Presiza dezenvolve infraestrutura sítiu turístiku haat iha Atsabe: Autoridade lokál
ERMERA, 18 marsu 2024 (TATOLI) – Postu Administrativu Atsabe lokaliza iha parte sul Munisipiu Ermera ne’ebé ho potensia boot ba vizita turístika tanba postu refere iha pontu turístiku haat (4) – Mota Bandeira, Bee Tuda Manubabi, Kruz Boot Atsabe Foho Darlau no Bee Mutin ka Bee Susuben.
Bee Tuda Bandeira ká Bee Mota Bandeira nu’udar bee tuda aas liu iha Timor-Leste, lokaliza entre suku Baboe Leten no Baboe Craik. Mota Bandeira fo ninia paisazen impresivu iha tempu udan tanba volume bee makas. Mota Bandeira iha potensia ba geoturizmu.
Aleinde Bee Tuda Bandeira, Atsabe mos iha Bee Tuda seluk hanaran Bee Tuda Manubabi lokaliza iha Suku Atara.
Iha Bee tuda Manubabi nia oin, Kruz Boot Atsabe hamriik nu’udar sítiu turístiku úniku ba turizmu relijiozu iha Postu Atsabe.
Lá’os de’it be tuda, Postu Administrativu ne’e mos sai fatin ba Bee Kór Mutin koñesidu ho naran Bee Susuben lokaliza iha suku Batumanu.
Atu hasa’e númeru vizitante ba sítiu turístiku hirak ne’e, autoridade lokál husu governu atu dezenvolve infraestrutura bázika, liuliu estrada atu fasilita turista sira bele asesu ba sítiu hirak ne’e ho seguru.
Guilherme Mendonça, nu’udar Xefe Seksaun Planeamentu Postu Administrativu Atsabe, reprezenta Administrador Atsabe husu ba governu atu dezenvolve infraestrutura turístika iha fatin hirak ne’e hodi fo benefisiu ba komunidade lokál.
“Ami nia rekomendasaun ba governu mak ne’e tenki dezenvolve sítio turístiku iha Atsabe atu nune’e ba futuru bele fó reseita ba Estadu liu husi turizmu lokál. Iha governu anterior nia ukun, liu husi Ministériu Komérsiu no Turizmu mai haree ona (Mota Bandeira) maibé to’o agora ami seidauk rona rezultadu pozitivu atu dezenvolve fatin turizmu ne’e,” Guilherme ba Tatoli, iha nia knaar fatin, Atsabe.
Nia hato’o katak Governu tenki dezenvolve setór turizmu iha postu administrativu ne’e xave hodi atrai vizitante sira nune’e bele kontribui ba hadia rendimentu família.
Responsavél ne’e promote sei organiza reuniaun ho xefe suku sira iha postu administrativu Atsabe hodi aprezenta proposta ba ministériu relevante atu dezenvolve pontu turístiku haat refere.
Xefe suku Baboe Craik, Luis Fernandes mos husu ba governu atu hadia Estrada ba Mota Bandeira.
Autoridade lokál ne’e hatete iha tinan ne’e liu husi projetu PNDS hahú halo ona estrada liga ba Mota Bandeira: “Hau husu ba ministériu relevante atu harii uma ruma iha fatin turizmu ne’e atu bele fasilita vizitante sira deskansa.”
“Husu governu harii uma hanesan penginapan atu vizitante ruma mai karik bele deskansa iha ne’ebá tanba ida ne’e sei fó benefísiu ba komunidade sira ne’ebé hela besik iha Mota Bandeira,” nia salienta.
Autoridade lokál ne’e informa iha suku Baboe Craik seidauk iha sentru saúde tanba ne’e husu mos ba ministériu relevante atu tau mós prioridade ba konstrusaun postu saúde iha suku refere hodi fo tratamentu saúde ba komunidade lokal no mos vizitante ne’ebé vizita Mota Bandeira.
Iha sorin seluk, Padre Fidélio da Cruz, Amo Pároku Atsabe, hateten konstrusaun turizmu relijiozu Kruz Boot Atsabe atinji ona 75%.
Amo Pároku ne’e dehan “Ideia harii Kruz Boot ho nia aas metru 10 ne’e mai husi inisiativa joven sira nian. Konstrusaun hahú iha fin fevereiru 2024.”
Nia dehan prosesu konstrusaun Kruz Boot ne’e hahú ho servisu voluntáriu husi komunidade sira: “Kada suku ida-idak organiza nia povu hodi halo servisu. Ami laiha komisaun organizadora, kada suku organiza rasik nia ema hodi hahú kee estrada sae ba foho tutun.”
Amo Pároku Atsabe ne’e akresenta katak bainhira konstrusaun remata posibilidade sei konvida arsebispu Kardeal Dom Virgílio da Silva hodi halo inagurasaun: “Obra ne’e kuaze finaliza ona hein de’it tau Jesus nia korpu (isin) ne’ebé tuir planu atu tau iha loron 21 fulan ne’e maibé sei haree ba kondisaun udan.”
“Fatin ne’e furak tanba iha foho nia kotuk ne’e haksumik aan natureza husi Maromak nia liman fatin ida ne’ebé furak tebes. Beleza furak ida ne’ebé subar hela iha foho ne’e nia kotuk mak bee tuda ida ho naran Bee Tuda Manubabi,” Padre Fidélio deskreve.
Iha futuru, Kruz Boot Atsabe ne’e sei sai hanesan fatin turizmu relijiozu no fatin sagradu. Fatin ne’e sei atrai ema hirak ne’ebé hakarak mai hasae orasaun hodi aproveita ho paisajen bee tudak Manubabi nian.
“Bainhira ita sae ba foho ne’e hateke ba Kruz, ita hetan kedas Maromak nia liman fatin ida haksumik hela iha ne’ebá. Maromak nia liman fatin ne’e mak Bee Tuda Manubabi ne’ebé sulin husi foho ne’e nia tutun,” dehan Amo Fidélio.
Nia hato’o katak bainhira ema sae ba vizta Kruz Boot Atsabe, sira sei hakfodak ho Kruz Boot ne’e maibé bainhira nia sae to’o leten nia sei hakfodak liu tan tanba iha foho ne’e nia tutun iha bee tudak ida subar aan hela iha foho ne’e nia kotuk.
“Hafoin obra nee ne’e finaliza sei konstrui tan jardin hodi hari tan estátua boot tolu iha foho ne’e nia tutun, Saun João, Nain Feto ho Maria Madalena ho nia largura metru haat,” Amo Paróku konklui.
Jornalista: Afonso do Rosario
Editór: Filomeno Martins
