Meza PN fó loron hitu ba Komisaun A submete relatóriu pareser projetu-lei responsabilidade PR

DILI, 09 maiu 2022 (TATOLI)– Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Deputadu Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, informa meza PN deside fó ona tempu loron hitu ba Komisaun A ne’ebé trata asuntu lei no konstitusionál atu konklui diskusaun hodi submete relatóriu pareser kona-ba projetu-lei responsablidade Prezidente Repúblika, atu ajenda ba debate iha plenária.
“Komisaun A iha de’it loron hitu atu aprezenta relatóriu pareser ba projetu-lei kona-ba responsablidade Prezidente Repúblika ba mesa Parlamentu, hafoin hato’o mai iha plenária ne’ebé konta hosi data admisaun. Nune’e tempu badak ita sei halo diakusaun ba projetu lei ne’e iha plenária,” Prezidente PN ne’e deklara iha sala plenária PN, segunda ne’e.
Iha fatin hanesan, Deputadu hosi Bankada CNRT, Adérito Hugo da Costa, afirma partidu tolu iha Parlamentu Nasionál hanesan FRETILIN, PLP no KHUNTO inisia projetu lei responsablidade Prezidente Repúblika ne’e hanesan politika má fé ida.
Antes ne’e, Prezidente Komisaun A, Joaquim dos Santos ‘Borululi’, hateten Parlamentu Nasionál inisia ona projetu-lei ida kona-ba responsabilidade Prezidente Repúblika no baixa ona iha Komisaun A.
“Iha semana kotuk, iha inisiativa lei ida-ne’ebé tama iha Parlamentu Nasionál kona-ba lei ba responsablidade Prezidente Repúblika. Lei ne’e foin iha loron 5 maiu lorokraik mak Parlamentu baixa ona iha Komisaun A no komisaun sei haree no estuda hela. Semana oin, se parlamentu konkorda aprova, se la aprova laiha buat ida. Se hotu karik, Prezidente Repúblika bele promulga kedas ka depois Prezidente Repúblika foun simu tomada pose mak promulga, ne’e depende,” nia esplika.
Tuir loloos, lei ne’e halo kedan iha mandatu dahuluk iha Prezidente Repúblika sira kotuk maibé la konsege, entaun liu tiha tinan 20 mak foin inisia fali lei ne’e.
Lejizlasaun ne’e kona-ba responsablidade órgaun soberania neste kazu Prezidente Repúblika nia responsabilidade. Lei ne’e nia efeitu atu regula PR nia responsabilidade, nune’e to’o iha momentu ruma viola ninia kompeténsia, viola ninia dever ne’ebé tuir konstitusaun, entaun iha ona norma ida nune’e garantia Tribunál atu halo julgamentu, se iha aktu ruma violentu kontra konstitusaun. Joaquim dos Santos hateten.
Lei ida-ne’ebé daudaun ne’e Parlamentu Nasionál inisia ne’e hanaran lei ba responsablidade. Lei ne’e aprova la’ós automatikamente ba hatun Prezidente Repúblika ida, lei ne’e norma ida-ne’ebé atu garantia estabilidade polítika no lalika interpreta oioin.
“Ema hanoin Parlamentu halo lei ne’e atu ba lori hatun Prezidente Repúblika, la’ós ida-ne’e. Ha’u dehan tiha ona lei ne’e instrumentu ida atu mai kompleta normativu internu Estadu nian kona-ba justisa no Judisiáriu Timor-Leste. Ne’ebé, labele interpreta sasán ne’e,” nia dehan.
Notísia relevante: PN inisia projetu-lei kona-ba responsabilidade Prezidente Repúblika
Jornalista: Natalino Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes

