DILI, 05 Juñu 2026 (TATOLI)—Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, konsidera iha loron nasionál oseanu ne’e hanorin timoroan sira atu integra konservasaun kona-ba ambiente no tasi ne’ebé moos.
Xefe Estadu ne’e hatutan, banhira udan monu rai ne’e lixu lubuk ida-ne’ebé bee-mota lori tama ba tasi laran ho fasil, entaun eventu ida-ne’e hanorin ema kona ba natureza, tasi no ambiente ne’ebé iha katak timoroan hotu tenke iha konsénsia labele soe lixu arbiru.
“Ita haree PAM, saneamentu munisípiu, kompañia ne’ebé halo limpeza dadeersan, maibé to’o lorokraik fo’er hahú iha fali ona. Ida-ne’e, tanba populasaun Dili laiha konsiénsia soe lixu. Maske ita bele ko’alia hadomi tasi no hadomi animál sira, maibé lixu tun husi mota laran ba tasi ne’e oho korál no oho ikan. La kle’ur veneno boot, ita sei lakon korál ne’ebé di’ak tebes,” Prezidente Repúblika ne’e hateten liuhusi nia diskursu iha abertura feira oseana iha Jardin Largo de Lecidere, ohin.
Iha biban ne’e, Xefe Estadu mós rekomenda ba Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, atu orienta kompañia no supermekadu ka loja barak-barak iha Dili ne’e, atu lori sira-nia lixu ba soe iha lixeira Hera.
Aleinde ne’e, nia dehan, komunidade iha Beheda, Governu loke espasu ba sira hodi halo negósiu kafetária, maibé sira ba soe fali lixu iha mota laran. Depois, tuir nia, PAM Manatutu laiha meiu atu organiza foti lixu sira iha Beheda ne’e ba fakar fali iha fatin seluk.
Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hateten timoroan hotu hamutuk iha ne’e hodi komemora loron nasionál oseanu, ne’ebé Governu deside hili 05 Juñu sai hanesan Loron Nasionál Oseanu, entaun tasi mak liga mundu tomak.
Lori tasi ne’e mak beiala sira mai hela iha Timor, tanba ne’e timoroan sira tenke komprende mós iha lian ida-idak nian katak maske la’o ida-idak maibé mosu dala ida iha Timor.
“Tanba ne’e, hotu-hotu tenke kuidadu ita-nia tasi, tanba tasi mak fó oksijéniu. Ha’u kontente haree joven barak tebes-tebes, atu kuidadu ambiente. Hadomi imi-nia rain ba, labele soe lixu arbiru, no komunidade mós hanesan,” PM Xanana dehan.
Xefe Governu husu ba Xefe Suku no Xefe Aldeia sira inklui joven sira atu halibur foer iha fatin ida, atu nune’e karreta saneamentu sira mai raut fo’er tuir nia fatin no labele estraga ambiente tasi, tanba tasi mak Timor-Leste nia rikusoin.
“Tanba ne’e, ita sei estabeles sentru estudu rikusoin iha tasi laran no biodiversidade sira iha Ataúru. Bainhira hahú ona, komunidade, joven no ferik-katuas sira sei ba hodi koñese rikeza sira iha ita-nia tasi laran,” Xefe Governu ne’e hateten.
Biodiversidade ne’e, nia dehan, ne’e mak ajuda timoroan atu dezenvolve Timor-Leste, tanba ne’e mak Governu iha hanoin ida atu adota polítika ekonomia azúl liuliu ba estudante sira no mós ba reprezentante munisípiu ne’ebé mai partisipa.
“Ita nafatin diskute no ko’alia ba malu nafatin, hatudu ita-nia domin ba ita-nia rain. Aleinde ne’e, hatudu ba ita-nia beiala sira katak ita hadomi ita-nia tasi, ita prontu dudu ita-nia ukun ne’e ba dalan ne’ebé loos,” nia dehan.
Notísia Relevante: Loron nasionál oseanu: Timoroan iha responsabilidade prezerva tasi sai patrimóniu nasionál
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes





