OJE 2027, MS tau prioridade konstrui ospitál psikiatra iha Manufahi no Ermera

DILI, 10 Novembru 2026 (TATOLI)—Orsamentu Jerál Estudu ba Ministériu Saúde ba tinan 2027, Ministériu Saúde sei tau prioridade mós ba konstrusaun ospitál Munisípal rua no ospitál Piskatra ida-ne’ebé mak sei halo iha Munisípiu Manufahi no Ermera.
“Ita hatene katak alokasaun orsamentu sa’e ba millaun $140-resinne’e, aumenta mós iha infrastrutura maibé la’ós atu nominál hotu-hotu, ita tama enfazeada saida mak ita bele halo iha tinan oin. Depois ita hahú iha tinan tuir mai mak ita halo kompleta tan,” Ministra Saúde, Eliá Amaral, hateten ba Jornalista sira iha PN, ohin.
Nia esplika, orsamentu ne’ebé mak Ministériu Saúde aloka hodi kontrui ba iha Ospitál Munisipál rua ho ospitál Piskateria iha Munisípiu Ermera ne’e, ida-ne’e depende ba dezeñu tanba dezeñu besik atu termina ona.
“Ida-ne’e depende ba dezeñu, tanba dezeñu kuaze atu remata ona, ita halo apresentasaun, dezeñu determina orsamentu hirak, mak ita avasansa ba, tanba dezeñu hotu ona depois ami sei informa fali ba ita bo’ot sira,” nia dehan.
Antes ne’e, Prezidente Komisaun F, Maria Gorumali Barreto, informa iha loron 19 fulan-Outubru Komisaun F ne’ebé mak trata asuntu Edukasaun Saúde Siguransa Sosiál no Igualidade Jéneru hala’o audiénsia públika ho Ministériu Saúde nomós ho instituisaun autonomia sira-ne’ebé mak tutela iha Ministériu Saúde mak hanesan INFPM, INSPTL, SNAEM, I.P no HNGV.
“Husi sira-nia ezekusaun ba iha orsamentu iha 2026 nian agora hahú husi Ministériu Saúde nia $76,976,534 nia ezekusaun fó mak atinje ba 59%, agora iha OJE 2027 hetan aumenta ne’ebé mak boot husi millaun $76 aumenta to’o $81. Ha’u hanoin traferénsia públika ita hatene hotu, haree liu ba pasiente sira no haree ba liu apoiu médiku sira-ne’ebé mak mai husi Kuba, ne’e brigada Kuba nian ita presiza aloka orsamentu ba iha ne’ebá,” Prezidente Komisaun F, Maria Gorumali Barreto, hateten ba Jornalista sira iha PN, Tersa (20/10).
Nia dehan, ba kapitál menor sira iha orsamentu ho montante $7.5 milloes, ne’ebé mak sei tau prioridade ba ekipamentu médiku sira nian, ne’ebé mak sei aloka ba iha ospitál referal sira hotu no mós balun ba fali ospital HNGV,
“Ba HNGV espesifiku liu ba iha uma foun ba iha Pediátria nian, ne’ebé mak iha tempu badak sei finaliza depois iha mós kapitál dezenvolvimentu rihun $595, ne’ebé mak sei haree ba iha konstrusaun ba iha fasilidade saúde sira nomós ho rezidénsia ba profisionál saúde sira tuir dadus ne’ebé mak sira prepara, ida ne’e mak husi Ministériu Saúde nian,” nia dehan.
Nia haktuir, tanba bainhira komfinsa husi polítika sira oinsá ema ne’e rasik tenke halo jestaun ne’ebé di’ak atu e resposde ba nian misaun ho vizaun.
“Liu-liu atu halo kompras ba ai-moruk no mós halo distribuisaun no mós oinsá atu bele asegura ai-moruk stock out ho tempu ne’ebé mak kle’ur no mós stock out ho númeru ne’ebé mak boot,” nia dehan.
Tanba ne’e, Komisaun F husu ba Ministériu Saúde atu haree liu ba fasilidade saúde sira Timor laran hotu, ne’ebé mak sei sofre ba rekursu umanu liuliu falta pesoál saúde sira no mós INFPM atu komisaun F tenke iha dadus ba sosa ai-moruk, ne’e tenke mai husi dadus ne’ebé mak kredivél husi suplay ne’e rasik, nune’e labele akontese dadus ne’ebé mak la kredivél.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes

