DILI, 22 Abríl 2025 (TATOLI) – Líder másimu Igreja Katólika, Papa Francisco, hakotu iis iha loron 21 Abríl. Husik hela sentimentu triste ba sarani sira.
Iha Parókia São José Ai-Mutin, sarani sira realiza misa ba Papa nia falesimentu hodi rekorda Santu Padre nia prezensa.
Depoizde misa, fiél sira halo prosisaun husi Igreja Ai-Mutin bá konventu Irman Alma. Sira lori ai-funan, lilin, hodi tau iha kadeira ne’ebé uluk Papa tuur bainhira vizita Madre Alma iha Setembru tinan kotuk.
Iha prosisaun lori ai-funan to’o iha konventu Madre Alma, sarani sira atus ba atus espresa sira-nia emosaun, triste no ho matan-been, bainhira hanoin hikas Papa Francisco ne’ebé mate ona.
Matan-been sulin bainhira sarani sira to’o iha konventu no haree diretamente kadeira ne’ebé Amu Papa tuur, ne’ebé daudaun rai didi’ak iha vidru ida nia laran.
Notísia kona-ba Papa nia mate ne’e fó hanoin filafali memória furak bainhira sarani lubun ne’ebé hakilar, tanis no konsentra hamutuk hodi simu nia vizita iha Madre Alma nia fatin iha tinan kotuk.
Maibé, momentu sira ne’e, sei sente husi sarani sira bainhira Papa nia vizita nakfilak ba memória triste, bainhira notísia tristeza ne’e mosu.
Agora mundu triste, inklui mós Timor-Leste. Maibé ba sarani sira memória Papa Francisco nian sei la lakon leet.
Hanesan Maria Fátima ho nia oan ne’ebé partisipa mós iha prosisaun ne’e hateten lembransa kona-ba Amu Papa nia prezensa sei forte tebes bainhira hateke ba kadeira ne’ebé rai ho di’ak iha vidru laran.
“Kadeira ne’e sai símbolu lembransa ida ne’ebé signifikativu ba sarani hotu. Ha’u rasik labele tahan matan-been bainhira besik ona bá kadeira hodi tau ai-funan”, nia haktuir.

Ema barak lori ai-funan no lilin, hafoin tanis iha vidru oin ne’ebé rai hela kadeira ne’e. Sira reza no hananu knananuk hodi hanoin hikas Papa nia domin no preokupasaun ba Timor-Leste.
Nune’e mós ba José Antonio ne’ebé haree figura Papa Francisco hanesan ema ida simples no kapa’as tebes atu sarani katólika banati tuir nia ain fatin no ho nia prezensa iha Timor-Leste iha tinan 2024 hasa’e liután domin sarani nian ba nia.
“Ha’u lembra nia mensajen ba relijiozu/a sira. Nia husu atu sira serví ho di’ak no labele haree ba osan no ida-ne’e di’ak tebes hodi hatudu nia ne’ebé hakarak moris simples”, nia haktuir.
Irman Justina Santos Alda mós labele tahan nia matan-been bainhira haree sarani Katólika atus ba atus iha Parókia Ai-mutin mai ho domin, lori ai-funan no lilin hodi hanoin no reza ba Papa Francisco.
Ho lian ne’ebé nakdedar, irman haktuir oinsá ligasaun espirituál entre povu Timor-Leste no Amu Papa, liuliu depoizde ninia vizita istórika ba Madre Alma sira iha tinan kotuk.
“Kadeira ai simples ne’ebé uluk Amu Papa Francisco tuur iha vizita ne’e agora tau iha kaixa vidru ida iha sala orasaun Irman Alma nian. Kadeira ne’e sai nu’udar símbolu maka’as ba prezensa Papa nian. Ami sei nafatin loke ba públiku atu sé deit bele mai reza”, nia hateten.
Padre Administradór Parókia São José Ai-mutin, Hélio Alves (CMF) hateten hafoin misa hamutuk, sarani sira barak tebes hakarak reza no lori ai-funan.
Ba nia, ida-ne’e sentimentu husi sarani sira ne’ebé hakarak espresa sai sira-nia sentidu lakon ba Papa nia mate.
Nia rekoñese Papa Francisco la’ós de’it nu’udar líder espirituál, maibé mós nu’udar figura aman ida ne’ebé hadomi povu Timor-Leste no espera hafoin ida ne’e prezensa Papa foun nian mai iha tinan Jubileu nian ne’e bele haboot povu no mundu nia esperansa.
Jornalista: Cidalia Fátima
Editora: Maria Auxiliadora




