Grupu 13 iha Meligo-Manapa simu ekipamentu pós kolleta

CAILACO, 27 jullu 2023 (TATOLI)-Grupu alvu sub-basia idrografia Loes hamutuk 13 iha suku Meligo no suku Manapa, postu administrativu Caialco, munisípíu Bobonaro, kinta ne’e simu ekipamentu pós kolleta hosi Ministériu Agrikultura no Peska, hodi haforsa projetu Hasa’e Produtividade Agrikultura Sustentável (HAPAS).
Ekipamentu hirak-ne’ebé grupu sira simu mak hanesan mákina multifunsaun unidade 34, dasing tetu karau 34, silo no lona.
Sekretáriu HAPAS sub-basia idrografia Loes, Adérito dos Santos, esplika distribuisaun ekipamentu refere bazea ba proposta fundu ki’ik ne’ebé grupu sira asesu atubele dezenvolve sira-nia atividade iha área floresta, pekuária no setór agrikultura ne’ebé sei hetan apoia tuir mai bazea ba proposta faze daruak.
Ekipamentu entrega atu fasilita grupu benefisiáriu halo jestaun armazeinamentu ba fini no oinsá atu prosesa rasik sira-nia produtu atubele distribui ba merkadu ho rezultadu ne’ebé di’ak no kualidade.
Notísia relevante: MAP apoia grupu 19 iha Balibo Vila dezenvolve projetu HAPAS
“Ita hakarak atividade saida mak ministériu investe, iha pekuária ita hakarak ikus ne’e lori benefísiu ekonómiku hodi haforsa rendimentu família. Ezemplu hakiak karau karik, tinan ida fa’an dala hira hodi aumenta rendimentu lukru ne’ebé mak iha tiha ona,” nia informa ba Jornalista sira, iha suku Manapa.
Vise Prezidente Komité Sub-Baxia idrografia Loes atuál administradór postu administrativu Cailaco, Alfredo Meta-Dau, husu benefisiáriu sira atu utiliza ekipamentu refere hodi serbí grupu, la’ós ba interese privadu.
Nia parte ho ekipa SAPIP no parte relevante sei halo monitorizasaun no fiskalizasaun ba ekipamentu hirak-ne’e nune’e projetu refere bele iha sustentablidade.
“Imi tenke kuidadu ekipamentu sira-ne’e halo didi’ak, halo manutensaun hamutuk atubele la’o ba oin hodi imi bele hetan oituan osan hosi mákina ne’e,” nia fó hanoin.
Xefe grupu Moris Foun, Suku Meligo, Bonifácio, sente kontente no agradese tanba Governu bele entrega ekipamentu refere ho mekanismu ne’ebé transparánsia.
“Grupu sei responsabiliza ba sasán sira-ne’e, tanba ne’e entrega mai ami rasik mak sei jere, ha’u haree programa ne’e di’ak tebes tanba ami-nia proposta ami hatama ba sira entrega direita mai ami osamentu, depois ami mak entrega fali ba kompañia, ne’ebé ami hato’o tán proposta daruak nian tanba ha’u haree programa ne’e 60% bele ajuda ami-nia moris,” nia katak.
Entretantu, iha 16 novembru 2016, Governu Timor-Leste liuhosi Ministériu Agrikultura no Peska (MAP) selebra akordu ida ho Banku Mundiál hosi Nasaum Unida kona-bá implementasaun projetu Hasa’e Produtividade Agrikultura Sustentavél (HAPAS) iha Timor-Leste.
Projetu ne’e Ministériu Agrikultura no Peska (MAP) ho Banku Mundiál, hahú halo lansamentu iha 29 setembru 2017, munisípiu hitu (7) maka sai alvu iha implementasaun faze dahuluk, hanesan basia idrográfika Be-Lulik, realiza iha munisípiu Ainaro no Covalima, basia idrográfika Loes, realiza iha munisípiu Ermera no Bobonaro, basia idrográfika Raumoco, realiza iha munisípiu Lautem, no basia idrográfika Tono, realiza iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).
Projetu ne’e implementa hosi Ministériu Agrikultura no Peska (MAP) hetan finansiamentu fundu hosi Programa Seguransa Ai-haan no Agrikultura ka Global Agrikultura and Food Security Programe (GAFSP) ho montante millaun $21. Ne’ebé ezekuta mai hosi parseiriu sira iha Banku Mundiál nian, hanesan Organizasaun Sosiedade Sivíl sira, no Organizasaun Nasaun Unida nian ba Ai-haan no Agrikultura (FAO), ho durasaun tinan lima, hahú 2017 to’o 2022
Objetivu hosi projetu ne’e, atu hadi’a produtividade agrikultór ki’ik-sira, no fó tulun atu fa’an produtu sira-ne’ebé grupu agrikultór sira prodús, liuhosi planu dezenvolvimentu nian, hanesan atividade pekuária no veternária, ortikultura no indústria inovativu, ida-ne’ebé atu ezekuta iha zona munisípiu 7, Lautem, Ainaro, Covalima, Liquiçá, Ermera, Bobonaro no RAEOA.
Jornalista: Sérgio da Cruz
Editór: Evaristo Soares Martins

