Top

MAPPF prioriza irrigasaun hodi hasa’e produsaun

Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF), Marcos da Cruz. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 04 Agostu 2025 (TATOLI) – Ministrériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) lideradu Marcos da Cruz, fó priodade ba irrigasaun hodi hasa’e produsaun hare. Ne’e nu’udar esforsu ida atu Timor-Leste tama ba membru plenu  ASEAN iha fulan-outubru.

“Ita halo hela servisu, preparasaun la’o daudaun hela, hanesan agora daudaun ita aumenta produsaun iha munisípiu sira hotu, ita bele la’o ba iha foho ne’ebá hodi haree produsaun la’o hela, ida-ne’e mak ita-nia preparasaun bainhira adere ba ASEAN, ita laiha problema,” Ministru Marcos ba Ajénsia TATOLI iha Palásiu Governu, Dili, segunda ne’e.

Nia dehan, esforsu ne’ebé Governu halo mak oinsá atu hasa’e produsaun kada munisípiu no daudaun ne’e iha mudansa boot kona-ba produsaun liuliu hare.

“Ita-nia programa ne’e oinsá atu hasa’e produsaun hare, agradese tanba kada munisípiu ne’e ita-nia produsaun aumenta, entaun ita sei koordena oinsá bele sosa ita-nia hare,” Marcos tenik.

MAPPF sei koordena mós ho liña ministériu seluk oinsá atu dezenvolve infraestrutura báziku no seluk tán ne’ebé liña ida ho servisu agrikultura nian.

“Ita presiza dezenvolve liután mak oinsá atu hadi’a infraestrutura sira, ne’e mak ita koordena malu hela, ita sei haree oinsá mak hadia irigasaun sira-nee atu aumenta tán produsaun,” nia hakotu.

ASEAN aseita TL sai membru plenu

Durante Simeira ASEAN bá da-46 iha Kuala lumpur, Malázia, líder hotu-hotu fó apoiu tomak bá Timor-Leste atu bele adere bá ASEAN ne’ebé nu’udár forum importante, hodi ko’alia kona-bá situasaun hotu-hotu ne’ebé akontese iha mundu.

Maibé Timor-Leste nia adezaun ba membru plenu ASEAN sei ofisializa iha simeira ASEAN ba da-47 ne’ebé sei realiza fulan-outubru mai ne’e iha Malázia.

Kritéria sira atu adere ba membru ASEAN

  1. Prosedimentu sira ba aplikasaun no admisaun ba adezaun ASEAN sei regula husi Konsellu Koordenadór ASEAN nian.
  2. Admisaun ba adezaun bazeia ba kritériu sira tuirmai:

a. fatin ne’ebé rekoñesidu jeografikamente iha rejiaun Sudeste Aziátiku;

b. rekoñesimentu husi Estadu Membru ASEAN hotu-hotu;

c. akordu atu sai vinkuladu no kumpri Karta; no

d. abilidade no vontade atu hala’o obrigasaun sira husi membru sira.

3. Admisaun ba membru foun sei deside ho konsensu husi Simeira ASEAN, bazea ba rekomendasaun husi                          Koordenadora ASEAN Konsellu.

4. Nasaun rekerente sei hetan aseitasaun hosi ASEAN wainhira asina Instrumentu Adezaun nian ba Karta.

Konsulta no konsensu

  1. Hanesan prinsípiu báziku, foti desizaun iha ASEAN bazeia ba kona-ba konsulta no konsensu.
  2. Bainhira labele hetan konsensu, Simeira ASEAN bele deside oinsá desizaun partikulár ida sei foti.
  3. Laiha buat ida iha númeru 1 no 2 artigu ida-ne’e nian maka afeta maneira iha ne’ebé desizaun sira halo tuir hakerek iha instrumentu legál ASEAN nian ne’ebé relevante.
  4. Iha kazu violasaun grave ba karta ka inkumprimentu, asuntu ne’e sei refere ba Simeira ASEAN ba desizaun.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór: Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!