DILI, 30 Maiu 2029 (TATOLI) – Ministériu Obra Públika (MOP) aprezenta ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 ba Komisaun C Parlamentu Nasionál ne’ebé trata Asuntu Finansa Públika iha Parlamentu Nasionál (PN).
Iha audiénsia ne’e, Ministru obra Públika, Samuel Marçal, informa katak iha trimestre dahuluk, MOP ezekuta ona 40% husi orsamentu alokadu hamutuk $270.757.350, ne’ebé destina ba saláriu no vensimentu millaun $9,2 (ezekuta ona 41%), bens no servisu millaun $18 (ezekuta 30%), transferénsia públika ba EDTL no BTL hamutuk millaun $176,5 (semana ne’e bele atinje 50%), kapitál no dezenvolvimentu ba área rurál no emerjénsia no on going hamutuk millaun $66 (ezekuta 4,12%) no kapitál menór $237.546.
“Kapitál menór ami sei prosesu, ne’ebé tau osan uitoan atu hola ekipamentu IT sira-nia, iha aprovizionamentu hela, seidauk ezekuta. Kapitál dezenvolvimentu maka ki’ikoan foin atinje 4,12 %, maibé ami fiar katak iha semana ida ka rua nia-laran bele sa’e, tanba pagamentu kuaze millaun $3 iha ona finansa nia meza no iha millaun $5,7 sei iha prosesu verifikasaun ADN nian”, esplika.
Nia salienta kona-ba verba ba kapitál no dezenvolvimentu millaun $66 ne’e aloka ba projetu emerjénsia hamutuk millaun $14,8 ne’ebé konsege halo kontratu ba projetu hamutuk 102 -Ermera 17, Bobonaru sia, Likisá 12, Baukau tolu, Dili 31, Kovalima haat, Vikeke sei iha prosesu aprovizionamentu, Aileu rua, Ainaru ualu, Manufahi sia, Manatutu neen, no Lautein ida.
Governante ne’e esplika katak projetu sira ne’e emerjénsia nian ne’ebé haree liu ba protesaun kona-ba ameasadu ba populasaun sira-nia natar, to’os, uma, estrada, no ponte.
“Ba estrada rurál nian ita tau millaun $51,1 ne’ebé konsege halo ona prosesu aprovizionamentu. Ita foin mak finaliza no asina kontratu iha Marsu, balu iha Abríl, ho totál projetu hamutuk 110 – Ermera iha projetu 21, Bobonaru 16, Likisá 12, Baukau neen, Dili 11, Kovalima 13, Vikeke sia, Aileu hitu, Ainaru tolu, Manufahi haat, Manatutu lima, Lautein tolu”, dehan.
Projetu rurál ne’e la’o, maibé balu hasoru dezafiu sira iha terrenu tanba mudansa klimátika, nune’e afeta ba serbisu sira.
Ministru esplika katak ezekusaun orsamentu MOP nian tama ona trimestre daruak, maibé sei ki’ik tanba iha terrenu hasoru problema hanesan sistema burokrasia no mudansa klimátika.
“Ha’u fiar katak iha mós infraestrutura liña ministeriál hothotu afeta, tanba ohin loron udan, iha mós problema ho setór privadu barak no haka’as an fali hodi rekupera sira-nia ekipamentu. Buat sira ne’e hotu iha influénsia uitoan ba ezekusaun ne’ebé to’o agora sei ki’ik”, dehan.
Iha biban ne’e, Prezidente Komisaun C, Cedelízia Faria, hateten haree ba ezekusaun orsamentu sira sei ki’ik, nune’e rekomenda atu ba oin ezekuta ho di’ak, tanba PN nia papél mak halo fiskalizasaun ba orsamentu sira ne’ebé aprova iha Parlamentu hodi ezekuta tuir duni planu no programa.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora
