DILI, 22 novembru 2023(TATOLI) – Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), iha kuarta ne’e (22/1) ne’e halo julgamentu ba kazu joven José Bernardo ne’ebé mak mate iha sela Komandu PNTL Munisípiu Dili iha tinan kotuk.
Iha audiénsia julgamentu ne’e, Tribunál rona arguidu nain tolu ho insiál insiál AAM, TdCP no TV. Membru PNTL na’in tolu ne’e mak Ministru Públiku konstitui hanesan arguido iha kazu joven mate iha sela.
Iha sala julgamentu, MP akuza arguidu sira ho krime sikuenstru ne’ebé previstu iha artigu 170 alinea C hosi kódigu penál Timor-Leste.
Antes ne’e, Matebian José José Bernardo, komete krime ofense integridade hasoru Gaudencio Soareas iha área Audian Suku Caicoli, Postu Admistrativu Vera-Cruz Munisípiu Dili iha 30 agustu 2023.
Iha ofensa integridade fízika ne’e rezulta Gaudencio Filipe to’o baixa iha ospitál nasionál Dili no ikus mai vítima Gaudencio mate tanba hetan pankada makas iha nia ulun.
Durante julgamentu, Juiz Alvaro Fatima ne’ebé prezide koletivu ba kazu José Bernardo nia rona uluk arguidu AAM, nia deklarasaun.
Iha sala julgamentu, arguidu AAM deklara katak momentu ne’ebá nia hanesan investigadór iha Eskudra Vera-Cruz nia simu keixa ida hosi Verdiana da Silva nudar bin hosi vítima Gaudencio Filipile katak nia alin Gaudencio hetan tuku hosi José Bernardo ho nia grupu iha aldeia 01 Audian Suku Caicoli, Postu Administrativu Vera-Cruz, to’o hetan pankada makas iha ulun no agora nia alin ema lori ona ba ba HNGV atu halo tratamentu.
Arguidu esplika, hafoin simu tiha keixa hosi hosi vítima nia bin, hanesan investigadór momentu ne’e husu kedan autorizasaun ba nia Komandante investigadór Eskudra Vera-Cruz atu ba hola dadus hosi viÍtima Gaudencio nia Iha ospitál no momentu ne’e nia Komandante autoriza nia halo servisu ida-ne’e.
Iha momentu ne’ebá kedan, arguidu AMM ho nia kolega polísia nain haat dezloka ba HNGV atu hola dadus hosi vítima Gaudencio maibé to’o ospitál sira la konsege hola dadus tanba vítima iha ona sala operasaun atu halo operasaun. Nune’e nia ho kolega polísia sira fila.
Arguidu relata, iha loron (1/9) 2022 oras tuku 10:00 dader, arguidu AAM hanesan investigadór hamutuk ho nia maluk polísia nain lima mak ba foti José Bernardino inklui sasin tolu atu ne’ebé halo identifikasaun ba sira relasiona ho kazu ne’ebé rezulta Gaudencio gravé iha ospitál.
Hafoin halo tiha identifikasaun ba José Bernardo konstitui kedan matebian José Bernardo ba suspeitu prinsipál ba kazu ne’e tanba durante prosesu identifikasaun José deklara nia mak halo duni agresaun fízika hasoru Graciano to’o gravé.
Razaun seluk mak PNTL iha prova katak José Bernardo nia asaun ne’e hanesan agrava duni, tanba rezulta ema kanek makas to’o vítima Gaudencio halo operasaun ba nia iha ospitál tanba ne’e PNTL halo detensaun ba José Bernardo, enkuantu sasin nain tolu momentu ne’ebá haruka fila ba sira nia uma.
Arguidu AAM realsa, bainhira nia deside halo detensaun ba José Bernardo iha Eskudra Vera-Cruz, la iha sela detensaun, entaun nia lori José Bernado hodi ba entrega iha fatin White House Komandu PNTL Dili atu detein José Bernardo ho oras 72.
“Hanesan Investigadór ha’u ba entrega José Bernardo ba fatin white house no sira iha Komandu PNTL Dili simu hodi lori José Bernardo ba iha sela detensaun Komandu Dili ninian. Hanesan Investigadór ha’u lori nia mai de’it atu lori ba hatama iha sela ne’e, la’os ha’u nia kompeténsia ona”, Arguidu AAM deklara iha sala julgamentu TJPID, kuarta ne’e.
Nia hateten, prosesu identifikasaun José Bernardo mak nia hakarak hotu iha auto notísia no remete ba Ministériu Públiku.
“Buat sira ne’e ha’u hakerek iha auto notísia no remete ba Ministériu Públiku”, arguidu AAM adianta.
Bainhira Tribunál husu kona-ba prosesu José Bernardo nia mate iha sela Komandu Munisípiu Dili, arguidu AAM la hatene tanba momentu ne’e nia fila ona ba uma.
“Sim, José Bernardo mate iha tuku 18:00 ida ne’e mós ha’u lahetene tanba momentu ne’e ha’u fila ona uma no ha’u iha tina ona uma mak derepente Komandante investigadór Komandu PNTL Munisípiu Dili tefone ha’u katak suspeitu José Bernardo mate ona, ha’u rona tiha ida-ne’e mak ha’u mós halai kedan ba Komandu Dili”, arguidu AAM hateten.
“Momentu ne’e ha’u ba ema dada ona liña polísia (police line) ha’u haree komandante bo’ot mós iha ne’ebá ona tanba ne’e nia la konsege tama ba sela laran”, deklara arguidu AAM.
Hafoin Tribunál rona tiha parte hotu, Tribunál liuhosi Juiz Alvaro Maria adia julgamentu ba kazu ne’e ba 20 dezembru tuku 10:00 dader hodi kontinua rona arguidu sira nia deklarasaun.
Julgamentu ba kazu ne’e prezide hosi Juiz Koletivu Alvaru Maria, José Maria no Juiza Julmiati Freitas arguidu sira hetan aisténsia legál hosi Defesór Públiku Esque Guteres no parte José Bernardo nian reprezenta hosi Advogadu Privadu nain rua.
Jornalista: Natalino Costa
Editór : Zezito Silva
