Pasiente moras fuan konsulta iha HNGV ho totál 7.570
DILI, 28 setembru 2023 (TATOLI) – Espesialista kardiolojia iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) Herculano Seixas, informa iha fulan janeiru to’o setembru, pasiente moras fuan ne’ebé mai halo konsulta iha kuidadu ambulatóriu iha ospitál hamutuk 7.570.
“Tuir dadus ne’ebé iha katak iha fulan janeiru to’o setembru, pasiente moras fuan mai konsulta iha kuidadu ambulatóriu HNGV hamutuk 7.570” Herculano Seixas ba TATOLI iha HNGV, ohin.
Nia dehan, pasiente sira ne’ebé mai konsulta moras fuan ne’e husi labarik moris mai to’o idade adultu 40 ba leten mak sofre moras ida-ne’e.
“Moras kardiaku ida-ne’e akontese ba labarik ne’e tanba moris mai ho fatór jenétiku hanesan moris mai ho mal formasaun fuan, signifika durante isin rua, inan ho problema jenétiku alimentasaun ladún di’ak, ran menus, la kontrola bebeik ka hetan infesaun ruma ne’ebé mak la trata didiak, bele mós hemu aimoruk arbiru no aimoruk ne’e rasik afeta la di’ak ba dezenvolvimentu bebé nian no ikus mai halo bebé nia faze dezenvolvimentu iha inan nia kanotak ne’e la kompletu, entaun labarik moris mai ho problema fuan”, nia konta.
Nia informa, ba ema-boot ho idade 40 no moras ne’ebé afeta barak ba sira mak moras arteria koroneriana ne’ebé nia forma klínika mak atakasaun fuan, anjina, falla kardiaku ka gagal jantung ho problema ritmu fuan ne’ebé médiku sira bele haree no halo konkluzaun ba sira.
“Husi pasiente sira-ne’e barak mak rekuperadu husi sira-nia saúde, ezemplu hanesan labarik ne’ebé moris mai ho mal formasaun kardiaka ida-ne’e ita opera sira fila ba uma depois fila fali mai di’ak ona no dezenvolve di’ak hanesan labarik ne’ebé mak saudavél”, nia esplika.
Nia haktuir, pasiente sira ne’ebé mak rematismu fuan, ida faze kaman ne’e médiku sira sona aimoruk antibiótiku kada fulan, barak husi ne’e, sira la komplika tanba sira-nia disiplina tratamentu ne’e di’ak, no balun ne’ebé mak hakat ona ba faze todan liu haruka ba rai liur, halo intervensaun troka válvula no tenke hasai sira-nia valvula troka fali ho válvula mekánika ka válvula biolójika nian.
“Nune’e mós kazu adultu sira barak mak falla kardiaku, ita haruka ba rai liur halo tiha revaskurizasaun liuhosi métodu tau kadeli ba fuan no sira ne’ebé mak maioria halo intervensaun ne’e rekopera hotu”, nia afirma.
Fasilidade ne’ebé mak daudaun iha HNGV mak atu hatene de’it pakote servisu kardiaku mínimu ne’ebé mak fahe ba kuidadu ambulatóriu ho internamentu.
“Saida mak ita halo iha kuidadu ambulatóriu, ita fó konsulta, ita halo eko kardiograma ka leno fuan no ita mós halo eletrokardiograma ne’e mak halo gravasaun ba fuan depois iha internamentu saida mak ita halo, ita atende pasiente ne’ebé mak mai ho kondisaun grave, ita estabiliza sira-nia kondisaun ida ne’ebé ho atakasaun fuan karik ita fó aimoruk para bele rekopera fila fali”, nia hateten.
Tanba ne’e, Governu tenke investe rasik iha sentru kardiaku ida ne’e, nune’e bele fó atendimentu ba populasaun sira.
“Entaun ita hanoin katak investimentu ba kondisaun sira-ne’e hotu iha Timor, ita bele redús gradualmente ba pasiente ba rai liur maibé la’os ida-ne’e de’it maibé ita bele salva moris, ita bele bele fó konfiansa di’ak liután ba povu kona-ba sistema nasionál saúde”, nia realsa.
Ho nune’e, loron mundiál kardiku ne’ebé monu iha loron 29 setembru ida ne’e ho tema uza fuan hatene fuan, entaun uza fuan ba vida tanba fuan nia papel mak atu halo manutensaun ba isin lolon.
“Ita-nia isin lolon labele funsiona sem konta ho fuan tanba ita uza fuan mak moris ho fuan ne’e hanesan orgaun ida ne’ebé nia kapasidade limitadu, ita tenke halo manutensaun ba fuan ne’e rasik. Entaun ita halo halo manutensaun mak labele fuma, labele hemu tua badidas halo ezersísiu fíziku, mínimu menutu 30 lorloron, han hahan ne’ebé mak saudavel hanesan aifuan, modo tahan no evita han hahan ne’ebé mak la saudavel hanesan mina barak no masin barak”, nia dehan.
Nia husu ba pasiente sira ne’ebé mak moras fuan tenke halo prevensaun sekundaria mak nafatin disiplina mai kontrola hemu aimoruk loroloron kada fulan, mai haosru doutór sira para haree sira-nia kondisaun no fila ba uma mós nafatin kontrola fator risku sira.
“Ha’u-nia mesajen ba ema hotu katak ita tenke konsiente katak ita-nia fuan ne’e importante ba ita-nia vida, kuidadu ita-nia fuan liuhosi prevensaun ba ita-nia istilu moris ne’ebé mak saudavel hanesan hadook aan husi sigaru, tua, han hahan ne’ebé mak saudavel no evita bokur”, nia konklui.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva
