UNTL sei rekruta dosente foun na’in-100 atu substitui dosente reformadu

DILI, 17 Novembru 2026 (TATOLI)—Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) planeia rekruta dosente foun na’in-100 iha tinan 2026 atu substitui dosente sira-ne’ebé atinje ona idade reforma, hodi asegura kontinuidade prosesu ensinu no aprendizajen ba estudante sira iha universidade ne’e.
Reitór UNTL, Juviano António da Costa, informa katak rekrutamentu ne’e sei inklui Fakuldade Edukasaun, Fakuldade Ekonomia, Fakuldade Siénsia Sosiál no fakuldade sira seluk.
Nia esplika katak, iha UNTL, liuliu iha Fakuldade Edukasaun, iha dosente barak ne’ebé atinje ona idade reforma, inklui profesór sira-ne’ebé hanorin Lian Portugés. Situasaun hanesan ne’e mós akontese iha fakuldade sira seluk, inklui iha área funsionáriu administrativu.
“Tanba ne’e, ami-nia planu iha tinan ne’e atu rekruta tan dosente foun na’in-100 hodi substitui dosente sira-ne’ebé atinje ona idade reforma. Dosente kontratadu sira-ne’ebé durante tinan barak dedika an hodi hanorin estudante mós sei tuir teste atu sai dosente permanente,” Reitór Juviano António da Costa hateten ba jornalista sira iha Kampus Sentrál UNTL, Tersa ne’e.
Nia hatutan katak daudaun ne’e UNTL hala’o hela preparasaun atu identifika dosente sira iha kada fakuldade no departamentu ne’ebé atinje ona idade reforma, hodi organiza prosesu substituisaun tuir regra no regulamentu ne’ebé vigora.
Reitór ne’e mós subliña katak, tuir regra Komisaun Funsaun Públika (KFP), funsionáriu públiku ne’ebé atinje ona idade reforma tenke hapara sira-nia servisu, inklui dosente permanente, tanba ema hotu tenke kumpre lei no regulamentu ne’ebé vigora.
“Ho nune’e, ami sei prepara dosente joven sira-ne’ebé agora servisu hanesan dosente kontratadu atu substitui dosente sira-ne’ebé atinje ona idade reforma. Aleinde ne’e, ami sei rekruta tan dosente foun na’in-100 atu garante katak estudante sira bele kontinua hetan prosesu aprendizajen di’ak iha sala-aula,” nia esplika.
Lideransa másimu UNTL ne’e mós relata katak universidade iha dosente kontratadu barak ne’ebé durante tinan naruk dedika sira-nia an hodi hanorin estudante no kontribui ba dezenvolvimentu universidade.
Nia afirma katak rekrutamentu dosente kontratadu ba estatutu permanente importante atu asegura sustentabilidade no kontinuidade prosesu ensinu no aprendizajen iha universidade ne’e.
Entretantu, kona-ba númeru ezatu dosente sira-ne’ebé atinje ona idade reforma, Reitór Juviano António da Costa dehan katak ekipa UNTL sei halo hela identifikasaun, tanba to’o agora seidauk iha dadus finál.
Nia hein katak Administrasaun Jerál UNTL bele kompleta rekolla dadus kona-ba dosente sira-ne’ebé atinje ona idade reforma no aprezenta ba Reitoria, atubele fó informasaun klara ba públiku.
Kontestu
Antes ne’e, iha 05 Juñu 2024, Reitór UNTL João Martins rekoñese katak universidade ne’e enfrenta menus dosente iha fakuldade balun, inklui Fakuldade Medisina, Agrikultura no Saúde Animál, Floresta no Peska, no Enjeñaria, Siénsia no Teknolojia.
Nia mós esplika katak rekrutamentu dosente presiza hetan aprovasaun husi Komisaun Funsaun Públika (KFP) no Governu, no UNTL iha tempu ne’ebá uza dosente kontratadu atu prenxe hela vaga ne’ebé mamuk.
Enkuantu, iha 29 Setembru 2026, KFP informa katak funsionáriu UNTL na’in-33 tama ona iha lista reforma obrigatória, tuir Lei N.º 7 no Dekretu-Lei N.º 9/2026, ne’ebé aplika ba funsionáriu públiku sira-ne’ebé atinje ona idade tinan 65.
KFP fó toleránsia no estensaun prazu loron 90 ba UNTL atu halo ajustamentu, hodi evita impaktu ba prosesu dezenvolvimentu rekursu umanu iha universidade ne’e.
Iha sorin seluk, iha 29 Jullu 2026, Konsellu Ministru aprova proposta rezolusaun Governu atu suspende rekrutamentu funsionáriu públiku no kontratasaun traballadór temporáriu, ho esesaun ba área ne’ebé iha nesesidade espesífika, inklui dosente universidade no profisionál saúde, bainhira justifikadu ho falta rekursu umanu.
Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:
- Reitór UNTL rekoñese daudaun menus dosente. https://tatoli.tl/2024/06/05/reitor-untl-rekonese-daudaun-menus-dosente/
- KFP no UNTL entrega sertifikadu ba funsionáriu reformadu sira. https://www.cfp.gov.tl/kfp-no-untl-entrega-sertifikadu-ba-funsionariu-reformadu-sira/
- Reunião do Conselho de Ministros de 29 de julho de 2026. https://timor-leste.gov.tl/?p=50737
- Governu aprova projetu DL ba Reforma Obrigatória limite idade iha administrasaun públika. https://www.cfp.gov.tl/governu-aprova-projetu-dl-ba-reforma-obrigatoria-limite-idade-iha-administrasaun-publika/
- 2026: Funsionáriu 2.131 sei tama reforma obrigatóriu. https://www.cfp.gov.tl/2026-2131-funsionarius-sei-tama-reforma-obrigatoriu/
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

