre, ninia abut identidade metin, kultura no bandeira independente, ninia demokrásia no instituisaun foun ne’ebé hola parte iha istória nasaun nia laran. Maibé istória ida-ne’e istória moris ida. Ninia importánsia hanesan abut ai-hun boot ba nasaun nia futuru.

Notísia relevante: Governu kompromete hamatan ba Centro Audiovisuál Max

Atu prezerva istória luta timoroan sira-nian, Max Stahl harii no jere rasik sentru arkivu audiovizual ho nia naran, Centro Audiovisual Max Stahl, ne’ebé rejista akontesimentu istóriku ne’ebé nia halibur durante tinan-25 nia laran. No arkivu sira-ne’ebé iha sentru ne’e, hetan mós rekoñesimentu hosi Organizasaun Nasaun Unida ba Edukasaun, Siénsia no Kultura, UNESCO (sigla-inglés) hanesan “Rejistu ba Mundu nia Memória”.

Imajen/TATOLI

Durante ne’e, ba nesesidade edukasaun no investigasaun, Centro Audiovisuál Max Stahl mós servisu hamutuk ho Universidade de Coimbra, Portugal, hodi arkiva-online dokumentu istóriku sira-ne’ebé sentru ne’e prezerva.

Vídeo Masakre Santa Cruz, 12 Novembru 1991, ne’ebé jornalista Max Stahl filma ne’e, ninia video orijinál rejistu tiha ona iha memória UNESCO nian, katak rekoñesimentu hosi mundu tomak iha ona.

UNESCO hanesan organizasaun ONU ne’ebé haree kona-ba patrimóniu kulturál no Timor-Leste presiza mós atu prezerva vídeo orijinál ne’ebé oras ne’e sai hanesan propriedade intelektuál Max Stahl nian, ne’ebé atu entrega ka la entrega ba Estadu, ne’e direitu tomak hosi Max Stahl nian.

Nune’e, iha 2023 CAMSTL sei realiza eventu paralelu, ne’ebé iha kooperasaun másimu ho Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL) hodi organiza Semináriu Internasionál durante loron tolu (3) hahú husi loron 7 to’o 9 novembro 2023.

CAMSTL mós sei organiza espozisaun durante fulan ida (1), hahú husi dia 7 Novembru 2023 to’o 7 Dezembru 2023, iha Fundação Oriente Dili, hodi selebra CAMSTL nia ezisténsia ba tinan daruanuluk no tinan ba dasanuluk desde hetan rekoñesimentu nu’udar rejistu ba “Memória Mundo nian” husi UNESCO.

Biban ne’e, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, hateten, audiovizuál Max Stahl mak haforsa relasaun bilaterál iha mundu kona-ba luta libertasaun Timor-Leste.

SEKOMS.Imajen/Tatoli

“Ho produtu jornalístiku ne’ebé ita nia belun saudozu Max Stahl hala’o iha 1991, halo virajen bo’ot iha mundu ba ita nia polítika diplomásia hodi to’o iha 1999 ba luta ba timoroan sira hotu. Ita nia polítika diplomasia iha mundu liu husi audiovizuál neébé kobre iha masakre santa Cruza iha loron 12 novembru 1991”, Expedito Dias hatete iha ámbitu serimónia abertura semináriu internsionál no espozisaun hodi komemora aniversáriu CAMSTL bad ala-20, iha Fundação Oriente-Dili

Nia afirma dokumentasaun husi Max Stahl nian muda opiniaun polítika internasionál kona-ba luta libertasaun povu timoroan.

“Hanesan iha aprezentasaun hatudu kona-ba oinsá luta povu timor nian ho apoia husi komunidade media no mundu jornalizmu nia forsa konsege muda opiniaun komunidade internasionál kona-ba Timor-Leste nia luta ba libertasaun nasionál”, nia haforsa.

Dokumentasaun istóriku ne’ebé Max Stahl halo ne’e, Eis Jornalista ne’e konsidera sai inspirasaun ba joven sira hodi bele luta ba justisa sosiál.

“Memoria viva no dokumentasaun saudozu Max Stahl ne’ebé husik hela no eziste fó inspirasaun maka’as ba joven no jornalista sira atu luta nafatin ba lia-loos”, nia enkoraja.

CAMSTL sai fatin peskiza sientifika

Iha biban hanesan, Reitór Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), João Soares Martins, hateten, dokumentasaun iha Sentru Audiovizuál Max Stahl Timor-Leste tenke sai fatin ba dokumentasaun ba peskiza sientífika ba estudante sira iha Timor-Leste.

“Importánsia papél audiovizuál nian ba estudante sira mak fó transmisaun mensajen no siénsia ba sira rasik tanba audiovizuál iha papel importante ba Timor-Leste nia pasajen istória pasadu”, nia afirma.

Diretor CAMSTL. Imajen/Tatoli

Entretantu, Diretór Ezekutivu CAMSTL, Edicito Pinto, konvida ema hotu atu ba vizita expozisaun ho tema livru bo’ot ba istória nian hodi bele hatene istória no memoria moris husi pasadu.

“Ema sira ne’ebé uluk luta, bele haree fali sira nian luta no estudante sira ne’ebé seidauk koñese komesa lee no peskiza ona idak-idak kona-ba istória. CAMSTL mós prepara plataforma online. Expozisaun ne’e sai materia kolesaun husi CAMSTL”, nia afirma.

Sentru Audiovizuál Max Stahl Timor-Leste rejista istória hamutuk ne’ebé dijitaliza ona no iha inskrisaun vizitante ba fulan ida estudante hamutuk 2.500.

Notísia relevante: Arte Moris prepara esposizaun arte-eskultura hodi dignifika ezisténsia CAMSTL

Jornalista : Jesuína Xavier

Editór       : Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!