DILI, 23 Outubru 2025 (TATOLI)–Governu liuhusi Ministériu Edukasaun (ME) halo ona esforsu hodi halo promosaun ba sira-ne’ebé servisu tinan barak ona iha ME, maibé la hetan promosaun grau. Dekretu-Lei ba promosaun pasa ona iha Konsellu Ministru (KM) iha Kuarta (22/10/2025).
“Ita hein katak iha fulan-Novembru nia laran ita bele aplika, nune’e bainhira Komisaun Funsaun Públika (KFP) aplika reforma obrigatória, ita-nia profesór sira-ne’e pelumenus bele hetan benefísiu uitoan ba iha sira-nia reforma liuhusi Institutu Nasionál Seguransa Sosiál (INSS),” Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares hateten ba jornalista sira iha salaun ME, Vila Verde, Kinta ne’e.
Governante ne’e subliña, Dekretu-Lei referida mós hatuur ona iha sistema avaliasaun ida-ne’ebé ekilibriu liuhusi kritériu ne’ebé iha.
“Kritériu sira-ne’e hanesan halo avaliasaun, komportamentu, asesuidade ba ita-nia profesór sira-nia servisu hanesan funsionáriu publiku. Husi pontu sira-ne’e hotu mak halo klasifikasaun ida, nune’e pelumenus sira bele prenxe pontu 60 atu sira bele pasa iha promosaun grau ne’e,” Dulce informa.
Nia hatutan ME servisu hamutuk ho KFP garante katak prosesu referidu bele la’o ho transparante no dignu ba profesór sira hotu.
Ministra Dulce dehan, profesór sira-ne’ebé sofre moras prolongada, ME servisu hamutuk ho KFP no INSS, halo servisu ida-ne’ebé hala’o ona durante fulan tolu ba kotuk.
“Ita simu ona relatóriu no ME hahú halo mudansa no troka ona ita-nia profesór sira-ne’ebé tuir ekipa konjunta deside katak profesór ne’e labele kontinua sira-nia servisu atu hamriik oras 24 kada semana iha saladeaula. Ida-ne’e desizaun iha ona. KFP mak sei fó sertifikasaun ba sira,” Dulce Soares haktuir.
Aleinde ne’e, karreira dosente nian ne’ebé regula hosi Dekretu-Lei Nú. 23/2010 hosi loron 9 fulan-Dezembru, hetan revizaun iha tinan 2023 hosi Dekretu-Lei Nú. 31/2023 hosi loron 31 fulan-Maiu, ne’ebé simplifika sistema hosi teste sira avaliasaun nian ba objetivu asesu no promosaun nian, hodi kria avaliasaun kompeténsia obrigatória hanesan mekanizmu prinsipál ba avansu nian.
Entretantu, iha kontestu atuál, profesór rihun ida liu maski sira-nia dedikasaun no kontribuisaun ba dezenvolvimentu sistema edukasaun nasionál, maibé sira iha nivel ikus hosi sira idak-idak nia grau no besik atu to’o idade reforma nian.
Nune’e, medida ida-ne’e tuir Dekretu-Lei Nú. 9/2025, 30 fulan-Abríl nian, ne’ebé estabelese limita idade ba terminasaun empregu iha Administrasaun Públika ho idade 65, hodi garante katak profesór sira-ne’ebé besik reforma hetan rekoñesimentu ba sira-nia kontribuisaun ba edukasaun nasionál.
Dekretu-Lei ne’e mós estabelese katak promosaun esepsionál sira sei hahú iha loron 1 fulan-Novembru 2025, ba profesór sira-ne’ebé kobre iha faze dahuluk. Iha 01 Janeiru 2027 ba sira-ne’ebé kobre iha faze daruak.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
