DILI, 15 dezembru 2022 (TATOLI)—Xefe suku Caicoli, postu administrativu Nain Feto, munisípiu Dili, Hipolito Marques Ximenes, informa mate-isin matebian Cipriano Monteiro ne’ebé mate iha HNGV ne’e familia transporta ona no haloot ona iha munisípiu Ermera, postu administrativu Atsabe.
“Tanba, iha tempu akontesimentu ne’e iha Hera, loloos nia atu ba nia oan feto iha Liquiça no ikus mai nia sa’e karreta sala ba fali parte Lorosa’e no ba hetan akontesimentu iha ne’ebá. Hosi ne’ebá, ita-nia seguransa Polísia Esquarda Cristo Rei hetan lori mai ospitál rona ema tau iha facebook, entaun familia haree no ba. Iha momentu ne’ebá, familia ba Autoridade Seguransa no Saúde labele fó matebian ne’e atu familia lori, katak familia ne’e loos ka lae, tanba nia mate iha ne’ebá serake nia ema Atsabe. Entaun, familia mai ha’u fó fali deklarasaun ida ba sira, nune’e ema foin bele fó matebian familia sira lori mai uma,” Xefe suku ne’e hateten ba hateten ba Agência Tatoli iha nia kna’ar fatin, kinta ne’e.
Bainhira familia lori matebian mai uma toba kalan rua iha Caicoli, nia parte hamriik nu’udar Autoridade ka líder komunitária hodi hamatan no horisehik familia sira lori ona ba Atsabe.
“Iha horisehik, ema tula mate-isin lori ona ba Atsabe, iha dadersan tuku 08h00, ne’ebé agora dadaun iha munisípiu Ermera, postu administrativu Atsabe, lahatene mate-isin hakoi ona ka seidauk,” nia ihateten.
Funsionáriu Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) iha Mortuáriu, Alberto Lopes, informa matebian Cipriano Monteiro ne’ebé mate iha iha Hospitál Nasionál Guido Valádares (HNGV) iha loron hirak liuba ne’ebé amtes ne’e família laek, daudaun ne’e família lori ona nia mate-isin ba nia rezidénsia iha Caikoli, Dili.
“Matebian ne’e, iha ne’ebá (baixa fatin) doutór sira tau de’it naran familia laiha, entaun ami mós foti mate-isin mai tau hela iha mortuáriu. Nune’e iha horbainrua familia sira mai to’o iha ne’e, halai fali ba Xefe suku halo deklarasaun hodi hasai mate-isin lori ba uma lori ba uma,” nia hateten.
Matebian ne’e. durante baixa iha HNGV ne’e hosi parte mortuáriu rona katak familia sira nunka mai vizita, nune’e bainhira matebian hakotu iis parte mortuáriu foti mate-isin hodi mai observa no xefe iha mortuáriu tau informasaun iha mídia sosiál tu familia sira bele hatene no mai haree.
Matebian nia matebian, Faustina de Jesus, haktuir matebian Cipriano Monteiro familia foti ona nia mate-isin iha hori bainrua dadeersan no lori kedas ba matebian nia rezidénsia iha Caicoli.
“Ami foti ona mate-isin iha horbainrua tuku 10h00 dadersan. Tanba ema públika avó nia mate-isin iha facebook bara loos, ami mós la hatene tanba ami hein hela atu simu subsídiu $200 ne’e,” nia hateten.
Tuir nia, iha loron 10 dezembru 2022 ne’e matebian sai hosi uma iha tuku 19h00 kalan to’o hein la fila-fali mai uma, entaun familia sira iha uma laran duun malu, no sente katak matebian keta ba ona nia oan sira-nia uma iha Liquiçá tanba oan-feto hola mane Liquiça..
“Maibé, iha loron daruak ami mós buka ona tanba avó la mai uma. Entaun, iha horisehik no horbainrua buka nafatin no ami haruka balun lori motor buka haleu Dili maibé lahetan entaun ami hanoin avô ne’e ba tiha nia oan iha Liquiçá. Nune’e, iha horbainrua halo loron lima (5) ne’ebé ami atu haruka malu ba buka nia duni, maibé balun buka tiha ona no haleu tiha Dili laran, maibé la hetan nafatin. Hosi ne’e, komu ha’u ba simu hela ha’u-nia oan-nia envelope iha eskola Faról fila mai to’o iha terminál, sira (oan) hateten, agora ama fila hosi eskola fatin lalika ba uma ona tanba ama agora haree facebook ne’e avó-mane mak mate tiha ona,” nia dehan.
Tuir nia, avo mane ne’e mate ho nia moras tanba nia moras baisa iha óspitál halo loron rua (2), nune’e polísia sira ba hetan fali iha Hera.
“Tanba, informasaun ami rona katak, avo nia tur hela iha estrada ninin depois polísia komu liu-mai, nia mesak tur hela nune’e polísia hiit ka foti nia lori mai baixa iha óspitál ami la hatene to’o mate mak doutór sira foin tau iha facebook katak ida-ne’e nia família to’o agora seidauk vizita, entaun iha horisehik ha’u mai direta ba polísia mós lakohi fó katuas nia mate-isin,” nia dehan.
Momentu ne’ebá, polísia husu se família rasik matebian hela iha Hera ka hela iha ne’ebé, maibé nia hatan matebian hela ho beioan sira iha Kaikoli, hosi ne’e polísia hateten se atu hasai mate-isin ne’e tenke ba hasai deklarasaun iha Xefe suku atu lori mai haree katak matebian nia familia mak ne’e ka lae.
“Nune’e, ami ba hasai fó xefe suku halo deklarasaun lori fila-fali ba sira, foin tau fiar dehan loos. Entaun, hoirsehik lorokraik ami lori ba fó hatais kedan haruka sira iha óspitál mak fó haris no fó hatais. Aleinde ne’e, óspitál mós fó kwtansi ida atu foti kaixaun no sira hatama kedan mate-isin iha kaixaun laran. Maibé ha’u dehan la’e, tanba ami ema foho no hatene lisan no ami-ne’e mós mane foun ami la’ós avó-ne’e nia oan mane. Tanba nia mai hela ho ami ne’ebé mate ne’e mak ami lori ba tau tiha iha meza leten, nune’e nia família mai mak hatama ba kaixaun laran, hosi ne’e sira hatan, nune’e horisehik lorokraik tuku-haat (4) lori nia mai iha ne’e (uma),” nia dehan.
Jornalista : Nelia Fernandes
Editór : Cancio Ximenes
