iklan

BOBONARU, SAÚDE

SSK Kakanea rejista IRA 1,774 iha Janeiru-Abríl 2025

SSK Kakanea rejista IRA 1,774 iha Janeiru-Abríl 2025

Ilustrasaun Infesaun Respiratóriu Aguda. Imajen/Espesiál

BOBONARU, 30 Maiu 2025 (TATOLI)—Sentru Saúde Kakanea, suku Lourba, postu administrativu Bobonaru, munisípiu Bobonaru, hahú husi Janeiru to’o Abril 2025, rejista ema na’in-1,774 mak sofre moras Infesaun Vias Respiratóriu Aguda (IRA).

Notísia Relevante: Sentru Saúde Kakanea iha Lourba la asesu bee-moos

“Moras ISPA ka IRA kona ema tamba ahi-su’ar no rai-rahun ka halimar be sira foer. Ezemplu, kuandu iha Uma laran ida hetan moras IRA ona, entaun virus ne e bainhira ida moras ne’e fani ka me’ar la taka inus no ibun mak sira seluk ne’ebé besik dada-iis bele virus ne’e da’et ba ema seluk no bele moras hotu bainhira ita-nia imunidade isin fraku hela,” Nia informa ba Agência Tatoli, sesta ne’e.

Enkuantu, hahú husi fulan-Janeiru to’o Abríl 2025 ne’e, SSK Kakanea simu vizitante OPD (Organization of Provincial Department) ka pasiente ne’ebé mai konsulta hamutuk 8,812 no konsulta Antenatal Care (ANC) ba inan Isin-rua hamutuk 541, no husi númeru ne’e na’in-193 mak partu iha fasilidade saúde.

Moras Infesaun Vias Respiratória Aguda (IRA)

Moras infesaun Vias Respiratóriu Aguda (IRA) mak infesaun viral (infeksaun ne’ebé kauza husi virus) ne’ebé akontese iha ita-nia dalan ba dada iis nian.

Bainhira ita dada iis anin sei halai tuir ita-nia dalan iis nian antes to’o iha pulmaun. Normalmente, ita-nia dalan iis hahú ka forma husi Inus, Kavidade nasal (inus kuak), faringe no laringe (kanál rua ne’ebé nia lokalizasaun iha kakorok). Anin sei pasa husi dalan-isin hirak ne’e molok tama ba traqueia no pulmaun.

Infesaun ne’ebé akontese iha ita-nia dalan-iis sei provoka ka halo ita sente susar no la konfortavél bainhira dada iis, no nu’udar konsekuénsia sei halo ita-nia isin falta anin hodi hala’o nia funsaun ho di’ak. Moras ida-.ne’e fasil tebes da’et no fasil tebes atu kura.

Kauza hosi Infesaun Vias Respiratória Aguda

Moras IRA kauza husi virus no bakteria ne’ebé invade diretamente ita-nia dalan iis liuhusi matan, inus no ibun. Virus sira-ne’ebé hamosu moras ne’e mak hanesan Rhinovirus, Coronavirus, Virus, parainfluenza no adenovirus.

Fatór sira-neʼebé kontribui hetan moras IRA

Fatór sira-ne’ebé kontribui atu hetan moras IRA mak hanesan (1) Relasaun ho Individu; Labarik sira-neʼebé la simu imunizasaun, bebé ne’ebé lahetan susu husi inan, bebé no labarik sira menór ho idade tinan ida, sistema imunolojia fraku (daya tahan tubuh lemah), mánutrisaun, moras krónika, ijiéne pesoál ne’ebé ladi’ak.

Relasiona ho Ambiente mak; Mudansa temperatura ambientál, poluisaun (rai-rahun), asinamentu (kepadatan, overcrowding), falta ventilasaun iha uma, fumadór barak (su’ar husi sigaru bele hasa’e insidénsia ba moras ne’e) no ahi-su’ar.

Transmisaun

Moras Infesaun Vias Respiratóriu Aguda (IRA) transmite ka da’et liuhosi kontaktu direta (koali’a, fani, kabeen) ho ema ne’ebé hetan tiha ona moras ne’e.

Síntoma

Moras Infesaun Vias Respiratóriu Aguda (IRA) sei hatudu sinál no sintóma hanesan; Inus been turu no suli ka inus metin, me’ar (me’ar maran), isin kolen ka baruk, isin manas (dalaruma), garganta moras no ulun moras (dalaruma).

Tratamentu

Tratamentu ba iha moras infesaun vias respiratóriu aguda (IRA) iha oin rua (2) mak tratamentu medikamentoza (ho ai-moruk) no tratamentu non-medikamentosa (la uza ai-moruk). Tratamentu medikamentoza (ho ai-moruk): médiku sira mak sei fó ai-moruk bainhira ita ba hala’o konsulta iha sentru saúde ka iha ospitál.

Tratamentu non-medikamentoza (tratamentu la ho ai-moruk): tratamentu ne’ebé prátiku no ita bela halo hanesan suas ho bee manas nia su’ar, hemu bee no jus barak, deskansa barak no selu- seluk tan.

Prevensaun

Moras infesaun vias respiratóriu fasil tebes atu kona ema maibé fasil tebes mós atu prevene, sé ita iha konsiénsa no kultura saudavel. Asaun ka hahalok sira-neʼebé ita tenke halo hodi prevene moras ne’e mak hanesan; fase liman ho sabaun, hadook aan husi ahi-su’ar no rai-rahun, taka inus no ibun bainhira fani ka me’ar, susu-been ekskluzivu ba bebé foin moris to’o fulan neen (6), labele fuma besik, halo vasinasaun no kuidadu ijiéne pesoál.

Notísia Relevante: Mákina Ekografia iha SSK Kakanea kada fulan atende inan isin-rua 50

Jornalista : Sergio da Cruz

Editór        : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!