BCTL no instituisaun finanseira fortalese estratéjia atu impulsiona kreximentu ekonómiku

DILI, 05 Dezembru 2025 (TATOLI) – Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés) no instituisaun finanseira sira seluk realiza fórum Ofisiál Xefe Ezekutivu (CEO) hodi ko’alia kona-ba pasu estratéjiku sira hodi hametin kontribuisaun setór finanseiru nian ba kreximentu ekonómiku nasionál.
Fórum bianuál iha tinan ne’e organiza husi BCTL no instituisaun finanseira sira hodi diskute kona-ba tendénsia ikus liu iha setór ekonómiku no finanseiru, inisiativa pagamentu instantáneu, kapasitasaun rekursu umanu, no dezenvolvimentu Asosiasaun Bankária Timor-Leste.
Diskusaun ne’e destaka mós dezafiu no oportunidade sira ne’ebé mosu husi Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN.
“Fórum ne’e bjetivu maka hametin koperasaun iha abordajen ba dezafiu sira ne’ebé iha no aumenta kontribuisaun setór finanseiru nian ba dezenvolvimentu ekonómiku nasaun nian”, Governadór BCTL, Hélder Lopes, esplika iha Otél Palm Springs, iha Dili,

Iha biban ne’e nia enkoraja indústria finanseira la’ós de’it atu buras, maibé mós hala’o papél ativu iha dijitalizasaun ekonomia nasionál.
Tuir dirijente BCTL, dezenvolvimentu ekonómiku nasaun nian iha sasukat fundamentál rua ne’ebé husu ba industria finanseira atu kontribui mak halo indústria finanseira iha Timor-Leste bele halo kontrbuisaun maka’as ba kreximentu ekonómiku ho dezenvolvimentu ekonómiku no halo indústria finanseiru sai indústria prinsipál ba dijitalizasaun ekonómika iha rai-laran.
“Espera katak ritmu ida-ne’e mantein no halo di’ak liután, nune’e alvu rua ne’ebé ohin ami trasa ne’e bele atinje, katak indústria finanseiru sai ida ne’ebé fundamentál ba kontribuisaun kreximentu ekonómiku iha ita-nia rai, nomós bele promove dijitalizasaun iha ita-nia ekonómia”, dehan.
Nia salienta katak BCTL hakarak indústria finanseiru kontribui maka’as ba kreximentu ekonómiku, nomós sai hanesan motór ba dijitalizasaun. “Agora ami haree banku oioin, empreza sira seguru nian, serbisu sira banku móvel nian, no operadór sira transferénsia osan nian ne’ebé habelar serbisu ho baze iha dijitál. Esforsu sira ne’e tenke kontinua aselera hodi alkansa ami-nia alvu sira”, nia subliña.

Jerente Jerál Banku Nasionál Ultramarinu (BNU), Paulo Lopes, subliña katak fórum ne’e importante ba instituisaun finanseira hotu atu halo revizaun ba sira-nia kontribuisaun no estratéjia sira.
“Fórum ne’e fó oportunidade ba instituisaun finanseira sira hodi avalia atividade anuál sira, diskute ideia sira, no haree oinsá ita bele hadi’a sistema finanseiru Timor-Leste”, nia hateten.
Nia salienta katak Banku Sentrál organiza eventu rua iha tinan ida, no ida-ne’e oportunidade ida ba instituisaun finanseira sira atu halo balansu ba sira-nia atividade anuál, kontribuisaun ne’ebé sira halo ba ekonomia timoroan nian, diskute ideia sira, haree iha ne’ebé maka bele hadi’a no kontribui di’ak liután ba dezenvolvimentu sistema finanseiru timoroan nian.
“BNU rasik iha tinan hirak ikus ne’e foka tebes ba dezenvolve sistema pagamentu iha Timór no halo ona kontribuisaun maka’as ba servisu finanseiru online hotu. Ami mak banku dahuluk ne’ebé dezenvolve internet banking. Ami mak banku dahuluk ne’ebé iha aplikasaun ba telemovel, ami nafatin hanesan banku úniku ne’ebé iha kartaun visa internasionál”, afirma.
Nia esplika katak BNU nia mákina sira mós simu pagamentu Mastercard, tanba ne’e fó ona kontribuisaun maka’as ba dezenvolvimentu servisu finanseiru no sistema pagamentu ba populasaun. “Ami investe maizumenus millaun $1 kada tinan hodi hadi’a ami-nia sistema IT no plataforma foun sira. Agora, ami iha kliente liu rihun 50 no ami-nia objetivu maka atu aumenta ami-nia baze kliente”, dehan.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

