BNCTL servisu hamutuk ho CCI-TL dezenvolve ekonómia nasional

DILI, 07 marsu 2023 (TATOLI)— Banku Nasional KomérsiuTimor Leste (BNCTL,sigla portugés), tersa ne’e, halo diálogu ho setór privadu sira ne’ebé hamohon an iha Kámara Komérsiu no Indústria Timor-Leste (CCI-TL, sigla portugés) hodi ko’alia kona-ba dezenvolvimentu ekonómia nasional.
Vise Prezidente Konsellu Administrasaun iha BNCTL, António Florindo Abrantes, hateten, objetivu hosi diálogu ne’e atu ko’alia no rona entre parte rua ne’e, oinsá bele tau kbiit hamutuk hodi kontribui di’ak liu no barak liutan ba dezenvolvimentu ekonómiku nasional.
“Diálogu ne’ebé ohin ita hala’o ne’e ho tema “Hamutuk Dezenvolve Ekonómia Nasionál”. Inisiativa ida ne’e atu bele iha komunikasaun ne’ebé mak efetivu no efikásia entre setór privadu no BNCTL hodi hamosu enerjia para formula asaun hodi ultrapasa obtákulu ne’ebé mak ita sempre rona kona-ba ita ida-idak nia knaar iha dezenvolvimentu ekonómia nasional,” António Florindo Abrantes dehan iha nia diskursu iha Otél Novu Turizmu, Dili.
Notisia relevante : BNCTL fó ona kréditu ba kliente 20.000 resin
Nia dehan, prezensa hosi setór privadu sira iha diálogu ne’e, importante tebes ba BNCTL nu’udár jestu ba setór privadu sira-nia interese komprimisiu no apoia morál ba BNCTL, nia atividade hotu ne’ebé halo ba timoroan hotu iha nasaun ida ne’e.
“Ita hotu enfrenta situasaun difísil oioin BNCTL konsiente katak ita hamutuk tenke hakat nafatin ba oin. Importante mak oinsá ita aprende esperénsia hosi pasadu mellora buat ne’ebé sei mukit, rona malu fó hanoin ba malu ho esperansa hateke ba oin,” nia dehan.
Maske hasoru obstákulu no limitasaun oioin BNCTL konsege rejistu kresimentu pozitivu nu’udár instituisaun bankária finanseira iha merkadu ne’ebé BNCTL opera ba.
BNCTL kontinua servisu dijital no automatizadu diversifika ninia produtu no servisu, kontinua kapasita ninia jestór no membru sira atu nune’e hosi loron ba loron bele presta servisu bankária no finanseiru di’ak liu hodi bele responde espetativa hosi ninia kliente sira nune’e bele manán konfiansa.
“Ita hotu hatene ekonómia Timor-Leste sei depende makaas ba despeza Públika kuaze mai hotu hosi fundu petrolíferu. Setór finanseiru no setór privadu tenke halo esforsu tomak atu bele apoiu malu hodi bele transforma situasaun ida ne’e, atu labele iha tan dependénsia ba orsamentu Estadu hosi fundu petrolíferu,” nia hateten.
Notisia relevante : Rekezitu asesu kréditu suave tenke iha negósiu no lisensa SERVE
BNCTL kompremitidu ba oin atu kontinua esforsu fó asisténsia finanseira ba setór privadu sira hodi bele hakbiit no dezenvolve an sai hanesan pilár importante ida iha nasaun ida ne’e.
Nune’e mos Prezidente CCI-TL, Jorge Serrano, hateten, diálogu ne’ebé BNCTL no CCI-TL hala’o ne’e importante tebes. Tanba liuhosi diálogu ne’e atu rona emprezariu sira atu forma ideia iha orsamentu ba setór privadu liuliu atu hasa’e produsaun iha rai laran ne’e.
“Ita buka forma ideia hamutuk oinsá osan ne’ebé mak iha BNCTL ita bele hetan oportunidade halo dezenvolvimentu. Ha’u hanoin tinan hirak nia-laran BNCTL la’o nia servisu naruk no dezafiu boot ita akompaña hosi mikro kréditu to’o mai ohin loron ho banku ne’ebé iha klasifikasaun boot. Ida ne’e di’ak tebes, ha’u ohin ita bele forma ida la’os ba kréditu projetu maibé ba investimentu nian,” nia dehan.
Nia dehan, dalan di’ak mak hanoin halo konsellu konsultivu entre BNCTL no CCI-TL hahú iha nivel nasional to’o munisípiu sira atu bele halo akompañamentu ba kréditu ne’ebé durante ne’e la’o, haree nia progresu no dezafiu sira.
Nia hatutan, ko’alia kona-ba dezenvolvimentu nasionál daudaun ne’e osan ne’ebé iha BNCTL, setór privadu sira tenke aproveita oportunidade halo dezenvolvimentu tanba osan ne’ebé iha ho montante boot.
“Ko’alia kona-ba negósiu ne’e la’os de’it mikru maibé makro. Tanba hahú hosi negósiu kiik natón to’o boot idaidak dezenvolve nia an. Kréditu ne’ebé BNCTL iha uluk ne’e nia jurus 10% maibé agora iha mudansa fali bele hahú hosi 3%-7% depende ba empreza ida-idak ne’ebé atu halo kréditu ne’e,” ni adehan.
Kona-ba, kréditu suave ne’e rasik, kréditu ba mikro, pequena, média empreza halo bainhira hakarak aumenta ba inisialmente $1.000 to’o $25.000 no ba grande empreza hahú hosi rihun $250 ba millaun $1,” nia hateten.
Tempu uluk osan susar ba setór privadu sira halo dezenvolvimentu maibé buka haknauk halo dezenvolvimentu agora Governu iha osan boot tau iha BNCTL liuliu hanesan kréditu suave.
Forma ne’e mak haree kritériu ruma mak todan buka solusaun nune’e osan ne’ebé iha banku labele hela iha banku maibé tenke sai hodi dezenvolve rai ida ne’e liuhosi setór privadu sira.
Iha Fatin hanesan, Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómika (MKAE) Joaquim Amaral, hateten, liuhosi diálogu antre BNCTL ho CCI-TL halo ne’e, importante tebes tanba bele fasilita setór privadu no instituisaun finanseira sira iha mehi barak ba Estadu ida ne’e.
Hanesan Governu BNCTL sai hanesan pioneiru ka odamatan boot ida, liuhosi meiu iha ne’e Governu iha kbiit atu bele tulun setór privadu liuhosi finansiamentu ne’ebé iha.
“Ha’u fiar katak Estadu ho kapitalizasaun ba iha BNCTL hodi bele hala’o nia papél boot di’ak liutan tanba BNCTL asume responsabilidade boot ba investimentu iha Timor-Leste,” Joaquim hateten.
Notisia relevante : Governu altera dekretu-lei kriasaun liña kréditu
Nia dehan, la taka matan ho banku sira seluk nia ezisténsia iha Timor-Leste, ekonómia nakloke maibé tenke kontinua ko’alia ba malu no situasaun sira ne’ebé papél importante iha setór ekonómia tenke iha kontaktu ka diálogu permanente atu nune’e kada dezafiu ne’ebé hasoru atu buka lalais ninia solusaun.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Armandina Moniz

