Top

Komunidade Manufahi husu autoridade prioriza sensibilizasaun antes aplika Lei Ijiene no Orden Públika

Foto/Facebook

DILI, 01 Jullu 2026 (TATOLI)-Komunidade balun iha munisípiu Manufahi kestiona implementasaun Dekretu-Lei númeru 3/2024, loron 17 Jeneiru, ne’ebé halo alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei númeru 33/2008, loron 27 Agostu, kona-ba ijiene no orden públika, ne’ebé proíbe atu husik livre balada sira iha fatin públiku.

Rezidente Manufahi Elígio Aliança hateten katak nia apoia inisiativa Autoridade Munisípiu Manufahi atu organiza jestaun merkadu no kontrola animál sira ne’ebé husik arbiru iha estrada no fatin públiku, tanba bele fó ameasa ba seguransa públika.

Maibé, nia husu atu antes implementa medida sira ne’ebé rigoroza, autoridade tenke sosializa lei ba komunidade, atu povu komprende di’ak objetivu no benefísiu husi polítika ne’e.

Nia fó ezemplu katak setór agrikultura durante ne’e halo ona kampaña kona-ba labele sunu rai no tesi ai arbiru. Tuir nia, autoridade mós bele uza métodu hanesan liuhusi vídeo badak, programa rádiu no mídia sosiál hodi hasa’e konxiénsia komunidade kona-ba responsabilidade atu labele husik animál sira la’o arbiru.

Elígio mós sujere katak implementasaun lei ne’e di’ak liu hahú uluk iha área urbana, hanesan Same Vila, ne’ebé kondisaun komunidade permite. Enkuantu ba área rural no tasi-ibun sira, tenke halo avaliasaun kle’an tanba maioria família sira sei depende tebes ba animál domestiku hanesan fonte rendimentu hodi sustenta família no selu oan sira-nia eskola.

Tanba ne’e, nia husu ba autoridade Manufahi atu dezenvolve polítika foun no inkluzivu, la’ós de’it fó kastigu, maibé mós buka solusaun ba povu.

“Objetivu mak atu redús animal husik arbiru iha dalan no fatin públiku, proteje saúde públika, maibé iha tempu hanesan, la prejudika moris no ekonomia família sira ne’ebé sei depende ba animál”, dehan.

Tuir nia, polítika ida di’ak mak polítika ne’ebé bele proteje interese públiku no, iha tempu hanesan, respeita realidade moris komunidade. Ho nune’e, mudansa ne’e sei fásil liu atu hetan apoiu husi povu no implementa ho susesu.

Hatán ba kestaun ne’e, Prezidente Autoridade Munisípiu Manufahi, Luís Tavares, hateten katak atividade oho animál ne’ebé ekipa jestaun merkadu Manufahi halo la’ós polítika munisípiu nian, maibé ida-ne’e orden Governu tuir lei.

“Ha’u hanoin ita oho animál ne’e la’ós planu munisípiu nian, maibé ida-ne’e orden públika ne’ebé Governu liuhusi Konsellu Ministru aprova no fó ona kompeténsia mai autoridade atu regulariza animál sira atu labele fó ameasa ba transporte públiku ne’ebé halo movimentu”, Luís Tavares hateten ba Tatoli via telefone, ohin.

Nia esplika katak antes implementasaun, autoridade munisípiu halo ona sosializasaun liuhusi autoridade postu administrativu, xefe suku no xefe aldeia. Sosializasaun ne’e halo liuhusi avizu públiku no komunikadu eskritu hahú iha Fevereiru hafoin komunidade simu no konkorda, foin implementasaun hahú iha Juñu ne’e.

Tavares hateten katak animál sira ne’ebé autoridade oho mak animál ne’ebé la’o iha estrada públika, la’ós oho animál sira ne’ebé iha nia luhan laran.

“Hafoin ita implementa programa ne’e, iha mídia sosiál ema balun fó sai vídeo dehan karau toba iha du’ut laran mak ita oho ne’e laloos. Tanba karau ne’ebé ita oho ne’e hetan tuda iha estrada kanek tiha ona mak halai bá toba iha du’ut laran. Entaun, komunidade mak husu ita oho para sira foti, tanba ta’uk karau ne’e la oho bá mate dook”, nia esplika.

Nia dehan katak tuir lei, animál sira ne’ebé husik arbiru konsidera nu’udar animál lakon. Maibé, tanba konsiderasaun nu’udar umanu, bainhira autoridade oho animál sira, na’in sira bele foti kedas, maibé balun na’in laiha entrega ba orfanatu sira.

“Ha’u mós apresia ba ha’u-nia komunidade tanba bainhira ita implementa dekretu-lei ne’e iha suku Daisua, komunidade ho autoridade iha regulamentu rasik konkorda katak autoridade tun ba oho animál, sira akompaña. Animál ne’ebé oho, sira faan tiha no osan sira ne’e hatama ba cash suku nian, hodi apoia atividade iha suku nian”, dehan.

Tuir nia, animál ne’ebé sira ne’ebé autoridade oho durante implementa dekretu-lei ne’e inklui karau, bibi, asu no seluk tan, ne’ebé durante ne’e husik arbiru iha fatin públiku. To’o agora, autoridade oho ona karau 15, bibi 20, fahi rua.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora  

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!