DILI, 19 jullu 2022 (TATOLI)—Sekretáriu Estadu Arte no Kultura (SEAK), Teófilo Caldas, informa SEAK prepara no sei tau livru rihun 8000-resin iha biblioteka nasionál ne’ebé Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak halo lansamentu ona, iha Hudi-Laran, Bairro Pite, Dili.
Notísia Relevante: Governu iha kompromisu harii Biblioteka Nasionál atu konserva livru
“Provizóriamente Sekretáriu Estadu Arte no Kultura iha livru 8000-resin mak tau hela iha kontentór ne’ebá, espera katak ho biblioteka ne’e prontu ita sei lori livru sira-ne’e mai tau iha ne’e. Maibé, emprinsipiu biblioteka ida-ne’e nia estandar padraun internasionál, tanba nia ekipamentu iha laran dijitalizasaun hotu. Maibé la signifika katak livru ita la tau, livru sira ita sei tau iha ne’ebá,” Teófilo Caldas hateten ba jornalista sira hafoin halo lansamentu konstrusaun ba Biblioteka Nasionál iha Hudi-Laran, Bairru Pite, Díli, tersa ne’e.
Ohin halo ona lansamentu ba konstrusaun edifísiu biblioteka nasionál, prosesu ba konstrusaun biblioteka nasionál ne’e prosesu ida naruk los, orsamentu kompañia ENI tau iha 2009 nia prosesu mai to’o 2016 foin hetan atribuisaun rai.
Depois iha 2017 iha ona lansamentu primeira pedra, maibé ida ne’e SEAK konsidera katak lansamentu primeira pedra ida horbainhira ne’e ba drainajen no moru, tanba ne’e mak moru ita finaliza ona no iha altura ne’e SEAK entrega ona moru ne’e ba kompañia ENI no ANPM tanba prontu ona atu bele realiza konstrusaun.
Agora prosesu konkursu ne’e implementa regras internálmente aprovizionamentu ENI nian, ne’ebé mak sira realiza iha Milan Itália no ANPM no SEAK halo parte iha stering comite hanesan fó opiniaun, foti desizaun maibé prosesu konkursu sira-ne’e hotu internál kompañia ENI.
“Prosesu konkursu atinje ona 90%-resin % no agora ita halo lansamentu. Ida-ne’e polítikamente ita halo ona lansamentu, maibé teknikamente sei hahú konstrusaun iha fulan outubru ka lae novembru. Tanba, saida mak sei to’o iha ne’ebá, tanba kompañia sei order nia materiál, kompañia ho nia konsultór sei haree materiál nia espesifikasaun sira tuir Palanta no Kadernu Enkargu (BoQ) ka lae, hirak ne’e hotu maka ita sei iha tan espasu tempu fulan rua ka tolu para atu hahú ita-nia konstrusaun,” nia dehan.
Maibé, emprinsípiu konstrusaun biblioteka nasionál hahú ona, atu nune’e biblioteka nasionál ne’e prontu iha fulan 18 ba nia tempu konstrusaun. Depois prontu sei iha inaugurasaun, karik Governu foun tuir mai no hafoin inauguraun biblioteka ne’e funsioná atu fasilita públiku espesiálmente ba estudante sira.
“Tanba, ita-boot sira hatene ohin Primeiru-Ministru temi katak, ita tenke abitua ho kultura lee, tanba ita-nia kakutak kuandu sente fraku no moras, ita tenke mai hospitál biblioteka atu lee livru sira hodi hetan referénsia ruma iha livru sira-ne’e. Biblioteka ne’e la’ós fó benefisiu ba ema ida ka rua, maibé nia benefisiu ne’e ba ema timoroan tomak la’ós ba joven de’it maibé ba ferik katuas sira kuandu sente aumenta sira-nia koñesiementu sira tenke mai lee livru,” nia dehan.
Prezidente Autoridade Nasionál Petróleu no Minerál (ANPM), Florentino Soares Ferreira, hateten projetu biblioteka nasionál hahú inisiu kedas iha tempu naruk, hanesan komprimisiu konteúdu lokál hosi empreza ENI ba kampu balun ne’ebé sira explora iha Timor-Leste.
Konteúdu lokál hanesan parte ida kontribuisaun hosi empreza hirak ne’ebé mak halo explorasaun no exploitasaun ba rekursu naturál iha fatin ne’ebé de’it sira halo sira-nia operasaun.
“Infelizmente dedáfius lubuk ida mak enfrenta mós durante ita-nia esforsu tomak atu hatuur projetu ida-ne’e. Maibé, ikus mai konsege ita atinje progresu ida di’ak ba projetu ne’e no agora iha pasu ikus atu bele halo konstrusaun ba projetu ida-ne’e. Ida-ne’e, tanba mós kolaborasaun di’ak hosi entidade relevante hotu-hotu, hanesan Sekretária Estadu Arte no Kultura, ENI, Obra Públika, ADN no sira seluk ne’ebé partisipa iha tecnikal working group no mós hirak ne’ebé hamutuk ho ami iha stering comité,” nia dehan.
Entretantu, totál orsamentu ba konstrusaun ne’e hamutuk milliaun $10 ne’ebé mai hosi kompañia ENI. Enkuantu, medida rai ba konstrusaun ne’e hanesan rai nia luan 27 mill kuadradu.
Jornalista : Nelia Fernandes
Editór : Cancio Ximenes
