Atrazu pagamentu propina bolseiru afeta ezekusaun orsamentu FDCH

DILI, 18 Novembru 2026 (TATOLI)—Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH) ezekuta ona 73% hosi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026, ho montante osan ne’ebé seidauk ezekuta hamutuk besik millaun US$5. Maski nune’e, instituisaun ne’e iha espetativa atu aumenta ezekusaun orsamentu to’o 98% bainhira to’o tinan 2026 nia rohan.
Diretór Ezekutivu FDCH, Júlio Aparício, hateten katak to’o 18 Novembru 2026, FDCH konsege ezekuta ona 73% hosi orsamentu ho montante totál US$18.771.722, no sei iha besik millaun US$5 mak seidauk ezekuta.
“To’o ohin loron, FDCH ezekuta ona orsamentu 2026 ho porsentu 73. Daudaun ne’e, ami iha besik millaun US$5 mak seidauk ezekuta, maibé ami fiar katak to’o Dezembru ami bele ezekuta hotu hosi totál osan hamutuk US$18.771.722,” Júlio Aparício dehan ba TATOLI, iha nia kna’ar-fatin, Kolmera, Kuarta ne’e.
Júlio Aparício esplika katak ezekusaun orsamentu seidauk atinje nivel ne’ebé aas liu tanba universidade sira atraza atu haruka fatura (invoice) ba propina estudante bolseiru sira-nian. FDCH presiza simu dokumentu pagamentu husi universidade sira molok bele prosesa pagamentu.
“Problema mak ne’e, liuliu kona-ba propina bolseiru sira-nian. To’o tinan-ne’e nia rohan mak universidade sira haruka invoice mai, mak ami foin atinje 73%,” Júlio Aparício dehan.
Tuir programa ne’ebé FDCH implementa iha 2026, instituisaun ne’e finansia atividade hamutuk 27, ne’ebé fahe ba programa rua.
Programa Bolsa Estudu iha alokasaun orsamentu totál US$18.771.722, atu finansia atividade 25, ho benefisiáriu hamutuk 5.919.
Enkuantu Programa Funsionamentu no Dezenvolvimentu Institusionál iha alokasaun orsamentu totál US$1.844.138, atu finansia atividade rua, ho benefisiáriu hamutuk 94.
Iha OJE 2026, orsamentu FDCH fahe ba kategoria despeza oioin, inklui Saláriu no Vensimentu ho montante US$1.036.236; Bens no Servisu ho montante US$1.257.902; no Transferénsia Públika ho montante US$1.182.400.
Osan ne’ebé aloka ba kategoria Bens no Servisu, inklui atu sosa billete aviaun ba bolseiru foun sira iha 2026, hodi fasilita sira-nia viajen ba rai-li’ur atu kontinua estudu.
Kontestu
FDCH mak hanesan mekanizmu finansiamentu Governu Timor-Leste atu dezenvolve rekursu umanu nasionál liuhusi programa formasaun profisionál, treinamentu tékniku no bolsa estudu, inklui oportunidade ba sidadaun Timor-Leste atu kontinua estudu iha universidade iha rai-laran no rai-li’ur.
Ba tinan fiskál 2026, Governu aloka orsamentu totál US$20.615.860 ba FDCH. Hosi montante ne’e, US$18.771.722 destina ba Programa Bolsa Estudu, ne’ebé kobre atividade 25 ho benefisiáriu 5.919, no US$1.844.138 ba Programa Funsionamentu no Dezenvolvimentu Institusionál. Alokasaun ne’e hatudu katak programa bolsa estudu kontinua sai parte importante hosi investimentu Governu iha dezenvolvimentu kapitál umanu.
Iha enkuadramentu legál, FDCH harii liuhusi Lei Nú. 1/2011, loron 14 Fevereiru, no nia regulamentu define papél fundu ne’e atu finansia programa no projetu formasaun rekursu umanu iha setór estratéjiku sira, hanesan edukasaun, saúde, justisa, infraestrutura, agrikultura no turizmu.
Klik notísia relevante sira iha kraik hodi lee:
- FDCH kontinua prioriza programa bolsa estudu iha 2026 – TATOLI
- OGE 2026: Alocados mais de 20 milhões de dólares ao Fundo de Desenvolvimento de Capital Humano – TATOLI
- Jornal da República – Lei no regulamentu kona-ba FDCH.
- MPIE ezekuta 49% husi OJE tinan ne’e – TATOLI
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

