Top

Xefe Estadu dezloka ona ba Dubai partisipa simeira asaun klimátika

Prezidenti Republika, José Ramos Horta. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 30 novembru 2023 (TATOLI) – Prezidente Repúblika José Ramos Horta ho ekipa nia dezloka ona ba Emiradu Arabe Unidus (EAU), Dubai ho aviaun komersiál Citilink hodi partisipa simeira asaun klimátika mundiál COP28.

Prezidente nia prezensa iha Dubai tanba hetan konvite husi Sheik Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Prezidente Emiradus Arabes Unidus no Governador Abu Dhabi, hodi partisipa iha Simeira Asaun Klimátika Mundiál.

Sorumutu Asaun Klimátika Mundiál ne’e sai hanesan Segmentu Nivel aas husi Konferénsia Parte sira ba da-28 (COP-28) ba Konvensaun Enkuadramentu Nasaun Unida nian kona-ba Mudansa Klimátika (UNFCCC).

Iha loron 28 fulan-novembru to’o loron 12 fulan-dezembru tinan 2023, iha prezidénsia EAE nian, COP-28 subliña kompromisu globál atu responde ba mudansa klimátika.

“Konvite ba Simeira Asaun Klimátika Mundiál subliña nesesidade krítiku ba lideransa mundiál sira atu tradús desizaun sira ne’ebé relasiona ho klima ba asaun tangivel no planu kredivel sira ho objetivu prinsipál atu hasa’e esforsu globál sira hodi kombate emerjénsia klimátika no promove asaun koordenada sira hodi responde ba mudansa klimátika”, hatete iha komunikadu Prezidente Repúblika nian ne’ebé Agência TATOLI asesu, ohin.

Simeira ne’e sei hala’o durante loron rua hahú 02-03 dezembru tinan ne’e.

Iha loron 02 dezembru 2023, Prezidente Ramos-Horta sei entrega deklarasaun nasionál Timor-Leste nian iha Simeira Asaun Klimátika Mundiál ne’ebé ko’alia liu kona-ba esperiénsia nasaun nian kona-ba impaktu oioin husi mudansa klimátika, hanesan inundasaun, rai-rahun, rai-slide no nivel tasi, ne’ebé hamosu redusaun iha produsaun agrikultura, aumentu iha inseguransa ai-han, falta bee, destruisaun infraestrutura, lakon moris umanu, dezlokasaun no mós limitasaun iha kapasidade finanseira no teknolojia ba rekoperasaun.

Prezidente Ramos-Horta mós sei ko’alia liu kona-ba prioridade sira Timor-Leste nian kona-ba adaptasaun no mitigasaun.

Nasaun ne’e halo ona planu adaptasaun nasionál (PNA), Programa Asaun Adaptasaun Nasionál (PANA), no halo revizaun ba ninia Kontribuisaun Nasionál Determinada (NDC) tuir rekezitu husi UNFCCC. Iha área mitigasaun nian, Timor-Leste iha kompromisu atu halo dalan dezenvolvimentu ho karbonu kiik, foka liubá enerjia renovavel no reforestasaun.

“Ho prioridade adaptasaun iha área agrikultura, seguransa ai-han, bee, infraestrutura no saúde, ami husu ba parte sira husi nasaun dezenvolvidu sira atu finansia implementasaun ida-ne’ebé kompletu ba prioridade prinsipál sira adaptasaun nian iha APN nia okos atu hasa’e ita-nia rejiliénsia. Ami mós hetan enkorajamentu no agradese ba kompromisu UAE nian hodi tulun Timor-Leste hodi halo tranzisaun ba enerjia solár”, deklara Horta iha komunikadu ne’e.

Prezidente ezije ba Organizasaun Mundial Saude (OMS) atu rekoñese efeitu mudansa klimátika ba biodiversidade nu’udar dezafiu saúde globál ida no apela ba parte sira husi nasaun dezenvolvidu sira atu lidera redusaun emisaun gás estufa, hamutuk ho nasaun boot sira seluk ne’ebé emite, atu alkansa emisaun net-zeru to’o 2050.

Durante vizita ne’e, Prezidente Ramos-Horta sei hala’o sorumutu bilaterál ho nia Eminénsia, Major Imao Al Azhar, Prof. Ahmad Al Tayeh, no Juis Abdelsalam husi Konsellu Katuas Muslim.

Prezidente sei konklui ninia atividade hotu iha Dubai, Emiradus Arabes Unidus, iha loron 03 dezembru 2023.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!