DILI, 22 maiu 2024 (TATOLI)– Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, kuarta ne’e, fó posse ba Embaixadór foun Timor-Leste nain bá Malázia no Vietnam, iha Palásiu Prezidensiál Bairru-Pite Dili.
Embaixadór Estraordináriu no Plenipotensiáriu Repúblika Demokratika Timor-Leste nian bá Malázia, Lisualdo Gaspar no Embaixadór bá Vietname ho mandatu tinan tolu husi tinan 2024 to’o 2026.
“Sira na’in rua nomeadu tanba iha esperiénsia no kompeténsia, hanesan Embaixadór Lisualdo tanba nia kareira diplomátika iha MNEK durante tinan 20-resin ona, matenek servisu di’ak no Embaixadór João Pereira servisu tinan barak ho Nasaun Unida, servisu iha Palásiu Prezidensiál besik tinan rua, entaun ha’u konsulta ho parte hotu iha Governu aseita mak ohin ha’u fó pose ba sira na’in rua,” Xefe Estadu hatete ba Jornalista sira hafoin ramata posse referidu.

Embaixadór na’in-rua ne’e asume kargu diplomata Timor-Leste nian iha nasaun rua ne’ebé importante Malázia no Vietnam ne’ebé kle’ur ona sai belun di’ak ho Timor-Leste.
Biban ne’e, Xefe Estadu husu ba sira na’in-rua atu servisu maka’as, servisu ho disiplina, onestidade, pontualidade hodi promove Timor-Leste nia naran iha nasaun rua ne’e.
“Promove investimentu, dada investór sira mai no seluk tan ne’ebé ita nia nasaun presiza.”
Relasaun bilaterál ne’ebé forte no amigavel ne’ebé Timor-Leste estabelese ho Malázia no Vietnam, ne’ebé harii ho respeitu no kooperasaun ba malu dezde independénsia iha 2002.
Xefe Estadu hato’o agradesimentu ba apoia dedikadu husi Malázia mai Timor-Leste dezde independénsia, inklui kontribuisaun ba misaun manutensaun ba pás, fasilita ligasaun aereu durante pandemia COVID-19, no organiza misaun diplomátika dahuluk Timor-Leste nian iha rai-li’ur.
Enkuantu , Timor-Leste no Vietnam asina tiha ona akordu enkuadramentu kona-ba tékniku, kooperasaun ekonómika no komérsiu, negosiasaun sira la’o hela ba akordu adisionál sira kona-ba servisu aereu, protesaun ba investimentu, no seguransa ai-han.
“Hau iha konfiansa tomak katak Embaixadór Gaspar no Pereira sei reprezenta interese ita-nia nasaun nian no sei hametin liután lasu amizade no kooperasaun entre Timor-Leste ho Malázia no Vietnam respetivamente,” Prezidente Horta afirma.
Prezidente dezeju susesu ba Embaixadór foun sira atu hametin liután relasaun ho parseiru rejionál importante sira no halo promosaun ba interese sira Timor-Leste nian iha rai-li’ur.
Iha fatin hanesan, Embaixadór foun ba Malázia, Lisualdo Gaspar, hatete ho onra bo’ot tanba hetan fiar husi Estadu Timor-Leste hodi ba hala’o kna’ar diplomata iha Malázia.
“Ba ha’u nu’udar diplomata kareira ida, responsabilidade mak oinsa atu servi ita nia nasaun. Agradese ba konfiansa tomak Prezidente Repúblika fó mai ha’u,” Embaixadór ne’e katak.

Tuir Embaixadór foun ne’e, Malázia importante tebes mai Timor-Leste tanba Governu ho Povu Malázia apoiu Timor-Leste iha kedan tempu difisíl to’o ohin loron.
“Iha tinan 1999 Governu Malázia haruka sira nia militár no Polisia mai hodi restaura estabilidade iha Timor-Leste. Iha 2006 bainhira ita hasoru krize interna Malázia haruka tan sira nia militar mai fó apoiu seguransa ba ita. Iha tinan 2003 ita komesa loke embaxada iha fatin-fatin Governu Malázia ofrese rai ho gratuita ba Estadu Timor-Leste atu loke nia Embaxada, sira mós fó tan osan atu estabelese ita nia embaxada, durante Covid-19 mós Governu Malázia mós koopera ho ita hodi apoiu ita,” nia haktuir.
Tanba ne’e, durante hala’o servisu diplomata iha Malázia sei buka negósia ho Governu Malázia atu apoiu Timor-Leste nia dezenvolvimentu iha área oioin ne’ebé Timor-Leste presiza.
Iha sorin seluk, Embaixadór foun ba Vietnam, João Pereira, afirma, hanesan kna’ar todan ida ne’ebé tula iha kaba’as maibé prontu kumpre hodi promove Timor-Leste nia naran iha Vietnam no dada investór mai investe iha Timor-Leste.
“Ha’u sei kumpre no ezekuta servisu hotu ho di’ak, sei halo negósia ho Governu Vietnam, nune’e bele apoia ita nia dezenvolvimentu, oinsa bele dada investór sira mai investe iha nasaun ne’e atu hamoris liutan ita nia ekonomia,” nia konklui.
Lisualdo Gaspar hanesan Diplomata ida-ne’ebé iha esperiénsia liu dékada rua, Embaixadór ne’e servisu iha kargu seniór oin-oin iha Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun dezde 2001, inklui kargu sira hanesan Embaixadór Nova Zelándia, Ministru Konselleiru iha Jakarta, no Sekretáriu Segundu iha Canberra.
Enkuantu, Embaixadór João Pereira hetan pose nu’udar Embaixadór Estraordináriu no Plenipotensiáriu Repúblika Demokratika Timor-Leste nian ba Repúblika Sosialista Vietnam. Embaixadór Pereira lori esperiénsia ne’ebé luan husi servisu ba Nasaun Unida no Governu Timor-Leste iha governasaun, administrasaun públika no edukasaun. Mais resentemente nia servisu nu’udar asesor ba Prezidente iha asuntu Relasaun Internasionál husi 2022-2024.
Jornalista: Hortencio Sanchez
Editór : Florencio Miranda Ximenes




