DILI, 09 Setembru 2025 (TATOLI)—Plan Internasional ho liña ministeriál hanesan Minisériu Edukasaun (ME), Ministériu Juventude Desportu Arte no Kultura (MJDAK), Ministeriu Saúde (MS) no Sekretaria Estadu Igualdade (SEI), realiza meza redonda kona-ba saúde reprodutiva iha Timor-Leste.
Ministériu Juventude Desportu Arte no Kultura (MJDAK), Nélio Isaac Sarmento, hateten daudaun ne’e joven barak mak seidauk iha koñesementu ba saúde reprodutiva ho nune’e Governu nia prezensa atu fó hanoin ba sira.
“Saúde reprodutiva hanesan problema sosial ida, entaun asuntu sira-ne’ebé ohin ita ko’alia ne’e hodi ativa liutan iha komunikasaun iha lina ministeriál no instituisaun relevante sira-ne’ebé ko’alia kona-ba saúde reprodutiva ne’e rasik iha ita-nia rain,” Nelyo Isasc informa ba jornalista sira iha Timor Plaza, ohin.
Nia haktuir, iha diskusaun ne’e foka liu ba planeamentu familiár (keluarga berencana) ba ida-ne’ebe kaben ona maibé seidauk ba jovem sira, atu nune’e bele halo prevensaun ba moras hada’et no mós kaben sedu.
“Preokupasaun joven sira-nian kona-ba planeamentu familiár ne’e ba de’it ida-ne’ebe kaben ona serake laiha ba joven sira. Entaun, halo diskusaun ida-ne’e atu fó hanoin ba Governu oinsá mak bele haree asuntu ida-ne’e,” nia hateten.
Iha fatin hanesan, Diretora Jerál Prestasaun Saúde iha Ministériu Saúde, Elizabeth Leto Mau, hateten durante nee Ministériu Saúde iha ona planeamentu familiár liga ba kazál sira, tanba ho razaun halo mós konsultasaun ho parte interessada hotu.
”Dahuluk ha’u koalia politika MS nian katak, daudaun ne’e halo mós sensibilizasaun ba saúde reprodutiva tanba ihá sentru saúde hotu no ita mós hamutuk ho liña ministeriál atu haforsa implementasaun saúde reprodutiva né iha komunidade no eskola sira, nune’e foinsa’e sira komprende di’ak kona-ba saúde reprodutiva,” Elisabeth informa.
Koordenadora Saúde Reprodutiva iha PLAN Internasional, Joaninha Vitória Ximenes, hateten iha eventu ida ohin nia ne’e atu ko’alia koana-ba implementasaun planeamentu familiár ne’ebé mak Ministériu Saúde implementa ona iha Timor-Leste.
“Ami servisu hamutuk ho organizasaun sosiedade sivil sira, despois ami halo diskusaun no konsultasaun ba atividade sira-ne’ebe halo iha munisípiu sira. Ami nota katak planeamentu familiár ne’ebé implementa ona ne’e sei hasoru dezafiu barak loos. Husi ne’e, iha mós lakuna balun seidauk fó dalan ba joven sira atu asesu ba servisu saúde reprodutiva tanba politika ne’e foku de’it ba kazál sira,” nia dehan.
Nia subliña, hafoin meza redonda ne’e sei hato’o ezbosu ba Governu atu tau atensaun ba planeamentu familiar, hodi nune’e joven sira prevene isin-rua sedu no moras hada’et sira.
“Ami halo ona peskiza ba kaben sedu iha munisípiu neen (6) hanesan Manufahi, Baukau, Bobonaru, Ainaru, Aileu no Dili ho populasaun hamutuk 1.400-resin,” nia hateten.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes




