Xefe Estadu husu kafekultór sira kontinua kuda kafé

ERMERA, 15 maiu 2024 (TATOLI)– Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, husu kafekultór iha Munisípiu Ermera atu kontinua haluan plantasaun kafé hodi bele hasa’e produsaun, nune’e bele fa’an ba mundu internasionál.

“Ha’u husu ba kafekultór sira, tenke aumenta tan plantasaun kafé, tesi tiha kafé ne’ebé tuan ona, kuda fali kafé foun nune’e bele hasa’e liutan nia kualidade,” Xefe Estadu hatete bainhira akompaña Peskizadora Dewi Fortuna vizita fatin produsaun kafé iha Postu Administrativu Railaco Munisípiu Ermera, kuarta ne’e.

Hanesan Prezidente Repúblika kontinua ko’alia ho Governu oinsa fó protesaun ba folin kafé.

“Ha’u sei ko’alia nafatin ho Governu atu haree ba folin kafé, Governu labele haree ba folin tu’un iha nasaun li’ur, maibé haree ba merkadu mak determina. Maibé Governu bele tulun liutan kafé na’in sira atu kuda fali kafé foun,” Prezidente hatete.

Dewi Fortuna apresia kualidade kafé Timor-Leste

Peskizadora husi nasaun Indonézia, Dewi Fortuna, apresia ho kualidade kafé Timor-Leste nian ne’ebé ho kualidade di’ak.

“Ha’u mai ne’e tanba konvida husi Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, ohin mai vizita fatin produsaun kafé iha ne’e, ha’u sente kontente tebes tanba fatin furak la manán, dalan mai mós kapa’as, mai ha’u hemu kafé iha kedan fatin ne’e Timor Globál nia kafé furak loos, baibain ha’u hemu kafé tau masin-midar maibé ohin ha’u hemu la tau masin-midar maibé nia kualidade di’ak loos,” hatete Dewi.

Ho kualidade ne’ebé di’ak, Dewi Fortuna deside hola kafé barak nune’e nia bele lori ba Indonézia hodi fó sasin katak kafé Timor-Leste iha kualidade ne’ebé aas.

“Kafé furak loos, ha’u gosta tebes hemu, ohin ha’u hola barak, nune’e bele lori ba Indonézia,” nia tenik.

Nia dehan, kontente bainhira sa’e kareta hamutuk ho Prezidente Repúblika, José Ramos Horta,  husi Dili to’o Railaco.

“Ha’u mós kontente hamutuk ho Prezidente sa’e kareta ida de’it, kareta Prezidente mak lori, kareta kiikoan ita bele hateke natureza nia furak. Tuir dalan Prezidente para tula labarik eskola oan sira, ida ne’e mak ha’u foin haree Prezidente hadomi duni nia povu sira, nia hadomi labarik kiikoan sira, labarik barak mak sa’e nakonu iha nia kareta kiik ne’e,” nia katak.

Timor Globál apresia vizita Xefe Estadu

Jerente Timor Globál Afonso de Oliveira, hatete, vizita Prezidente Repúblika nian hanesan promosaun ida nune’e bele promove kafé Timor-Leste nian ba mundu internasionál.

“Prezidente ohin mai ho ita nia bainaka ida, Prezidente mai hanesan ne’e atu halo promosaun ba ita nia kafé ba merkadu internasionál tanba durante nia vizita ba estranjeiru sempre ko’alia ita nia kafé,” Afonso dehan.

Daudaun, Timor Globál halo produsaun ba kafé no exporta ba li’ur tinan ida dala ida tuir tempu kafé nian.

“Iha ne’e ita halo produsaun ba kafé, ita mós exporta ba merkadu internasionál, iha ne’e kafé iha tipu rua mak arabika ho rebusta. Ohin mós ami diskute ho kafekultór sira atu ko’alia kona-ba oinsa ami sosa sira nia kafé, ami sosa bazeia ba presu mundiál,” katak.

Maske sosa barak liu iha komunidade sira nian Timor Globál mós iha akordu ho Governu Timor-Leste hodi kuda kafé ho ektar 3000 iha Fatubessi Ermera.

Presu kafé ne’ebé Timor Globál hola husi komunidade sira

Kafé tasak kulit mean bainhira Timor Globál ba hola iha komunidade sira ho presu $0,90 kilograma ida, kulit maran ho presu $1,17 kilograma ida, kafé ne’ebé komunidade sira hasai ona kulit maran ona presu $2,75 kilograma ida no kafé ne’ebé organiku $3,60.

Enkuantu,  kafé ne’ebé Timor Globál prodús ona ho folin ne’ebé la hanesan, kafé expreso ne’ebé u’ut ona tau iha falun ida ho presu $2 ho nia grama 250, expreso daly grama 500 ho presu $2,50, pablo ground ho kilograma ida ho presu $4,50, expreso ground kilograma ida $5,50, kafé nia kulit ne’ebé mean habai maran ona falun ba iha plastiku ida grama 50 ho presu $3.

Nia dehan, kafé nia folin komesa di’ak uitoan maibé kafé barak tuan ona kafekultór sira lakoi tesi hodi kuda foun afeta mós ba kualidade kafé.

Notisia relevante: “Aumenta produsaun, ema hosi Ásia-Europa-Amérika hakarak sosa kafé Timor”

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór         : Florencio Miranda Ximenes