DILI, 01 Juñu 2026 (TATOLI)—Governu Timor-Leste no Kamboja. segunda ne’e, ofisialmente lansa plataforma Verify.Gov.TL, ne’ebé sei aplika kódigu QR atu evita falsifikasaun karta kondusaun.
Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Gonçalves Manetelu, hateten ohin loron lansa plataforma dijitál ida-ne’ebé mak hari’i iha Kamboja, bazeia ba memorandu entidementu ne’ebé sira asina ona iha Janeiru 2025, no iha fulan-Marsu ekipa tékniku husi Kamboja mai halo avaliasaun ho DNTT oinsá atu aplika plataforma ne’e ba iha karta kondusaun.
“Tékniku sira konklui servisu iha fulan-Novembru, maibé ita la konsege lansa no oihin mak foin iha oportunidade hodi lansa plataforma ida-ne’e bazeia ba planu 2025 nian,” Ministru ne’e relata ba jornalista sira iha salaun Multi Usos GMN, ohin.
Plataforma ne’e sei aplika kódigu QR ba karta kondusaun hodi asegura ninia orijinalidade seguransa tanba dalaruma ema balun uza karta kondusaun falsu, nune’e bainhira PNTL halo (cek point) bele scan kódigu QR hodi deteta identidade orijinál motorista nian katak loos ka lae.
Ba oin, Governu sei moderniza karta kondusaun no benefisiáriu hirak ne’ebé tuir teste agora ne’e sira bele hetan ona plataforma ne’e iha sira-nia karta kondusaun, entaun Governu sei fó sai ba públiku katak karta kondusaun manuál ne’e sei troka hotu.
Kona-ba kódigu QR ne’e, ema sé de’it bele uza la’ós PNTL ho DNTT de’it, bele instala iha trlemovel hodi scan ba kódigu refere, tanba agora mudansa teknolojia Artificial Intelilgence (AI) bele falsifika dokumentu hotu-hotu, nune’e atu evita ema hotu-hotu tenke iha kódigu QR.
Aplikasaun plataforma ne’e ba karta kondusaun hotu-hotu ida provizóriu tinan rua ne’e mós sei aplika hotu ho ida tan mak válidu to’o tinan lima ne’e, no ninia tarifa ne’e nafatin ho kritéria trata kondusaun $15.
“Maibé iha loron 10 fulan-Juñu sei hasa’e folin tuir lei foun nú. 17/2026 ne’ebé aprova ona,” nia dehan.
Tanba, transformasaun dijitál mak sai xavé ba dezenvolvimentu, nune’e ba oin tenke moderniza hotu servisu ne’ebé durante ne’e uza manuál.
Ministru Telekomunikasaun Kamboja, Chea Vandeth, hateten plataforma ida-ne’e úniku tebes, nune’e sira koopera ho ekipa tékniku Kamboja nian, hamutuk atu harii plataforma dahuluk ida-ne’e.
“Antes ne’e ami hari’i plataforma ne’e laiha dadus, maibé ami foti dadus sira husi Ministériu Transporte no Komunikasaun no Transporte sira-nia server no ikus mai konklui plataforma ida-ne’e. Aleinde tanba ema individu hakarak uza sira-nia dadus rasik no sira verifika de’it liuhusi plataforma ida-ne’e,” Ministru Telekomunikasaun Kamboja ne’e esplika.
Plataforma ida-ne’e importante tebes tanba uza “blockchain”, signifika ministériu no ema indívidu ne’e rasik mak bele haree dadus, entaun plataforma ne’e útil tebes atu garante katak ema ida-idak nia dokumentu hotu-hotu orijinál no autentiku.
“Plataforma ida ne’e mós hetan rekoñesimentu husi Ministru Dijitál ASEAN nian, no sira fó prémiu “Golden Award”. Entaun, agora, plataforma ida-ne’e mós hetan rekoñesimentu mundiál, no aplika ona ba nasaun seluk hanesan Bangladesh, Indía, Filipina, Malázia inklui Timor-Leste,” Governante Kamboja ne’e dehan.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes
