Top

INSP hakbiit profisionál saúde aprosima lala’ok PAKSI iha Oé-Cusse

INSP hakbiit profisionàl saúde aprosima lala'ok PAKSI iha Oé-Cusse. Imajen Tatoli/Abílio Elo Nini.

OÉ-CUSSE, 22 juñu 2022 (TATOLI) – Instiutu Nasionál Saúde Públika (INSP) Timor-Leste, kinta ne’e realiza formasaun hodi hakbiit profisionál saúde sira atu halo aprosimasaun ba lala’ok programa Planu Asaun Komunidade Saneamentu no Ijiéne (PAKSI) ba deklarasaun Área Livre soe Foer Arbiru (ALFA) iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).

Notísia relevante: Saneamentu bázika iha RAEOA atinje 74%

Xefe Departementu Formasaun INSP, Dircia Mari Defatima Soares informa, formasaun ba programa saúde ambiéntál ne’e realiza kedas iha 2017, tanba rekursu no jestaun laiha mudánsa.

Tan ne’e INSP servisu hamutuk ho servisu saúde Rejiaun Oé-Cusse, halo koordenasaun, hodi bele hala’o formasaun hosi hasa’e kapasitasaun ba responsavel atendimentu programa saúde ambiéntál iha Oé-Cusse.

“Objetivu formasaun ne’e, atu kapasita responsabél programa saúde ambientál, iha servisu saúde rejionál Oé-Cusse, atu sira halo aprosimasaun ba iha programa Planu Asaun Komunidade Saneamentu no Igiéne (PAKSI), hodi hadi’a no mellora, saneamentu ne’ebé maka iha komunidade nia leet,” Xefe Departementu Formasaun INSP, Dircia Mari Defatima Soares, relata ba jornalista sira iha Oé-Cusse.

Nia informa, formasaun ne’e, dedika liu ba iha responsabél programa sira, médiku infermeiru, nune’e sira-bele halo aprosimasaun ba iha komunidade ba mudánsa hahalok, oinsa utiliza sintina ho didi’ak liga ba programa Área Livre soe Foer Arbiru (ALFA).

“Tanba soe foer arbiru, nia implikasaun ba saúde, hamosu moras diárea, parasita no impaktu liu ba nutrisaun, tanba bazea dadús 2014, Saneamentu bázika iha Timor-Leste daudaun ne’e nia pusentu sei ki’iliu, tanba atinje deit 36%,” nia informa.

Adjuntu Diretór Servisu Saúde Rejiaun Oé-Cusse, Fugundu Lafo, treinamentu ohin ne’e importante, oinsa atu bele eleva di’akliu-tán programa PAKSI, hanesan programa saúde ambiéntál

Tanba programa ne’e prioridade hosi Ministériu Saúde, liu-liu programa saúde ambiéntál hodi fokuliu ba komunidade oinsa iha koñesimentu bázika, kona-bá utilizasaun sintina no prepara sintina ba uma kain ida-idak, no mós kona-bá ijiéne, oinsa komunidade bele hatene ijiéne.

“Tan ne’e liuhosi formasaun ne’e, bele kapasita no fó abilidade di’akliu-tán ba ita-nia profisionál saúde sira, hanesan fonte informasaun bázika ba komunidade, oinsa bele hatene kona-bá sintina no ijiéne pesoál, fase liman no asaun sira seluk,” nia katak.

Fugundu Lafo, konfirma, durante ne’e servisu saúde Oé-Cusse, hala’o ona programa PAKSI ba komunidade, maibé Oé-Cusse seidauk deklara ALFA tanba seidauk atinje kompara ho munisipíu seluk.

Tanba sei iha faze primeiru, entre munisipíu hotu, RAEOA sei iha eskada báziku, katak atu deklara programa PAKSI, hahú hosi aldeia, suku, sub-rejionál no mós deklarasaun rejionál ka munisipál.

“Ita presiza atu deklara iha nivél aldeia mai to’o rejiaun, maibé to’o ohin loron, ita seidauk deklara, uluk suku Usitasa’e no Malelat, deklara ona maibé depois tinaN tuir mai, sira fila-fali ba kotuk tanba la priénxe kritéria kona-bá programa PAKSI, entaun Oé-Cusse seidauk deklara ALFA,” nia katak.

Entretantu, partisipa iha formasaun ne’e mai hosi Xefe Sentru Saúde lima hamutuk ho profisionál saúde sira mai hosi sub-rejiaun Pante Makasar, Oésilo, Nítibe no Pássabe.

Notísia relevante: Programa PAKSI Sei Konsentra Mós ba Asuntu Má Nutrisaun

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editor: Evaristo Soares Martins

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!