Top

UNTL, MS no OMS lansa peskiza fatór risku ba moras lahada’et 

Reprezentante OMS, Arvind Mathur no Reitór UNTL, João Martins hafoin asina termu entrega ekipamentu hodi fasilita estudante UNTL sira hodi halo peskiza Fatór Risku Moras la Hada’et. Lansamentu ne’e hala’o iha sede suku Comoro, Dili, kinta (12/10/2023). Imajen Tatoli/António Daciparu

DILI, 12 outubru 2023 (TATOLI) – Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) hamutuk ho Minsiteriu Saúde (MS) no Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha Timor Leste halo lansamentu ba peskiza kona-ba fatór risku ba moras lahada’et iha territóriu nasionál.

“Ohin ita halo lansamentu ba peskiza fatór risku moras lahada’et sira, ida-ne’e importante tebes ba Ministériu Saúde tanba moras lahada’et sai preokupasaun mundiál inklui Timor-Leste”, Reitór UNTL, João Martins dehan iha nia diskursu hafoin halo lansamentu, iha Sede Suku Comoro, Postu Adminsitrativu Dom Aleixo, Munisípiu Dili.

Nia esplika, husi peskiza ida-ne’e tenke hatene loloos komunidade sira-nia prátika iha risku moris ne’ebé hafasil atu hetan moras lahada’et ida-ne’e.

“Ita presiza halo peskiza hodi bele hatene komunidade sira-nia prátika iha risku moris ne’ebé hafasil sira atu bele hetan moras lahada’et, entaun moras ida-ne’e ligadu ho ita-nia idade no mós ita-nia atitude moris lorloron, hanesan han hahan importadu sira, hemu tua no fuma. Ida-ne’e bele hetan risku lalais ba moras lahada’et”, nia informa.

Tanba ne’e, UNTL simu responsabilidade husi MS no mós OMS atu bele halao peskiza ida-ne’e durante loron 15.

“Ami agradese ba konfiansa ne’ebé mak MS no OMS fó atu halo peskiza ida-ne’e, peskiza ne’e sei ezekuta hosi enumeradór no mós pesoál saúde sira iha fasilidade saúde atu fó apoiu ka tulun ekipa hodi tun peskiza ba uma-kain sira ne’ebé mak selesionadu atu sai amostra ba peskiza ida-ne’e”, nia relata.

“Ita la kobre ema hothotu tanba ita iha limitasaun finanseira maibé ita hili amostra ne’ebé mak reprezenta. Hosi ne’e ba lider polítiku sira atu bele halo polítika ne’ebé mak di’ak hodi redús moras lahadaet iha ita-nia rain hodi evita pasiente sira ba rai-liur”, nia revela.

Iha fatin hanesan, Vise Minsitru Fortalesimentu Instituisionál Saúde, Jose dos Reis Mango, informa atividade peskzia ida-ne’e importante atu hetan nia konkluzaun no rekomendasaun sira husi rezultadu peskiza ba parte relevante sira.

“Bainhira sira konklui ona peskiza mak sira rekomenda ba ita atu hadia no saida mak ita presiza atu halo bazeia ba prioridade ne’ebé mak Ministériu Saúde iha”, Mango esplika.

Nune’e mós, reprezentante OMS iha Timor Leste Arvind Mathur, dehan peskiza ida-ne’e realiza tanba kolabora ho MS no UNTL. Asaun hosi peskiza ne’e, enumeradór sira sei ba kada uma-kain hodi rekolle dadus.

“Dahuluk ekipa enumeradór sira sei ba kada uma-kain hodi husu pergunta ba komunidade sira relasiona ho sira-nia moris ne’ebé liga ba moras lahada’et nian, hanesan fuma, hemu no han hahan ne’ebé la saudável inklui atitude sira ne’ebé mak iha”, Arvind Mathur esplika.

Daruak mak sukat poplasaun sira-nia todan, aas, ninia bokur iha kanotak no faze datoluk mak  teste ran, urina no tenke hatene ema ne’e iha kolestról iha nia isin lolon.

OMS apoiu atividade peskiza ida-ne’e liuhosi material no orsamentu rihun atus lima hodi fasilita  ba ema tékniku sira inklui sosa ekipamentu no mós karreta ne’ebé apoiu durante sira-nia peskiza iha terenu.

“Tarjetu ba peskiza ida-ne’e ba munisípiu hothotu ne’ebé mak iha hodi identifka ba unidade família ne’ebé ho idade 18 ba leten mak sai alvu ba peskiza”, nia konklui.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!