DILI, 20 dezembru 2023 (TATOLI)–Liurai Japaun, Naruhito, fó hanoin ba Xefe Estadu no Xefe Governu Asiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés) atu mantein pás, moris sosiál nu’udar xave ba susesu atu reforsa ekonomia no dezenvolvimentu iha nasaun membru ASEAN tomak.
Liurai Japaun akompaña ho espoza, Masako Akishino no oan mane Mahkota Kiko, hato’o mensajen ne’e durante simu vizita no enkontru ho Xefe Estadu no Xefe Governu ASEAN, inklui Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, iha Palásiu Imperiór Tokyo, Japaun.
“Liurai Japaun agradese tebes ba partisipasaun líder ASEAN iha simeira komemorativa ba tinan 50 amizade no kooperasaun ASEAN-Japaun atu hametin vizaun no relasaun ‘Heart to Heart’ ka Hosi Fuan ba Fuan, entre ASEAN-Japaun hodi hamosu deklarasaun konjunta ‘Hamutuk’ ho vizaun foun ida, ba futuru ida ho ninia planu implementasaun ne’ebé inklui kooperasaun konkreta iha área no setór oin-oin,” Liurai Japaun hateten, hanesan sita hosi nota ne’ebé Agência Tatoli asesu, kuarta ne’e.
Notísia relevante : Xanana kompromete nu’udar observadór Timor-Leste sei hakruk ba prinsípiu ASEAN
Ba ida-ne’e, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão sente onradu tebes reprezenta povu no nasaun Timor-Leste no nasaun membru ASEAN tomak bele hasoru Liurai Naruhito ho Espoza Masako ne’ebé deklara apoia adezaun Timor-Leste ba ASEAN.
“Lori povu Timor-Leste nia naran hato’o obrogadu wain ho sentimentu gratidaun, ba jenerojidade Liurai Naruhito nian ba povu Timor-Leste nia amizade entre povu Japaun no Timor-Leste desde ukun-an to’o ohin loron no apoia nafatin Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN, no hametin di’ak liután kooperasaun ne’ebé iha hodi dudu parseria estratéjiku iha futuru no manifesta nia konfiansa promove kultura iha sosiedade,” Xanana tenik.
Iha fatin hanesan, Primeiru-Ministru Japaun, Kishida Fumio, kompromete atu reforsa kooperasaun ekonómika solida ho nasaun sira iha Sudeste Aziátika, liuhosi dezenvolvimentu teknolójiku no kooperasaun resiprosidade.
Iha eventu asosiadu tinan 50 kooperasaun ASEAN-Japaun, Xefe Governu Japaun, Kishida Fumio destaka nesesiade kooperasaun ho baze ba konfiansa entre Tokyo ho nasaun sira seluk iha ASEAN no refere mós ba vizita iha Filipina no Malázia, ne’ebé simboliza interese ba kooperasaun ho nasaun sira iha rejiaun.
Tokyo hakarak kooperasaun ne’ebé ho baze konfiansa hodi projeta ba futuru prósperu no aponta importansia harii rede komérsiu ne’ebé bele hateke ba tinan 50 mai.
Kooperasaun ne’ebé Japaun no nasaun sira iha ASEAN planeia atu estabelese mak dekabonizasaun, dezenvolvimentu ekonómiku no defeza enerjétika, luta ba rezolusaun problema sosiál no kria inovasaun.
Setór seluk ne’ebé Tokyo hakarak fortalese mak kooperasaun emprezariál, hodi reforsa kolaborasaun no kria rede komersiu ne’ebé solida iha futuru.
“Japaun deside apoia kriasaun negósiu hanesan pioneiru ba kolaborasaun ASEAN-Japaun. Ha’u espera katak, ho diskusaun ba koperasaun hodi kria inovasaun ne’ebé bele lori ba futuru”, Xefe Governu Japaun tenik.
Simeira ASEAN-Japaun ne’e úniku Primeiru-Ministru Myanmar de’it mak la partisipa, maibé Estadu membru ASEAN buka rezolve konflitu no krize polítika militár iha Myanmar atu implementa konsensu ‘five-point consensus’ (P5) hodi restaura hikas orden demokrátiku.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina




