Vise Assanami no PNUD diskute antesipasaun El Niño iha Timor-Leste

DILI, 07 Setembru 2026 (TATOLI)—Primeiru-Ministru Interinu, Mariano Assanami Sabino, hamutuk ho Reprezentante Programa Nasaun Unida ba Dezenvolvimentu (PNUD), Katyna Argueta, Segunda ne’e, hala’o sorumutu ida hodi diskute antesipasaun ba El Niño iha Timor-Leste.
“Ami kontinua halo diálogu regulár ho Vise-Primeiru-Ministru atu haree progresu hosi inisiativa hotu ne’ebé ami hala’o, liuliu, ami ko’alia kona-ba antesipasaun ba El Niño. Ami hatene katak ida-ne’e sei sai fenómenu ida-ne’ebé sei iha impaktu ba rejiaun no mós iha eskala globál, iha mundu tomak. Timor-Leste mós sei hetan impaktu. Impaktu saida mak sei mosu, ami seidauk hatene ho klaru, maibé ita presiza hahú prepara ona,” Katyna Argueta ba jornalista sira iha Palásiu Governu.
Reprezentante PNUD ne’e hatutan país sira ne’ebé bele responde di’akliu ba krize mak país sira-ne’ebé prepara-an molok krize akontese. Ida-ne’e mak buat ida-ne’ebé ohin parte rua ko’alia hela.
“Área ida-ne’ebé sei hetan impaktu boot, sein dúvida, mak agrikultura. Agrikultura iha impaktu direta ba moris no ekonomia nasaun nian, la’ós de’it iha aspetu ekonómiku, maibé mós iha aspetu sosiál. Tanba ne’e, ami haree hamutuk kona-ba asaun sira-ne’ebé bele halo nu’udár parte hosi preparasaun,” nia esplika.
Husi perspetiva PNUD, tuir nia, buat ne’ebé importante liu mak dezenvolve kapasidade lokál iha komunidade, atu sira bele responde no enfrenta dezafiu sira-ne’ebé maihosi mudansa klimátika.
“‘Ami servisu hamutuk ho komunidade rasik iha setór agrikultura no mós iha área infraestrutura. Importante la’ós de’it atu dezenvolve no harii infraestrutura, maibé mós asegura manutensaun ba infraestrutura sira-ne’e, atu labele estraga bainhira impaktu boot sira akontese. Ba ami, ida-ne’e mós sai parte hosi signifikadu dezenvolvimentu. Preparasaun ba resposta ba dezastre naturál mós importante,” nia tenik.
“Ami prevee katak sei iha tempu maran, ne’ebé udan bele menus ka la mai. Maibé, importante mós prepara ba komunidade ne’ebé bele hasoru situasaun ho bee barak iha forma la previstu. Ida-ne’e mak buat ne’ebé ita bolu hametin reziliénsia iha komunidade,” Argueta hatutan.
Iha enkontru ne’e, mensajen prinsipál hosi Vise Primeiru-Ministru mak agora buka mobiliza apoiu hotu ne’ebé posivel ba preparasaun, la’ós de’it ba resposta, maibé liuliu atu prepara-an molok fenómenu sira-ne’e akontese.
Tanba ne’e, nia buka apoiu la’ós de’it hosi PNUD, maibé mós hosi ajénsia sira seluk iha Sistema Nasaun Unida hanesan UNICEF, FAO no WFP, ne’ebé mós iha lideransa iha área resposta ba krize sira-ne’ebé bele mosu tanba fenómenu El Niño.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

