DILI, 14 Janeiru 2026 (TATOLI) – Timor-Leste rejista défisit komersiál millaun $66,7 iha Novembru 2025, ne’ebé rezulta husi importasaun ho valór millaun $75,44 no esportasaun ho de’it millaun $8,7. Dadus ne’e hatudu país nia dependénsia maka’as ba produtu importadu.
Tuir Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste (INE-TL), iha relatóriu mensál Estatístika Komérsiu Esternu nasaun nian ba fulan-Novembru 2025, importasaun ho valór millaun $75,44, ne’ebé $75.294.750 korresponde ba sasán no millaun $147,2 ba importasaun la’ós sasán ne’ebé la klasifika hanesan komérsiu. Ida-ne’e refere ba produtu sira destina ba embaixada sira, forsa internasionál, no misaun Nasaun Unida nian.
Iha perídou hanesan, valór esportasaun Timor-Leste nian atinje $8.736.603, ne’ebé mai husi reesportasaun ho valór millaun $720,7 no esportasaun millaun $8.
Tuir relatóriu ne’e, kategoria sasán intermédiu domina importasaun sira, ho folin millaun $33,6 no volume kilógrama millaun 63,55. Tuir mak sasán sira konsumu nian, ne’ebé rejista millaun $29, ho kuaze kilógrama millaun 30.
Importasaun ba bens kapitál nian hamutuk millaun $8,4, enkuantu kategoria sasán seluk rejista millaun $3,9. Iha totál, importasaun sasán atinje millaun $75, ho volume globál kilógrama millaun 96,6.
Relasiona ho esportasaun, kafé nafatin hanesan produtu prinsipál nasaun nian, ho folin millaun $7,4, no volume superiór tonelada rihun ida, inklui kafé kulit-mean, matak no uut.
Indonézia sai hanesan destinu prinsipál ba esportasaun kafé, ho valór millaun $1,8, tuir mak Austrália ho millaun $1,7, Estadu Unidu Amérika millaun $1,3, Japaun millaun $1 no Xina rihun $762, inklui mós nasaun sira hanesan Ukránia, Koreia Súl, Singapura, Polónia, Senegál no Nova Zelándia.
Iha parte importasaun nian, Indonézia nu’udar prinsipál país fornesedór, ho millaun $26, tuir Xina ho millaun $13,3, Taiwan millaun $9, Malázia no Índia millaun $3-resin kada país. Timor-Leste mós importa produtu husi nasaun sira iha Ázia, Europa, Amérika, Áfrika, no Oseánia.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliada
