MS-OMS lansa fasilidade rastreiu no jestaun kankru serviks iha Baucau

DILI, 14 outubru 2023(TATOLI) – Ministériu Saúde (MS) no Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha Timor-Leste halo ona lansamentu ba fasilidade rastreiu no jestaun kankru serviks iha Hospitál Tirilolo Baucau.
“Ministériu Saúde hamutuk Organizasaun Mundiál Saúde iha Timor-Leste halo ona lansamentu ba fasilidade foun rastreiu/screening no jestaun kankru serviks iha ospitál Tirilolo Baucau. Husi Sentru ida-ne’e inklui mós Inspesaun Vizuál ho Asidu Asétiku (VIA), mákina kolposkopia no kapasidade atu performa prosedura Ablasaun Térmika/thermal ablation ba kankru estadu/faze sedu ba pre-kankru nian”, dehan iha nota ne’ebé TATOLI asesu, ohin.
Inspesaun Vizuál ho Asidu Asétiku (VIA) hanesan ezaminasaun simples no la invazivu ba serviks, ezaminasaun ne’e halo ho kuidadu/expertu husi profisionál saúde hafoin aplika ásiku asétiku. Se karik iha suspeitu ba pre-kankru ka lezaun kankru, profisionál saúde sei rekomenda atu halo prosedura kolposkopia.
Estabelesimentu fatin foun ida-ne’e sai hanesan fatin daruak iha Timor-Leste ne’ebé fornese fasilidade rastreiu/screening no jestaun ba kankru serviks nian.
Rekorda kata sentru dahuluk estabelese ona iha Hospitál Nasionál Guido Valadares iha Maiu 2022. Hahú kedas husi ninia estabelesimentu, sentru kolposkopia iha HNGV fornese ona atendimentu rastreiu/screening ba feto hamutuk 320 no halo kolposkopia ka leno ba feto hamutuk 20-resin.
Kankru serviks ne’e bele prevene no bele kura se karik ita detekta sedu no halo tratamentu própriu. Maske nune’e, ida-ne’e nafatin sai hanesan kankru ne’ebé komun no oho ona feto barak iha mundu inklui Timor-Leste.
Iha estimasaun katak kada tinan kazu kankru serviks 10 sempre akontese ba feto 100,000 no feto 6 husi feto 100,000 mate tanba kankru serviks. Ida-ne’e mós hatudu mai ita katak maizumenus 60% husi kazu sira ne’ebé diagnosa ona konsidera hanesan kazu avansadu.
OMS durante ne’e serviu ativu tebes ho MS iha Timor-Leste hodi hadiak saúde no bem estár feto sira nian no família no haforsa diagnosa iha komunidade.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva

