MI lansa programa alerta ba prevensaun konflitu iha suku

DILI, 16 juñu 2021 (TATOLI)—Ministériu Interiór (MI), liuhosi Sekretária Estadu Protesaun Sivíl (SEPS), Diresaun Nasionál Prevensaun Konflitu komunitária (DNPKK), serbisu hamutuk ho Plan Internasional lansa programa avizu no alerta ba prevensaun konflitu tama sai suku.
Ekipa DNPKK, Plan Internasionál no Polísia Unidade Tránzitu sei tun iha terrenu hodi halo sosializasaun durante loron tolu, hahú ohin, ba iha suku neen hanesan Manleuana, Bairru Pité, Madohi, Kampu Alor, Fatuhada, Comoro hosi postu administrativu Dom Aleixo, munisípiu Dili, ne’ebé identifika númeru krime akontese barak iha implementasaun Estadu emerjénsia.
Notísia relevante:PNTL kontinua kontrola bairru risku ba konflitu iha Dili
Ekipa sei la’o ho karreta, aviza no alerta liuliu husu inan-aman sira fó hatene ba oan-sira labele halo movimentu iha dalan bainhira la nesesáriu, labele hemu tua iha dalan públiku, labele enkontru ka toka múzika ne’ebé ho volume bo’ot hodi prezudika ema seluk atu hakmatek no labele halo violénsia.
Alende ne’e sei husu mós ba joven-sira atu hakmatek iha uma, koopera ho autoridade no lider lokál-sira atu prevene konflitu no hamate ezisténsia ba posibilidade konflitu, hodi labele fó impaktu ba ema ho vunerabilidade hanesan defisiénsia, idozu, feto, liu-liu labarik feto-sira atu hala’o sira-nia atividade iha uma tuir regra serka sanitária.
Pontu ida tan maka, sei fó hanoin atu labele halo diskriminasaun ho asaun violénsia no psikolojia hasoru pasiente pozitivu COVID-19 ne’ebé rekoperadu ona hodi re-integra ba komunidade.
Ekipa mós sei identifika probema ne’ebé mosu iha suku, buka hatene kauza, halo mediasaun, diálogu hodi prevene atu kria paz no dame iha sosiedade.
Sekretáriu Estadu SEPS, Joaquim Gusmão, hateten objetivu hosi atividade ne’e bele halo prevensaun konflitu iha komunidade, tanba daudaun ne’e númeru krime iha suku hirak-ne’e aumenta makás.
“Ho esperansa bele redús númeru krime ne’ebé akontese,” Joaquim Gusmão, hateten iha diskursu bainhira lansa programa ne’e iha edifísiu MI, Dili, kuarta ne’e.
Durante ne’e DNPKK sempre serbisu hamutuk ho autoridade lokál, hodi halo mediasaun antes konflitu akontese, nune’e labele sai bo’ot liu-tán iha komunidade.
Nia konsidera, Dili nu’udár fatin klo’ot ho konfiansa tomak ba Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) halo mitigasaun ba fatin sira ne’ebé iha ponténsia boot ba konflitu ho informasaun sira DNPKK bele halo mediasaun no prevensaun antes konflitu sira akontese sai bo’ot liu-tán.
Nune’e mós Komandante PNTL munisípiu Dili, Superintendente Xefe, Henrique da Costa, hateten atividade ne’e la’ós foun ne’ebé foin hahú, maibé antes ne’e la’o tiha ona ho nia rezultadu pozitivu tebes tanba iha envolvimentu líder lokál, stake holder iha suku hanesan lia-na’in ne’ebé identifika problema iha suku hodi bele fó solusaun.
Dadus hosi komandu PNTL Dili, iha fulan abríl-maiu tinan ne’e, rejista númeru krime besik 300 maioria akontese iha área Dom Aleixo.
Nia dehan, durante iha implemetasaun Estadu emerjénsia ba prevensaun COVID-19, ho tán inundasaun maibé akontesimentu krime nunka lakon, tanba bainhira ho problema sosiál ninia konsékuensia mak mosu krime.
“Atividade ne’e importante atu kontiua identifika problema ne’ebé mosu no oinsa halo prevensaun,’’nia subliña.
Country Diretora Plan Internasionál, Dilyana Ximenes, hateten Plan Internasionál iha kompromisu kontinua serbisu hamutuk Diresaun Nasionál Prevensaun Konflitu Komunitária, hodi hasa’e atividade prevensaun sei ba mós fatin sira seluk hodi kria dame no trankuilidade iha sosiedade.
Xefe Suku Fatuhada, Marcelino Soares mós prontu kolabora hodi identifika fatin pontesiál ba konflitu ho komunidade atu hola parte iha atividade ne’e no importante hodi habelar informasaun.
Tuir nia, dalabarak problema akontese iha suku hodi hamosu disturbiu makas entre joven tanba arte marsiál.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editór: Cipriano Colo

