Tribunál sei emite mandadu detensaun ba Jerimias tanba lakohi asina notifikasaun

DILI, 21 Outubru 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primera Instánsia Dili (TJPID), Kuarta ne’e, liuhusi Juíz prosesu Arjentino Nunes, deside hasai mandadu detensaun ba sasin ho naran Jerimias, tanba lakohi asina notifikasaun husi Tribunál Dili.

Jerimias nu’udar sasin ba kazu krime omisídiu niglijente ne’ebé akontese iha Ailok-Laran iha tinan 2020, ne’ebé envolve husi arguida A no arguidu F.

Tribunál notifika sasin Jerimias atu fó nia depoimentu ba kazu referida, maibé sasin la koopera, lakohi asina notifikasauun bainhira Ofisiál Justisa sira lori bá to’o nia uma.

Aleinde ne’e, iha semana kotuk sasin lakohi mai iha Tribunál no kontinua Kuarta ne’e lakohi marka prezensa iha audiénsia julgamentu inklui lakohi justifika nia falta iha julgamentu ne’ebé ohin Tribunál ajendadu atu rona sasin nia deklarasaun, maibé sasin hili lakomparese.

Notísia relevante : PNTL asegura ona suspeita ne’ebé tenta abandona bebe iha Dom Bosco

Iha sala julgamentu laran, bainhira Juíz koletivu rona ona deklarasaun arguidu sira, atu rona fali deklarasaun husi sasin na’in-rua Paulina no Jerimias, maibé sasin sira la marka prezensa.

Sasin Paulina iha julgamentu anteriór nia marka prezensa, maibé iha julgamentu ne’ebé hala’o fali Kuarta ne’e, sasin la marka prezensa, tanba ne’e Tribunál Koletivu haruka notifikasaun filafali.

Kona-ba sasin Jeremias, Ofisiál husi Tribunál Dili lori notifikasaun ba nia atu sai sasin, maibé nia rekuza hodi lakohi asina notifikasaun, tanba dehan nia serbisu barak.

Hafoin rona ida-ne’e, Ministériu Públiku (MP) ne’ebé reprezenta husi Prokuradór Bartolomeo de Araújo husi Tribunál atu notifika fali sasin Paulina no hasai mandadu detensaun ba sasin Jeremias hodi asegura nia prezensa iha loron 27 Outubru hodi rona depoimentu kona-ba prosesu ne’e.

Hafoin rona tiha Prokuradór, Defeza na’in-rua laiha objesaun. Tanba ne’e, ikus mai Koletivu Tribunál deside hasai mandadu detensaun hodi asegura arguidu nia prezensa iha Tribunál iha loron 27 Outubru.

Hafoin Tribunál deside tiha, marka julgamentu ne’e ba loron Tersa (27/10) tuku 14:00 lorokraik hodi kontinua rona deklarasaun husi sasin Jerimias.

Akuzasaun

Tuir akuzasaun, arguida A halo hahalok ne’e tanba hetan influénsia no ameasa husi arguidu F. Arguidu alegadamente hateten ba arguida katak nia tenke estraga bebé se lae nia sei oho arguida. Arguidu mós hateten katak, bainhira arguida la estraga bebé, nia sei la kaben ho arguida to’o nia inan-aman mate.

MP konsidera katak hahalok arguida no arguidu ne’e kontribui diretamente ba bebé nia mate, no sira halo hahalok ne’e ho konsiénsia no vontade rasik, maski hatene katak hahalok referidu nu’udar krime ne’ebé lei bandu.

Tanba ne’e, MP akuzadu arguida no arguidu nu’udar koautór materiál ba krime infantisídiu, iha forma konsumada, tuir artigu 142.º husi Kódigu Penál.

Arguida dehan, nia hetan ameasa husi arguidu ne’ebé hanesan nia namoradu, maibé la fó hatene ba nia família kona-ba relasaun ne’e.

Arguida esplika katak, bainhira nia deskobre katak isin-rua, nia kontaktu arguidu atu fó hatene kona-ba situasaun ne’e. Maibé, tuir arguida nia deklarasaun, arguidu fó hanoin ba nia atu konsume tua manas.

Arguida mós deklara katak, bainhira nia sente moras partu, nia koko kontaktu arguidu, maibé arguidu la simu telefone. Iha momentu ne’e, arguida mesak de’it no sente ta’uk atu fó hatene ba nia bin no família.

Arguida deklara katak, iha kalan ne’ebá, bebé moris no tanis uluk. Depois, nia korta bebé nia tali-umbilikál. Liutiha minutu balun, bebé para dada-iis, no tanba ne’e, arguida deside tau bebé nia isin iha plastik ida no lori atu soe iha mota.

Depois fila bá uma, arguida hamoos fatin ne’ebé nia partu no kontinua hela iha uma. Liutiha loron-rua, Polísia sira bá foti arguida iha uma.

Arguida mós deklara katak, durante fulan-sia nia isin-rua, nia uza meiu oioin atu subar nia kondisaun husi família, tanba sente ta’uk. Nia dehan katak ta’uk atu fó hatene ba família kona-ba nia isin-rua tanba hetan ameasa husi arguidu.

Iha nia deklarasaun ikus, arguida hatudu arrependimentu ba hahalok ne’ebé nia komete.

Depois de rona deklarasaun arguida, Tribunál deside adia audénsia julgamentu ba loron seluk atu rona deklarasaun husi arguidu F, ne’ebé arguida nia namoradu.

Audénsia julgamentu ne’e prezidida husi juís kolektivu, Arjentino Nunes, Ivan Patrocenio no Yudi Pamukas. MP reprezenta husi prokuradór Bartolomeo de Araújo, enkuantu arguida no arguidu hetan asisténsia jurídika husi defensór públiku Sergio Dias Quintas no Fransisco.

Jornalista     : Natalino Costa

Editora          : Julia Chatarina