Top

Tribunál kondena Antigu Enkaregadu Jenebra Francisco Maukura ho prizaun tinan-ida

Edifísiu Tribunál Primeira Instánsia Dili. Imajen TATOLI/António Daciparu

DILI, 15 Dezembru 2025 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primera Instánsia Dili (TJPID) liuhusi leitura akordaun husi Juíz Ivan Patrocínio Suritai, Segunda ne’e, kondena Arguidu Enkarregadu Negósiu Timor-Leste ba Jenebra, Francisco Deonísio Fernandes ‘Maukura’ ho pena prizaun tinan-ida, suspende ba tinan-ida tanba iha faktu balun provadu katak arguidu envolve duni krime ne’ebé Ministériu Públiku (MP) imputa ba nia.

Tribunál Koletiva foti desizaun ne’e hafoin rona deklarasaun husi arguidu no sasin sira ne’ebé arrola mai MP inklui parte Defeza nian.

Tribunál mós deside katak Estadu iha obrigasaun atu reembolsa fali arguidu nia osan ho montante $164.000, tanba antes ne’e arguidu deklara katak devolve ona ba Estadu.

Enkuantu hodi hatan ba desizaun ne’e, Defeza husi arguidu, Defensór Públiku José Maria Guterres deklara katak, momentu ne’ebá situasaun COVID-19, orsamentu haruka ba tarde afeta ba serbisu sira. Tanba ne’e maka arguidu foti osan operasionál hodi uza ba nesesidade loroloron.

Defeza konsidera katak, arguidu nia aktu la priense ba krime pekulatu ne’ebé MP akuza, tanba intensaun atu foti osan laiha.

Notísia relevante : Tribunál adia desizaun ba Antigu Enkarregadu Jenebra Francisco Maukura

Defeza mós deklara, osan ne’ebé halo empréstimu ne’e, momentu ne’ebá banhira Estadu halo transferénsia osan ba enkarregadu, arguidu devolve kedan osan ne’ebé empresta no devolve osan liu tiha osan ne’ebé nia foti, inklui arguidu nia osan privadu balun devolve hotu.

Tanba ne’e, Defeza konsidera arguidu nia aktu la priense ba krime ne’ebé iha.

Defeza José Guterres hateten, desizaun ne’ebé Tribunál foti ba nia asistidu ne’e justu no hanesan Defeza nia sei la halo tan rekursu.

Akuzasaun

Tuir akuzasaun, arguidu Francisco Deonísio Fernandes ‘Maukura’ nu’udar Enkarregadu ba Timor- Leste nia Misaun iha Embaixada Jenebra, arguidu asume kargu referidu desde tinan 2019 to’o 2021 ho nia knaar promove relasaun kooperasaun ho Estadu ou organizasaun internasionál sira, proteje interese Estadu ho nia sidadaun sira, halo jestaun ba administrasaun no finansa iha Jenebra-Swisa.

Hanesan Enkarregadu, arguidu mós iha direitu hanesan ho Embaixadór sira, nomeadamente direitu ba subsídiu ba vida ho totál $17.250,08 + saláriu nível 6 ho montante $430, nune’e totál kada fulan, arguidu simu $17.680.08, maibé subsídiu ba vida halo transferénsia ba nesesidade fulan-neen nian no tinan-ida halo transferénsia dala-rua.

Embaixada Jenebra iha konta bankária rua, konta ida ho kurs Dolar Amerikanu (USD), enkuantu konta seluk ho Kurs Swisa nian/Franco suíço (CHF) ne’ebé husi konta rua ne’e, konta Franco suíça maka uza Visa CARD no Visa Card refere, arguidu maka uza hodi halo levantamentu ba nesesidade Embaixada nian.

Iha inísiu tinan 2019, Ministériu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun liuhusi nia Diresaun Finansa prosede transférensia ho montante $145.000 ba konta Embaixada Jenebra ho númeru 02790029823860A no orsamentu referidu ba kategoria bens no servisu, enkuantu ba kapitál menór halo transferénsia ho montante $11.000.

Katak saldo inisiál ba Janeiru 2019 ho montante $15.096,23, nune’e totál transferénsia + saldo inisiál iha konta Embaixada Jenebra ho totál $307.069,23.

Konforme relatóriu ezekusaun orsamentu ba tinan fiskál 2019 nian iha Jenebra ho totál $170.719,58, nune’e nia restu ka saldo iha $31.120 no totál osan $136. 376,65, maibé realidade hela de’it $87.187,57 no $53.189,08 arguidu uza ba nia interrese pesoál.

Tuir mai iha inísiu tinan 2020, efetua transferénsia ho montante $59.311 ba konta Embaixada Jenebra nian ho numeru 02790029823860A no orsamentu referidu ba kategoria bens no servisu, nune’e montante husi transferénsia + saldo reziduál ba tinan 2019 ho montante totál 142.046,31.

Bazeia ba relatóriu ezekusaun ba tinan fiskál 2020 ho totál $178.432,12 nune’e orsamentu ne’ebé arguidu utiliza ba privadu iha tinan 2019 ho valór $53.189,08 + transferénsia tinan 2020 ho valór $142.734,78 hamutuk ho totál $196.135,40, husi totál ne’e, ezekusaun ba tinan 2020 ho valór $178.432,12 по tuir loos sei iha saldo $17.728,58 maibé realidade hela de’it osan ho montante $25,30.

Iha tinan 2021, Embaixada Jenebra hetan transferénsia osan ho valór $178,000 ne’ebé fahe ba kategoria 3 maka hanesan ba bens servisu ho montante $. 103,000, renda no propriedade ho montante $20.000 no kapitál menór ho valór $55.000.

Tuir relatóriu Ezekusaun ba tinan fiskal 2021 ho montante $118.466,54, nune’e osan ne’ebé arguidu uza ba privadu $17.728,58 + transferénsia $178.000, ezekusaun $118.466,54.

Relasiona ho levantamentu sira efetuadu husi arguidu ba uza privadu ba períodu tinan 2019-2021, aleinde arguidu rasik restitui montante balu, husi parte Ministériu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun mós diretamente ko’a arguidu nia subsídiu ba vida hodi rekoopera totál ba prejuizu ne’ebé Estadu sofre.

Konsekuénsla nessesariamente husi arguidu nia konduta sira hanesan deskreve iha leten, hamosu prejuízu ba Estadu maibé husi prejuízu sira ne’e, arguidu restitui tiha ona ba Estadu nu’udar sirkunstánsia ba atenuasaun estraordinaria, tuir termus iha artigu 56 numeru 1 ho numeru 2 aliñ c Kódigu Penál.

Tanba ne’e, MP Konstitui arguidu FDF nu’udar auór materiál ho forma konsumada ba krime pekulatu, previstu no punidu tuir artigu 82 numeru 1 husi Lei n 7/2020 de 26 Agostu.

Prosesu julgamentu ne’e prezide husi Juíz Kolektivu, Ivan Patrocínio Suritai, Zulmira Auxiladora, Argentino Nunes, MP reprezenta husi Prokuradór João Marques, arguidu hetan asisténsia legál husi Defensór Públiku José Maria Guterres.

Jornalista     : Natalino Costa

Editora         : Julia Chatarina

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!