DILI, 18 Novembru 2025 (TATOLI)-Parlamentu Nasionál aprova proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan fiskál 2026 ba Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) ho montante $12.800.471 iha faze espesialidade ho votu a favór 42, kontra 0 no abstensaun 23.
Montante orsamentu ne’e hodi aloka ba saláriu no vensimentu $5.516.675, bens no serbisu $5.002.040, transferénsia públika millaun $1.800, no kapitál dezenvolvimentu $481.756.
Tuir livru OJE 2026, MTK iha Programa Transporte ho subprograma haat; jere integrasaun seguransa no dezenvolvimentu rejionál transporte terrestre, infraestrutura transporte terrestre, jere serbisu atendimentu públiku iha munisípiu, no transporte marítima ho nia atividade 16.
Programa Funsionamentu no Dezenvolvimentu Instituisionál ho subprograma tolu no atividade 18.
Programa Serbisu Postál ho subprograma jestaun integrasaun estrutura no rede serbisu postál ho nia atividade tolu. Programa Inkluzaun Sosiál ho subprograma Deklarasaun Maubisse ho nia atividade neen.
Programa Teknolojia Informasaun no Komunikasaun ho subprograma fornesimentu komunikasaun efisiente, fiavel, seguru no asesivel ba Governu ho kapasidade sufisiente ho nia atividade tolu.
Programa Meteorolójia no Jeofízika ho subprograma jestaun kualidade informasaun serbisu meteorolójiku ho atividade rua.
Durante diskusaun espesialidade, deputadu CNRT aprezenta proposta ida hodi husu hasai $481.756 husi títulu MTK iha Programa Transporte hodi aloka nafatin ba programa hanesan maibé ho atividade diferente.
Ho justifikasaun estinsaun atividade sira iha subprograma infraestrutura transporte terrestre husi Programa Transporte hodi justifika tanba obra konstrusaun iha projetu idaidak sei ramata to’o finál Dezembru 2025, nune’e realoka verba ne’e hodi halo pagamentu.
Husu mellora serbisu MTK
Durante apresiasaun OJE ba MTK, deputadu FRETILIN, Florentino Ximenes, husu atu tau verba orsamentu iha kapitál dezenvolvimentu hodi aumenta tan instalasaun semáforu foun iha Dili, liuliu iha ponte foun Komoro, ne’ebé nesesita duni tanba sempre mosu asidente tráfegu, inklui iha rotunda Elemloi. No presiza tau atensaun ba semáforu iha Balide, Kolmera no fatin seluk ne’ebé avaria kle’ur ona.
Iha sorinn sleuk, deputadu FRETILIN, Antoninho Bianco, husu atu aselera prosesu fibra ótika.
Aleinde ne’e, deputada PD, Maria Teresa Gusmão, sujere tau liña internét iha Aeroportu Internasionál Nicolau Lobato ho sistema dijitál, tanba país tama ona ASEAN, no aeroportu hanesan odamatan boot nasaun nian, dalabarak pajeiru sira iha difikuldade atu asesu ba internét.
Deputada CNRT, Maria Angela Gorubelo, husu atu regulariza didi’ak kamioneta husi Indonézia, ne’ebé tula sasán ho kapasidade boot tama husi fronteira terrestre no sirkula to’o munisípiu, maibé parte Timor-Leste nia kamioneta bainhira tula sasán hatún de’it iha fronteira terrestre no labele liu bá parte sorin. Nune’e husu atu koordena ho MTK Indonézia hodi haree kestaun referida.
Hatán ba lamentasaun sira ne’e, Ministru Transporte no Komunikasaun Interinu, Gastão de Sousa, informa katak tinan oin sei instala semáforu 11.
Kona-ba fibra ótika daudaun iha komisaun instaladora instala ona empreza ida no espera iha 01 Dezembru tinan ne’e operadór komesa teste ninia velosidade. Governu mós haruka ona pesoál rekursu umanu bá Austrália hodi tuir formasaun, nune’e fila jere fibra ótika.
Relasiona ba kestaun liña interenét iha aeroportu Dili, governante ne’e dehan ministériu rejista no sei halo koordenasaun entre entidade relevante iha hodi haree asuntu ne’e.
“Kona-ba kamioneta sirkula husi Indonézia, nia sirkula [ka tula sasán] to’o tonelada 18, liu ida-ne’e tenke selu kada kilógrama $5. Agora, koordenasaun ho Indonézia toma nota hela”, dehan.
Notísia relevante: MTK ezekuta 59,8% husi orsamentu tinan ne’e
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




