iklan

INTERNASIONÁL, POLÍTIKA, Uncategorized

Plenária Simeira ASEAN diskute impaktu husi funu iha Médiu Oriente

Plenária Simeira ASEAN diskute impaktu husi funu iha Médiu Oriente

Simeira The Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) ba da-48 ho tema “Navegasaun Ita-nia Futuru, Hamutuk” ne’ebé hala’o iha Cebu Filipina. Imajen/Mídia GPM.

DILI, 10 Maiu 2026 (TATOLI)—Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hateten kestaun impaktu husi funu iha Médiu Oriente ba país membru sira  sai asuntu importante iha diskusaun durante sesaun plenária simeira Assosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés) bá da-48 iha Mactan Expo, sidade Lapu-Lapu, Cebu, Filipina, sesta (08 Maiu 2026).

Notísia Relevante: Simeira ASEAN ba da-48 fó importánsia ba dame hodi hakotu tensaun jeopolítika iha médiu oriente

“Iha ne’eba, ha’u bele dehan, asuntu importante liu ko’alia kona-ba asuntu barak kooperasaun, prinsípiu. Maibé iha plenária ko’alia liu mak kona-ba problema krize mina petróleu, tanba funu daudaun iha Médiu Oriente, ne’e mak ASEAN tomak halo hanesan konsensu ida oinsá hotu-hotu hanoin konkorda atu harii mekanizmu ne’ebé ASEAN tomak bele Evita. Katak, loron ruma laiha tan kbi’it atu supplay mina no gás ba iha ba iha rai ASEAN,” Xanana hateten ba jornalista sira hafoin fila hikas mai Timor-Leste, iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Komoro, ohin.

Xefe Governu haktuir, iha oportunidade ne’e diskute mós ba aihan tanba ho problema daudaun akontese fó mós nia impaktu bo’ot mai ASEAN tomak no Timor-Leste rasik.

“Ida fali mak ho problema oioin,  atu haree ba sidadaun ASEAN ninian rai 11 tomak, ne’ebé sai karik ba liur hetan problema ruma, iha ne’ebé de’it, ita tenke ajuda malu. Tanba funu daudaun iha Médiu Oriente ne’e lori problema barak,” nia dehan.

Xanana mós relata kona-ba iha retiru ámbitu siméiru ko’alia kona-ba prinsípiu ASEAN nian ba pás, kooperasaun, diálogu hodi husu katak entre membru ASEAN ninian labele iha problema no iha karik buka diálogu ko’alia ba malu hodi evita problema aat liu mak iha konflitu iha ASEAN.

Tanba ho mundu agora funu no konflitu iha fatin hotu-hotu ho tan konflitu boot iha Médiu Oriente, ASEAN tenke hatudu katak iha espíritu unidade iha duni hodi membru ASEAN tomak koopera no ko’alia ba malu buat ruma akontese entre rai rua karik buka esforsu an evita hamosu konflitu.

“Retiru ne’e hatudu iha ASEAN, la’ós de’it ita ba buka atu investe iha ne’e hetan buat ruma iha ne’eba husi oportunidade balun. Ita atu dehan bele hetan di’ak liu karik iha buat ruma, mais la’e. Hakarak harii pás, unidade iha ASEAN nia laran hodi hatudu ba mundu katak ASEAN iha prinsípiu komún ida kona-ba pás, estabilidade, dezenvolvimentu,” nia hateten.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editor       : Cancio Ximenes  

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!