ATC Rekomenda SEKOMS Adota Padraun Adekuada Ba RTTL.Ep

DILI, (TATOLI) – Asosiasaun Tane Konsumidór (ATC, sigla iha portugés) rekomenda ba Governu liuliu Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál atu hili padraun Digital Video Broadcasting-Terrestrial (DVB-T) ba Rádiu Televizaun Timor-Leste (RTTL) tanba konsidera hanesan padraun ne’ebé adekuada ba Timor-Leste duké adota Digital Terrestrial Multimedia Broadcast (DTMB) husi Xina.
“TVTL nu’udar TV (televizaun) públiku ne’ebé hala’o servisu públiku, buka hala’o knaar no prestasaun di’ak ba públiku ne’ebé liuhusi husi formatu dijitál, lori konsumidór sira-nia naran, TVTL di’ak liu adota padraun, tanba vatajen ida fásil liu maka liuliu bele hetan produtu hanesan reciver ne’e ita bele hetan iha Austrália, Indónézia, Singapura no Malázia, enkuantu ida ne’e ita hetan husi Xina de’it”, Prezidente ATC, António Ramos da Silva, hatete iha konferénsia imprensa iha edifísiu ATC Kolmera, ohin.
Hatutan tuir peskiza ne’ebé ATC halo katak bainhira implementa DTMB maka teknolojia ne’e sei mai integradu hanesan teknolojia terrestrál nomós reciver, própria TV ne’ebé prodús husi Xina. Ne’e duni limite ba konsumidór para hetan de’it reciver husi Xina.
“Enkuantu ita uza DVB-T ita bele hetan husi Indonézia, Singapura, Austrália, Malázia no Singapura. Ne’e nia vantajen ho dezvantajen mak ne’e”, katak.
Nu’udar reprezanta konsumidór ne’ebé konsome informasaun haree katak konsumidór livre para bele asesu kanál hotu-hotu ou uza reciver ne’ebé maka asesu ba kanál hotu, mas ho adota modelu DTMB limite ona liberdade konsumidór sira ba konsome produtu ida enkuantu lei no Konstituisaun fó dalan konsumidór sira livre asesu ba infromasaun ho kanál ne’ebé de’it.
“Mas ida ne’e presiza iha sosializasaun, liuliu estúdu tékniku ne’ebé kle’an. Ami iha ona planu atu halo sosializasaun ne’e kle’an liu tanba Governu foti desizaun ne’ebé ami mós tenke hola pozisaun para aban-bainrua públiku kestiona ami informa tiha ona”.
Hatutan tuir informasaun ne’e ATC iha, iha faze esperimentál ne’e TV dijitál ne’ebé TVTL ho Xina nian DTMB ne’e asesu ba kanál 22 ida maka TVTL no restu ne’e kanál Xina nian tanba ne’e ATC hakarak bolu atensaun públiku no desizaun pólitiku sira hotu tenke tau konsiderasaun ba konsumidór sira.
Aleinde ne’e ATC no Autoridade Nasionál Komunikasaun (ANC, sigla iha portugés) hasoru malu ona tanba ida ne’ebé fó linsensa ne’e ANC maka iha kompténsia liu no sira mós prefere adota DVB-T tanba asesu ba merkadu ne’e. Tanba ne’e iha semana oin ATC sei haruka dokumentu kona-ba sira-nia análize no pontudevista sira ne’e kona-ba implementasaun TV dijitál terrestrál ne’e ba SEKOMS.
Governu liuhusi Konsellu Ministru hola ona desizaun iha 5 dezembru 2018 atu implementa televizaun dijitál ho padraun DTMB ba TVTL ne’ebé iha faze esperimentál liuliu iha 2019, tanba ne’e ATC iha pontudevista ba asuntu ne’e tanba iha Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste (KRDTL) artigu 53 garante kona-ba direitu konsumidór sira-nian no lei númeru 8 ne’ebé Parlamentu Nasionál (PN) aprova mós fó garante ba ida ne’e. Kualkér prestasaun servisu tenke garante ba kualidade nomós konsumidór sira livre atu hili produtu ne’ebé sira konsome.
“Konsellu Ministru nia desizaun iha dia 5 dezembru hili ona atu adota padraun dijitál TV ho padraun ne’ebé uza orijen husi Xina. Dijitál TV ne’e di’ak husi sistema analog ne’ebé agora ba dijitál TV ne’e nia kualidade iha lian, imajen, nia vantajen mak ne’e”.
Tanba ne’e ATC mós hakarak fó hanoin ba públiku kona-ba padraun dijitál TV ne’ebé iha mundu atualmente iha haat mak Digital Video Broadcasting-Terrestrial (DVB-T) ne’ebé orijen husi Europa, Advance Television System Committee (ATSC) iha Norte Amérika, Integrated Services Digital Broadcating-Terrestrial (ISDB-T) ne’e Japaun nian no Digital Terrestrial Multimedia Broadcast (DTMB) Xina nian.
“Ne’e maka Governu liuhusi SEKOMS iha kooperasaun ho Xina atu adota (DTMB) faze esperimentál ba TVTL. Pontudevista husi Asosiasaun Tane Konsumidór ami atu halo de’it análiza komparativa entre DTMB ho DVB-T. Padraun DTMB ne’ebé SEKOMS atu adota nian vantajen mak kooperasaun G to G husi Governu RDTL ho Governu Repúblika Populár Xina, hetan tulun gratuitu husi Governu Xina depois vantajen seluk hetan fasilidade fornese husi Xina inkluidu nia reciver sira fahe”.
Entantu dezvantajen mak konsumidór sira limite hodi hetan reciver husi Xina de’it, labele hetan husi merkadu seluk, asesu ba merkadu limitadu liu tanba padraun DTMB implementa iha Xina, Hongkong, Makau no Kuba no Timor-Leste nu’udar parte esperimentál ba padraun DTMB.
“Padraun ida fali hanesan uza ba komparativa Xina nia ho uza maioria iha Ázia Pasífika no Europa, tuir rekomendasaun Organizasaun Internasionál ba Telekomunikasaun nian Timor-Leste tenke adota TV dijitál. Rekomendasaun ANC nian iha 2015 ba Governu atu Timor-Leste preferensialmente atu uza DVB-T ba Timor-Leste. DVB-T ho DVB-T2 padaraun ida ne’ebé adotadu iha rejiaun ita-nian, Austrália, ASEAN, esesaun Filipina ne’ebé uza Japaun nian.
Jornalista: Maria Auxiliadora
Editora: Rita Almeida
http://www.tatoli.tl/2018/12/governu-aprova-implementasaun-digitalizaun-rttl-ep/

