DILI, 15 Abríl (TATOLI)—Ekipa verifikasaun identifika iha ema na’in-88 mak indísiu falsifika dadus veteranu, durante prosesu atribuisaun fixa pagamentu.
“Iha pagamentu, ita deskobre irregularidade ou iha indísiu ba falsifikasaun hamutuk ema na’in-88, husi dadus 15.000-resin. Tanba nia mai ne’e lahó dokumentu ne’ebé prova katak, nia ne’e iha relasaun família. Entaun, ami tenke hapara no husik ami hodi hein prosesu,” dehan Ministru,” Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Gil da Costa Monteiro ‘Oan-Soru’, hato’o ba jornalista sira iha Palásiu Governu, Kuarta ne’e.
Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN) administrativamente hapara kedas ema na’in-88 nia pensaun no jurídikamente nia prosesu kontinua bá oin, katak tenke submete bá prosesu judisiál.
Enkuantu, pagamentu pensaun veteranu ba benefisiáriu hamutuk 15.697 ne’ebé hahú iha loron 15 Dezembru 2025 konklui ona iha loron 27 Marsu 2026, nune’e iha fulan oin kontinua pagamentu faze daruak.
“Maibé, karik mak sira bá halo levantamentu osan iha banku mak demora, ne’e kestaun banku nian, la’ós ho ministériu. Maibé, ein-prinsípiu atu dehan veteranu $15.000-resin ne’ebé mak hahú prosesu iha 15 Dezembru 2025 ne’e hotu ona,” Oan-Soru, katak.
Pagamentu faze daruak sei hala’o iha loron 27 Abríl 2026 ba benefisiáriu hamutuk 3.391, ne’ebé rejistadu iha Diresaun Nasionál Pensaun no Subvensaun nia sistema baze dadus.
Husi númeru ne’e kompostu husi Munisípiu Aileu 210, Ainaru 229, Baukau 321, Bobonaro 242, Kovalima 238, Dili 764, Ermera 283, Lautein 193, Likisá 212, Manatutu 127, Manufahi 176, Oekusi 9, Vikeke 152, no fora husi Timor-Leste hamutuk na’in-19.
Notísia relevante : Pagamentu faze daruak ba kombatente nasionál realiza iha 27 Abríl
Sira ne’ebé sei simu kada fulan hamutuk 1.274, kompostu husi pensaun pensaun sobrevivénsia, pensaun subsisténsia ho pensaun espesiál reforma nian, sira-ne’ebé simu dala ida de’it ne’e prestasaun pekuniária únika mak 3a7 hamutuk 870, no sira ne’ebé atu simu apoiu finanseiru úniku rihun $10, simu dala-ida de’it hamutuk 1.247.
“Daudaun ami halo ona preparasaun ba pagamentu bá segunda faze ne’e iha fulan ida ne’e duni, sei hahú iha dia 27 de abríl,” nia katak.
Kona-ba mekanizmu atendimentu nian hodi atribui fixa pagamentu ne’e tenke liuhusi dalan-ida de’it katak, benefisiáriu hotu-hotu ne’ebé atu foti sira-nia osan ka sira-ninia inan-aman ninia pensaun, tenke mai hotu iha diresaun nasionál pensaun no subvensaun hodi atualiza dadus iha sistema. Mekanizmu ida-ne’e halo hodi evita falsifikasaun no asegura katak, osan ne’ebé Estadu no Governu atu atribui, tenke bá duni ema ne’ebé loos.
Biban ne’e, Ministru Oan-Soru apela ba benefisiáriu 3.391 ne’ebé atu foti fixa pagamentu iha 27 Abríl ne’e, tenke la’o tuir oráriu ne’ebé mak estabelese ona tuir kada munisipiu, hodi nune’e evita ema sena-malu (engarafeamentu).
Aileu 27 Abríl 2026, Ainaru 28 Abríl 2026, Baucau 28 to’o 30 Abríl 2026, Bobonaru 01 Maiu 2026, Kovalima 04 Maiu 2026, Dili 05 to’o 07 Maiu 2026, Ermera 08 Maiu 2026, Lautein 11 Maiu 2026, Likisá 12 Maiu 2026, Manatuto 13 Maiu 2026, Manufahi 14 Maiu 2026, Oecussi 15 Maiu 2026, Vikeke 18 Maiu 2026, Sira ne’ebé fosa hosi Timor-Leste hahú iha loron 19 Maiu 2026.
Aleinde ne’e, dadus reklamasaun no kontestasaun ne’ebé oras ne’e seidauk finaliza no iha hela prosesu desizaun nian hamutuk 61.711. Dadus hirak ne’e mai hosi rejistu dahuluk 2003 to’o 2005 no rejistu daruak 2009.
Atu solusiona dadus reklamadu no kontestadu hirak-ne’e, maka iha 30 Setembru to’o 30 Outubru 2025 liubá, Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál liuhusi Komisáriu sira no Estrutura Konsellu Munisipál Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál inklui kuadru rezisténsia nian iha munisípiu hotu-hotu.
“Foin lalais ami hala’o tiha ona enkontru ho Konsellu Kombatente, iha fulan-Maiu nia laran mak ami sei rezolve fali situasaun ida-ne’e. Maibé, karik, perguntas dehan, bainhira mak konklui, lae, ha’u la koalia kona-bá konklui, ha’u dehan, hahú iha Maiu bá oin ami sei haree fila-fali dadus rihun 61-resin ne’e,” nia katak.
Tuir dadus, pagamentu pensaun ba veteranus husi tinan 2008 to’o 2026, Governu selu ona ba ema hamutuk 44.671 ho kategória Pensaun Sobrevivénsia, Pensaun Subsisténsia ho Pensaun Espesiál Reforma. Enkuantu, sira-ne’ebé simu Pensaun ho kategoria Prestasaun Pekuniária Únika iha 3a7 hamutuk 25.504, no Sira ne’ebé simu pensaun iha kategória Apoiu Finanseiru Úniku $10 ne’ebé simu dala-ida de’it hamutuk 798.
Jornalista : Osória Marques
Editora : Julia Chatarina
