OEKUSI, 22 Dezembru 2025 (TATOLI) – “Sikat-Leet”, vítima torturasaun militár Indonézia, tinan-55, husik hela ona mundu ba moris rohan-laek nian.
“Sikat-Leet”, ho naran kumpletu José Elo, hakotu iis, segunda dadersan ne’e maizmenus tuku 07:00, iha sala emerjénsia Ospitál Referál Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).
António Elo, nu’udar alin-rasik husi matebian, informa, durante matebian moris, afeta moras dezde 1987 ne’ebé hetan baku maka’as no torturasaun husi militár sira tanba matebian nu’udar ativista ida iha Oekusi hodi luta ba ukun rasik aan.

“Nia moras ne’e, afeta dalarua ona dezde 1987 to’o 1989 to’o 1991, militár sira kaer baku no tortura nia, to’o nia isin sira fitar hotu, liu-liu nia hirus-matan tanba fai ho kilat ne’e mak moras to’o agora. Ami esforsa lori ba ospitál dala-barak ona konsege di’ak, maibé to’o horibairua sente moras tan mak ami lori ba ospitál maibé la konsege salva. Ne’ebé, husi médiku sira katak, moras komplikadu, maibé antes ne’e moras iha nia fuan duni tanba uluk hetan baku ne’e agora infesaun ona,” nia informa ba jornalista sira iha rezidénsia matebian, lokaliza iha iha bairru Oésono suku Costa sub-rejiaun Pante Makasar.
Notísia relevante:Vox Pop juventude mate restu 12 Novembru 1991 husi Oekusi
Nia hateten, ajenda ba serimónia funebre, parte família sei koordena ho organizasaun Masakre Santa-Krus 12 Novembru, maibé tuir planu sei hala’o iha tersa-feira lorokraik iha semitériu Santa-Roza.
“Ami-nia maun mós hanesan sobrevivente Masakre 12 Novembru, ne’ebé nu’udar família ami mós sei rona karik nia superiór sira mai partisipa entaun ita hein, maibé planu loloos sei halo seremónia funebre iha aban, tersa-feira 23 Novembru lorokraik, iha semitériu Santa-Roza,” nia hateten.
Notísia relevante:“Kolega, ajuda fó hatene ba ha’u-nia apa-amá, Nina mate ona”
Entretantu, matebian moris iha loron 15 Outubru 1970, iha aldeia Tumin suku Bobometo sub-rejiaun Oésilo husi aman Balenti Tanu no Lucinda Cono, matebian José Elo, hanesan oan mane boot iha família husi maun-alin na’in-ualu – mane hitu no feto ida, no matebian daudaun ne’e forma ona família.
Matebian hahú viajén ba Dili iha tinan-1986 hodi kontinua buka moris tanba nível edukasaun, la konsege kontinua nia estudu hafoin akaba eskola primária iha aldeia Tumin suku Bobometo.
“Ami-nia maun ne’e sai husi Oekusi iha tinan-1986, ami família no maun-alin hanoin nia mate ona, maibé iha akontesimentu loron Masakre Santa-Kruz 12 Novembru 1991, mak foin hatene katak, nia sei moris ne’ebé partisipa iha demostrasaun husi Motael ba semitériu Santa-Krus, husi ne’e ami hatene maibé liu tiha tina rua, to’o 1993 mak foin mosu mai, husi Dili mai vizita família iha rai moris fatin, husi ne’e, nu’udar maun, nia mak lori família no hatudu dalan ba ami hanesan alin sira atu viajén ba Dili ona, ne’ebe nia mak matadalan ba ami-nia familia,” nia haktuir.
Notísia relevante: Espíritu juventude 12 Novembru tenke sai lalenok ba jerasaun foun
Entretantu, Jornalista Ajénsi Tatoli,I.P tenta konfirma asuntu ho Ospitál referral Oekusi maibé rejeita fó informasaun tanba sei hein relatóriu husi médiku pikete, no parte ospitál promete sei informa kona-ba kauza moras husi matebian, iha tersa-feira aban, iha ámbitu seremónia funebre.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





