SERVE Iha Responsabilidade Tomak Ba Legalidade Rejista Klínika Nian

DILI, (TATOLI)-Diretór Ezekutivu Servisu Rejistrasaun no Verifikasaun Emprezariál (SERVE), Florêncio Sanches, hatete atividade klínika ne’ebé liga ba área saúde nian ne’e iha lei rua ne’ebé maka permite mak lei ne’ebé ko’alia nia legalidade no kona-ba nia atividade.
“Agora, SERVE iha responsavel tomak ba nia legalidade katak atividade kona-ba saúde nian ba klínika nian SERVE sei rejista, sei fó lisensa tuir lista ne’ebé iha, entaun lei ne’ebé fó kompeténsia ba SERVE atu fó legalidade ba klínika mak lei sosiedade komersiál númeru 10/2017, ida fali dekretu lei númeru 34/2017, dekretu lei númeru 16/2017. Lejislasaun sira ne’e maka fó kompeténsia ba SERVE atu haree bele ou labele klínika atu loke iha ita-nia territóriu”, Florêncio katak iha Aitara-Laran, ohin.
Entretantu kona-ba atividade ba iha klínika ne’e bele ka labele depende ona ba ministériu relevante tanba dekretu lei 34/2017 ne’ebé hakerek kualkér atividade ne’ebé empreza sira rejistadu iha SERVE presiza hetan lai autorizasaun husi ministériu relevante.
“Ministériu relevante kona-ba atividade komersiál husi saúde nian, ida ne’e sei rekomeda mai SERVE, maibé tuir kritériu, lei ne’ebé estabelese ona iha Ministériu Saúde, entaun saida mak SERVE halo, iha komunikasaun entre parte SERVE no Ministériu Saúde katak dezde rejista tuir kritériu hotu ne’ebé iha halibur hamutuk sertidaun sertifikadu, ami enkamiña ba Ministériu Saúde, sira presiza tempu entre loron 10 nia laran, responde filafali mai SERVE, bele ka labele atu entidade ne’e bele hala’o nia knaar”.
Tanba ida ne’e hatudu iha koordenasaun di’ak tuir rekizitu no lei ne’ebé iha no kestaun ba produtu ne’ebé tama mai Timor-Leste iha lei ida ne’ebé maka regula tan fali katak produtu aimoruk sira ne’e loloos hakerek ho lia rua mak tetun ou portugés.
“Infelizmente ida ne’e maka seidauk akontese, entaun ida ne’e kompeténsia Ministériu Saúde atu halo aprosimasaun ba produtór iha rai-li’ur ne’ebá katak se imi halo aimoruk ruma tama Timor-Leste pelu menus hakerek iha nia isin-lolon ho tetun sé la’e portugés, maibé laiha ba mós pelu menus inglés atu labele prejudika ema sira atu hemu ne’e bele ou labele”.
Entertantu kona-ba publisidade ida ne’e Ministériu Administrasaun Estatál mak regula filfali katak publisidade atu fó hatene ba públiku, buat ne’e bele konsome ou la’e liuhusi lia orijinál bele, maibé pelu menus lia-portugés ou tetun.
“Ida ne’e maka dezafiu boot ne’ebé ita hasoru, komu ita-nia deputadu sira foti ida ne’e entaun Governu tau hamutuk hanoin fali, oinsá atu kria lei ida ka komisaun ida tau-matan ba ida ne’e, nune’e ita bele regula produtu sira ne’ebé la’ós mai ho lia tetun no portugés iha futuru”.
Iha Parlamentu Nasionál deputadu Adétrito Hugo perokupa atu iha regulamentasaun ba klínika no prátika sira iha li’ur nune’e prevene aimoruk sira ne’ebé liu prazu atubele fa’an fali ba públiku no husu atu regulamentasaun distribuisan iha ospitál no setór privadu sira tenke sériu ne’ebé loke klínika ka farmásia fásil loos.
“Até sira balun loke klínika ko’alia tetun, portugés lahatene, bahasa mós lahatene, mas ita fó lisensa loke sira bele loke klínika. Aimoruk ita lakontrola, balun hakerek Xina nia lia hotu. Sé bele nia tama mai iha Xina nia lia, Ministériu Saúde halo regulamentu para nia tradús ba tetun ou portugés, mas ita husik nafatin nia tama de’it hanesan fali nasaun ne’e livre loos ba produtu hotu-hotu bele tama depois afeta ba saúde povu nian”.
Vise-Ministru Saúde, Bonifácio Maukoli dos Reis, hatete Ministériu Saúde bazea ba regulamentasaun ne’ebé iha no lafó lisensa arbiru no sira ne’ebé fa’an aimoruk arbiru ne’e iha kioske sira.
“Husu ba SERVE tanba sira mak fó lisensa ba ida ne’e. Ba klínika sira ne’ebé fa’an aimoruk ne’e tenke iha padraun iha mak fó, la’ós naran fó de’it ne’ebé labele kompara klínika sira ho loja ka kios sira ne’e ho farmasia, farmasia ne’e kuaze sira iha lisensa hotu”.
Tanba ne’e Ministériu Saúde (MS) sei haree ba preokupasaun liuliu koske sira ne’ebé fa’an aimoruk no MS iha sistema kontrolu atubele fo lisensa bainhira prienxe kritériu.
Jornalista : Maria Auxiliadora
Editór : Manuel Pinto

