Top

SAMES rekoñese aimoruk estoke mamuk tanba orsamentu mínimu

Ai-moruk iha armajen INFPM. Imajen Tatoli/António Daciparu.

DILI, 13 setembru 2023 (TATOLI) – Diretór Armajenamentu Servisu Autónomu Medikamentu Ekipamentu Saúde (SAMES), Octavio Fernandes, rekoñese estoke aimoruk ne’ebé hotu iha fasilidade saúde sira tanba problema ho orsamentu ne’ebé Governu prevé atu sosa medikamentu mak mínimu.

“Ita-nia estoke aimoruk daudaun ne’e menus iha fasilidade saúde, SAMES mós aimoruk balun laiha, tanba iha ita problema ho Orsamentu Jerál Estadu ne’ebé iha 2023, Governu prevé atu hola medikamentu hamutuk millaun 5.2, entaun ida ne’e la sufisiente ba ita”, Octavio Fernandes ba TATOLI iha nia kna’ar fatin Kampu Alor, ohin.

Nia dehan, solusaun ba estoke aimoruk mamuk, mak dala barak SMAES halo planu orsamentu tuir estimasaun ne’ebé iha maibé dala ruma la aprova, tanba ne’e mak aimouk mantein estoke mamuk.

“Ita kontinua fó hanoin ba ita-nia Governu oinsá para bele fó solusaun ba stocke out sira ne’e, tanba ne’e mak foin daudauk iha orsamentu retifikativu ita hetan millaun $6 atu reforsa tan hodi kompras aimoruk sira ne’ebé mak presiza, ida ne’e prosesu la’o ona, ita hein katak tempu badak aimoruk sira bele mai tan, hodi bele responde ba fasilidade saúde sira”, nia hateten.

“Tuir planu ne’ebé iha, tinan 2022 ho 2023 ami husu Governu atu aloka orsamentu por volta milaun $20 hodi ezekuta ba operasionál, kompra aimoruk, konsumaves, reajente sira, nune’e  estimasaun bele to’o milaun $15. Hanesan ne’e para responde ba nesesidade maibé iha tinan 2023 orsamentu aloka ba ami atu kompra medikamentu ne’e milaun $5.2, entaun stocke out aimoruk ne’e nafatin enfrenta tanba orsamentu ba ita la sufisiente”, nia afirma.

Nia esplika, kona-ba akizisaun ba 2023, antes ne’e halo ona, maibé prosesu ne’e mak han tempu, tanba normalmente halo akizisaun ne’e to’o fulan haat ka neen, entaun ninia deliberasaun aimoruk mai husi nasaun sira ne’ebé mak hetan konkursu no ninia prosesu haruka mai ne’e tenke loron 120, entaun presiza duni tempu para sira haruka sasan mai.

“Tanba iha ita-nia kontratu sira ne’e mós mensiona iha ne’eba katak tenke loron 120 mak aimoruk sira ne’e foin to’o mai, ne’ebé ita kontinua haree ita-nia importadór sira iha Timor laran ne’e balun iha estoke, ita bele halo kompras emerjénsia ruma, para bele responde lalais ba ita-nia fasilidade saúde sira”, nia relata.

Nia akresenta, bainhira sasan balun urjente liu, entaun tenke komunika liuhosi aviaun mak mai, maibé sasan ho kuantidade boot tenke haruka liuhosi ró, ne’ebé nia prosesu ne’e han tempu. Tanba ne’e mak fulan ida ne’e aimoruk balun sei to’o tan no fulan outubru bele to’o tan, atu nune’e bele responde ba fasilidade saúde sira ne’ebé mak estoke aimoruk laiha.

“Ita-nia aimoruk agora iha dalan ona, ne’ebé loron 18 fulan ida ne’e aimoruk balun sei to’o mai, ho item hamutuk 42 para ita bele responde ba ita-nia fasilidade saúde sira ne’ebé mak enfrenta hela stocke out, liuliu HNGV no mós ospitál referál sira ne’ebé mak iha munisípiu, inklui  iha sentru saúde sira iha Dili laran tanba ne’e mak esforsu ne’ebé ita halo ona mak orsamentu ba tinan 2023 nian ne’e ita ezekuta hotu ona”, nia subliña.

Nia afirma, estoke aimoruk ne’ebé la iha armajen rejionál Baucau, Ainaro, Maliana inklui Nasionál hamutuk 101 item ka  persentajen 22.

Iha sorin seluk, Diretór Nasionál Farmasia no Medikamentu, iha Ministériu Saúde, Delfim Ferreira, hateten ho estoke aimoruk ne’ebé mamuk iha fasilidade saúde iha teritóriu nasionál mak Ministériu Saúde aprova ona orsamentu adisionál milaun-neen hodi kompra aimoruk ho karater emerjénsia.

“Iha fulan jullu no agostu ita haree estoke aimoruk mamuk iha fasilidade saúde hotu iha munisípiu inklui nasionál, ho ida ne’e mak Ministra Saúde horseik aprova ona orsamentu adisionál milaun-neen ho karater kompras emerjénsia, tanba ne’e ohin ami ho SAMES buka tempu oinsá atu hasoru Ministra Saúde atu simu dokumentu sira ne’e, nune’e ami bele hahú ona  loke prosesu aprovizionamentu nian hodi kompras aimoruk sira ne’e para labele problema estoke aimoruk mamuk iha fasilidade saúde”, Ferreira konklui.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!