DILI, 01 Abríl 2026 (TATOLI)-Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Fernanda Lay, aseita atu halakon tiha Konselu Konsultivu Fundu Petrolíferu (KKFP).
Deklarasaun ne’e fó sai iha audiénsia públika ho Komisaun D ne’ebé trata Asuntu Ekonomia no Dezenvolvimentu hodi fó opiniaun kona-ba projetu lei númeru 12/VI(3a)-Extingue KKFP no prosede alterasaun datoluk lei númeru 9/2005, loron 03 Agostu, kona-ba Fundu Petrolíferu no alterasaun daruak Lei númeru 12/2017, loron 24 Maiu, Lei Organizasaun no Funsionamentu Administrasaun Parlamentár.
Nia dehan Lei Fundu Petrolíferu aprova iha 2005 ne’ebé iha Kámara Konta mós seidauk eziste, nune’e momentu ne’ebá seidauk iha instituisaun kontrolu liga ho transparénsia jestaun Fundu Petróleu. Maibé, intensaun Lei Fundu Petrolíferu iha implementasaun iha defisiénsia barak tanba sira-nia organizasaun boot liu komisaun permanente espesializadu sira ho kondisaun ne’e iha tinan 2023 hadi’a tiha KKFP ne’e tama iha Sekretariu Parlamentu nia okos.
“Lei intensaun ho di’ak, maibé implementasaun la’o ladún di’ak, ho razaun ne’e atu diminui kustu iha Parlamentu, ami halakon tiha ida-ne’e, más integra iha instituisaun ne’ebé agora iha, ne’ebé hanoin transparénsia sei nafatin iha”, nia hateten.
Nia sujere mezmu halakon tiha KKFP, maibé alterasaun ne’e bele tau konsulta ho eis-titulár sira bele kria mekanizmu iha audisaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) hodi rona sira no bele rekruta peritu balun atu nia bele haree.
Tanba Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés) komisaun investimentu iha fundu, inklui deputadu sira mós iha órgaun kontrolu.
Prezidente Komisaun D, Ricardo Baptista, hateten aprezenta projetu lei ne’e ho razaun durante ne’e KKFP ninia funsionamentu la efetivu no tuir lei membru sira iha KKFP nia laran mak eis-titulár sira, maibé durante ne’e hahú husi funsaun to’o agora laiha ema sira-ne’e no delega fali sira-nia reprezentante.
Lembra katak KKFP nia papél mak atu halo avaliasaun períodika no fó pareser tékniku ba Parlamentu no Governu kona-ba Rendimentu Sustentavel Estimadu (RSE) no utilizasaun Fundu Petrolíferu.
Notísia relevante: Lao Hamutuk rekomenda reforma institusionál ba KKFP hodi hala’o knaar ho efetividade
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




