iklan

DILI, KAPITÁL

MAE disemina manuál Programa merenda eskolár ba implementadór sira

MAE disemina manuál Programa merenda eskolár ba implementadór sira

DILI, 24 Abríl 2025 (TATOLI) – Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) servisu hamutuk ho Ministériu Saúde (MS), Ministériu Edukasaun (ME) halo diseminasaun mudansa manuál Programa merenda eskolár (PME) ba implementadór sira, autoridade munisipál no diretór eskola sira husi nível munisipál husi Munisípiu sanulu resin-haat, iha salaun City-8 Manleuana, Dili, ohin.

Objetivu husi diseminasaun manuál ida-ne’e mak atu inísia oinsá mak hamosu item ba mudansa PME tuir vizaun no enkuadramentu legál ba dekretu-lei nú. 61/2022, loron 24 fulan-Agostu kona-ba PME no aumenta tan dekretu lei Governu nú. 3/2025, loron 02 fulan-Abríl kona-ba kondisaun sira ba atribuisaun subsídiu husi PME nian.

Reprezentante MAE, Diretór Jerál Dezentralizasaun Governu Lokál, António Agosto Guterres, informa, hahú iha loron 08 fulan-Abríl 2025 sorumutu ki’ik-oan ida estabelese iha salaun enkontru MAE nian, hodi inísia oinsá mak bele hamosu esbosu ida ba mudansa matadalan merenda eskolár.

“Ita hotu hatene daudaun ne’e iha dekretu-lei nú 3/2025, ne’ebé inisiativa aumenta ida-ne’e hodi regula ita kona-ba lala’ok Programa merenda eskolár, nune’e ho dekretu Governu ida-ne’e mak sai hanesan ba aliñamentu matadalan tuir baze”, diretór ne’e hateten.

Tanba ne’e, autoridade ne’e hateten, ba dirijente autoridade munisipál hotu-hotu ho nia sub-lokál sira mak sai implementadór ba PME tuur hamutuk hodi partilla nune’e iha buat balun ne’ebé presiza akresenta, teknikamente permite.

“Kuandu iha Programa implementasaun merenda eskolár nia ba parte agrikultura sira-ne’ebé iha, atu responde kona-ba produtu lokais dalaruma ladun garantia ba nutrisaun, ba saúde atu responde mós kona-ba ijiéne ba fatin ne’ebé saudavél no parte edukasaun atu garantia estudante sira bele aprende ho di’ak”, nia aumenta tan.

Nune’e mós tuir reprezentante ME, Xefe Departamentu Jurídiku, Marcelo Caetano, katak objetivu husi implementasaun dekretu Governu lei sira-ne’e, atu reforsa, garante kualidade edukasaun ne’ebé di’ak, labarik sira mós tenke hetan alimentasaun ne’ebé di’ak iha eskola.

Xefe Departamentu Jurídiku, Ministériu Edukasaun, Marcelo Caitano. Imajen TATOLI/Alexandra da Costa.

“Atu redús má nutrisaun no motiva estudante sira atu badinas ba eskola, sei haree liu bá prosedimentu implementasaun sira husi implementadór iha baze”, Xefe ne’e hateten.

Daudaun ne’e PME, tuir nia, la’ós atribui de’it ba iha eskola públiku sira, maibé Governu liuhusi MAE iha inisiativa hodi atribui mós PME ba estabelesimentu ensinu privadu sira, tanba konsidera hanesan sidadaun timoroan hotu.

“Tanba ne’e husu ba parte implementadór liuliu inspetór merenda eskolár iha kada eskola atu halo kontrola másimu ba programa ida-ne’e atu labele hamosu efeitu negativu ba estudante sira-nia saúde, bandu te’in ai-han latarias sira, tenke uza produtu lokál”, nia apela.

Iha fatin hanesan, Xefe Departamentu Merenda Eskolár ME, Avelcior Almeida Barros, dehan, atividade diseminasaun ne’e atu esplika mós detallu kona-ba manuál PME ba implementadór sira liuhusi mudansa manuál ne’ebé aumenta tan ona dekretu Govenu nú. 3/2025, nune’e bele ezekuta sira-nia papél ho di’ak.

“Kona-ba manuál ida-ne’e ninia konteúdu ne’e nafatin maibé aumenta tan de’it ho dekretu lei Governu nian, nune’e ita halo mudansa no aumenta tan kona-ba enkuadramentu servisu ba programa merenda eskolár”, Xefe Departamentu ne’e haktuir.

Prosedimentu atu uza ba implementasaun merenda eskolár hodi bele hasa’e nutrisaun no hadi’a nutrisaun ba labarik sira kompostu husi eskola pre-eskolár no esinu báziku. No, implementadór sira ba PME ne’e hamutuk na’in-haat kompostu husi eskola públika, eskola privadu, eskola partikular, autoridade lokál suku no grupu komunitáriu.

“Parte ida mós atu haree kona-ba monitorizasaun no avaliasaun atu garante kualidade nutritivu hodi eleva efeitu pozitivu ba programa ida-ne’e”, nia dehan.

Tanba ne’e, husu ba prezidente autoridade tenke halo kontratu ba eskola partikular no mós grupu komunitária sira, no kuziñeiru sira tenke aprezenta sira-nia karta atestadu médiku atu ho kondisaun di’ak hodi te’in ai-han ne’ebé mak di’ak ba labarik sira bainhira konsumu.

Iha oportunidade ida-ne’e, Prezidente Autoridade Munisípiu Ermera, José Martinho dos Santos Soares, hateten, husi sensibilizasaun ida-ne’e bele ajuda ona implementadór sira atu hatene kona-ba lala’ok no papél servisu iha programa ida-ne’e.

Prezidente Autoridade Munisípiu Ermera, José Martinho dos Santos Soares. Imajen TATOLI/Alexandra da Costa.

“Hanesan ita hotu hatene katak, programa merenda eskolár daudaun ne’e Governu dezentraliza ona ba iha baze no fó kompeténsia ba autoridade munsipál sira mak sei implementa, tanba ne’e ita nafatin kontinua servisu hamutuk ho implementadór sira seluk atu garante kualidade nutisaun ba labarik sira”, autoridade munisipál ne’e aprofunda.

Nia hatutan, sei halo monitorizasaun ba implementadór sira, atu labele mosu problema no sei garante mós ai-han nutritivu sira liuhusi produtu lokál ne’ebé iha.

Entretantu, kustu merenda eskolár ba estudante sira, antes ne’e ho sentavu 0,25 maibé agora halo ona mudansa ba sentavu 0,42 no estudante ne’ebé eskola iha tempu dadeer sei han iha orás tuku 10h00, enkuantu estudante ne’ebé eskola iha lorokraik sei han iha tuku 15h00 otl.

Partisipante ba atividade diseminasaun ne’e kompostu husi parseria organizasaun naun-governamentál lokál no nasionál, doadór sira, diretór eskola, inspetór no autoridade munisipál.

 

Jornalista: Alexandra da Costa

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!