Top

Abitante sira kestiona implementasaun projetu eletrifikasaun iha suku Raiheu

Ekipa téknika EDTL, E.P. monta enérjia elétrika hodi fornese ba komunidade. Imajen dok. TATOLI

BOBONARO, 21 novembru 2023 (TATOLI) – Abitante, oganizasaun movimentu estudante no veteranu sira iha aldeia Oho-Ana, suku Raiheun, postu administrativu Cailaco, munisípiu Bobonaro, Segunda ne’e hala’o konferénsia imprensa hodi kestiona servisu Empreza Apaser Unipesoál Lda, tanba implementasaun Projetu Eletrifikasaun Nasionál pakote 36 la kobre aldeia tolu iha suku ne’e.

Portavos Organizasaun Movimentu Juventude Raiheu, Domingos Soares, informa, projetu ne’e implementa kobre aldeia tolu hanesan Lete-Aittutu, Daruasa no aldeia Oho-Ana, maibé ikus mai esklui tiha aldeia Aitutu no instala de’it ba aldeia Daruasa no Oho-Ana.

Nia reforsa, iha implementasaun projetu ne’ebé hahú hosi loron 14 fulan novembru 2022 to’o konklui iha fulan 31 outubru 2023 ne’e la’o lenta no hetan estensaun dala rua hosi Eletrsididade Timor-Leste,Empreza Públika (EDTL,EP) maibé realidade instalasaun enerjia elétrika la kobre uma-kain 53 ho totál xefe família 67 iha aldeia Oho-Ana, maske uma-kain hirak-ne’e inklui iha mapeamentu projetu ne’e.

“Ami hosi Ogrnizasaun Movimentu Juventude estudante,hamutuk ho komunidade no veteranu suku Raiheu, preokupa no lamenta tebes ho asaun hirak-ne’ebé maka hanesan; primeiru servisu latuir mapeamentu no matadalan no la tuir tempu ne’ebé iha, segundu metade família hosi aldeia Oho-Ana mak seidauk hetan instalasaun ho totál uma-kain 53,” nia hateten.

Abitante sira mós prekupa, tanba deskofia kompañia manan-na’in halo kobransa ilegál ba komunidade sira iha suku ne’e, nune’e sira husu ba EDTL,EP, Provedoria Direitus Humanus no Justica (PDHJ), Komisaun Anti Korupsaun (KAK) no Komisaun (E) Parlamentu Nasionál trata asuntu infrastutura, atu halo investigasaun ba urjente ba empreza ne’e.

“Ami konsidera iha interese korrupsaun ba komunidade kbiit laek, tanba tuir mapeamentu hateten aldeia Oho-Ana ne’e tenke kobre hotu, maibé iha prátika maka nia dehan 30 metru de’it, sé dook hosi metro 30 ne’e tenke halo kobransa, laiha autorizasaun hosi EDTL,EP tanba ne’e tenderizsaun, maibé komunidade uma lima  sira fó duni osan, balu fó sorin balu fó $85, balu fó $45 no balu fó $100 ba leten,” nia haktuir.

Xefe suku Raiheu, Ventura Maria Tai, mós preokupa tanba implementasaun projetu ne’e latuir pedidu ne’ebé aprezenta ba EDTL,EP.

“Ami atu dehan deit katak, sira mai mak sala alamat ka ou halo nusá mós ami la hatene, ne’ebé ami husu ba parte kompetenti atu halo investigasaun ba sira-ne’ebé mak hatudu hahalok ladi’ak ba ha’u-nia komunidade, tanba hakarak elimina no hakarak halimar ho servisu ne’ebé implementa iha baze, halo kobransa mós sein koñesimentu hosi autoridade lokál,” nia katak.

Ho problema ne’e, Xefe suku Ventura, hamutuk ho komunidade no organizasaun, juventude no veteranu sira la aseita atu halo inaugurasaun ba projetu ne’e.

“Realidade servisu iha baze de’it, la’o laloos, halo kobransa ilegál tán ba komunidade. Sira fó-sai iha mídia dehan uma-kain 180-resin iha Raiheu asesu ona, maibé realidade servisu ne’ebé kompañia halo la to’o 100 ida, konta 80 de’it, lahteten 180-resin ne’e sira sura tán hosi ne’ebé mós ami lahtene,” nia preokupa.

Veteranu suku Raiheu, Deolindo Martins, husu ba Governu atu tau-matan ba problema refere, tanba tinan 20 resin ukun-an povu presiza hetan naroman.

““Ami povu uluk terus, fatin ida-ne’e FALINTIL nia gerrilia fatin, sentru mak iha-ne’e,” nia katak.

Ba kestaun ne’e, Koordenadór EDTL,EP munisípiu Bobonaro, Mário de Jesus, esklarese empreza Apaser implementa servisu bazea ba kontratu ne’ebé iha.

“Iha-ne’ebá haree ho orsamentu empreza nian, sekarik orsamentu empreza nia droop ba iha ne’ebá la sufisiente ba iha-ne’ebá, maibé ida-ne’e ami sei tau fila-fali ba iha pakote ida, nune’e ami bele hamenus orsamentu empreza nian, ida-ne’e katak servisu komunitária, entaun ida-ne’e EDTL mak sei foti rasik ho komunidade,” nia hateten.

Kona-bá informasaun dehan, empreza ne’e prátika kobransa ilegál ba komunidade sira, Mário de Jesus, hatetetn EDTL,EP laiha koñesimentu no seidauk simu keixa ruma hosi komunidade.

Liga ba preukupasaun uma-kain 53 ne’ebé seidauk asesu eletrisidade, Jerente EDTL,EP munisípiu Bobonaro ne’e afirma, empreza estatál sei la tau komunidade sira iha kotuk.

“Ami EDTL hanesan empreza estadu nian, ne’ebé toma konta ba asuntu eletrisidade, ami sei iha kna’ar atu instala ba ita-boot sira, hau husu ita-boot sira hein oituan, tanba EDTL nia kna’ar ne’e atu fó ahi tomak ba komunidade,” nia dehan.

Jornalista: Sérgio da Cruz

Editór: Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!