Timor-Leste manifesta prontidaun hamutuk ho CPLP ba prevensaun fraude online

DILI, 26 Outubru 2026 (TATOLI)—Iha ámbitu Konferénsia Ministru Justisa Komunidade País Lian Portugés (CPLP, sigla portugés) ba dala-XIX iha loron 27 Outubru, iha nia konkluzaun Timor-Leste hamutuk ho Estadu membru sei halo deklarasaun konjunta kontra no prevensaun krime fraude online.
“Ohin mós ekipa téknika prepara deklarasaun konjuta ida para no fim konferénsia, ita hamutuk Estadu parte CPLP oinsá hamutuk kontra hodi prevene krime fraude online ka scam call center,” Prezidente Komisaun Organizadora ba Konferénsia Ministru Justisa CPLP ba dala-XIX iha Dili, Nelinho Vital, informa ba Jornalista sira hafoin reuniaun korrespondénsia nasionál, iha salaun Otél Palm Spring, Fatuhada, Segunda ne’e.
Notísia relevante : Xanana: Presiza reforsa intelijénsia atu kombate rede scam online iha Timor-Leste
Timor-Leste sei aprezenta buat balun liga ho asuntu fraude online ne’ebé akontese iha fatin barak.
“Sim, tanba ita haree mós katak kazu ida-ne’e la’ós de’it akontese iha Timor-Leste mas no fim la’ós membru CPLP mós enfrenta kazu hanesan, entaun ita mai ho koñesimentu komún ida atu diskute hamutuk saida mak Estadu CPLP nian, pur enkuantu ita sei avansa ho promosaun ba kooperasaun, depois ita hasa’e kooperasaun iha nível law enforcement sira oinsá atubele koopera didi’ak no kombate ba krime fraude online ka krime online,” nia akresenta.
Nia dehan, Timor-Leste sei projeta ida-ne’e durante Prezidénsia ba Ministru Justisa atu ikus mak sai hanesan dokumentu komún ne’ebé adota iha enkontru, ne’ebé sei publika ba Estadu CPLP.
“Tanba ne’e agora ita simu Prezidénsia husi São Tomé ita tenke aprezenta planu asaun ba ida-ne’e no oinsá mak atu implementa. Ita laiha dúvida ba ida-ne’e, ita-nia polítika sertu ba ida-ne’e, ita mós iha law enforcement forte, tanba ne’e mak maske kazu akontese ita tenta halo duni atuasaun, ida-ne’e ita atu partilla mós ba CPLP sira ho nune’e maka Timor-Leste hakarak introdús ida-ne’e iha tema sentrál durante Prezidénsia ba konferénsia ida-ne’e atubele haforsa liután país CPLP sira oinsá atubele kombate no prevene krime ida-ne’e, ne’ebé ha’u laiha dúvida ba ida-ne’e, katak Timor-Leste sei bele halo ida-ne’e,” nia subliña.
Timor-Leste tenke kumpre Prezidénsia iha kontestu lei, kapasitasaun no kooperasaun ne’ebé sei relata filafali iha konferénsia tuirmai.
“Ita sei haree serake nesesidade tuir mai to’o asaun deklarasaun finál ida-ne’ebé adota hotu husi membru CPLP,” nia katak.
Iha fatin hanesan, Sekretáriu Jerál Prezidénsia São Tomé e Príncipe, Erdman Capela, relata, ohin Estadu CPLP atu hato’o providénsia sub-lima kona-ba kombate fraude online, ne’ebé tema ne’ebé hili ne’e importante liu ba asidente sira.
“Ita presiza hamutuk kombate krime transnasionál ida-ne’e tanba ohin ami aprova ona ajenda sira ne’e,” nia tenik.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina

